Van €22 naar bijna €300: hoe ANP dezelfde foto duurder verkoopt — en daar claims op baseert
Er is veel mis met de zogeheten schikkingsvoorstellen die het ANP verstuurt wegens vermeende inbreuken op het auteursrecht. In tal van gevallen blijkt die claim op losse schroeven te staan. Zo gaat het soms om foto’s die zich in het publieke domein bevinden, om embedded afbeeldingen, om gratis verspreide hand-outbeelden of om situaties waarin het ANP helemaal niet over de benodigde rechten beschikt.
Dit artikel is een in een lange serie artikelen over fototrollen. Bedrijven die veel onterechte claims sturen over vermeend inbreuk op auteursrecht van foto’s.
ANP Fair Licensing schrijft in reacties op schikkingsvoorstellen:
De aanwezigheid van de beelden binnen de door ons beheerde beeldbank vormt daarbij de basis voor onze licentie- en handhavingsbevoegdheid”
Dat is onzin. Zoals bijvoorbeeld blijkt uit dit artikel (archief)wordt de Beeldbank van ANP gevuld met beelden die Reuters aanlevert. En Reuters verkoopt weer beelden van allerlei freelance fotografen. ANP heeft simpelweg niet de auteursrechten van de foto’s die deze fotografen hebben gemaakt.
Daar komt bij dat de bedragen die het ANP rekent voor het ‘achteraf’ verkrijgen van een licentie opvallend hoog zijn. Het gaat om tarieven die nooit worden betaald wanneer vooraf netjes een licentie wordt aangeschaft. In de praktijk lijken deze bedragen te worden opgehoogd met een soort boetecomponent, terwijl het Nederlandse schadevergoedingsrecht daar geen ruimte voor biedt.
Een ander opvallend punt is dat exact dezelfde foto’s elders voor een fractie van de prijs worden aangeboden. Dat roept vragen op over de redelijkheid van de bedragen die het ANP hanteert in zijn claims.
Neem bijvoorbeeld een foto van fotograaf Jilmer Postma, gemaakt in september 2023. Op het beeld is te zien hoe demissionair minister-president Mark Rutte in gesprek is met leerlingen van een basisschool in het Groningse aardbevingsgebied. Volgens de ANP-beeldbank kost een licentie voor online gebruikt voor deze foto minimaal 100 euro.
Diezelfde foto is echter ook te vinden op de internationale stocksite Alamy. Daar wordt het beeld eveneens door het ANP aangeboden, maar tegen een aanzienlijk lagere prijs. Opvallend is dat de naam van de fotograaf daar niet wordt vermeld. De prijs: 22 euro.
Het verschil is opmerkelijk. Waarom rekent het ANP in sommige gevallen bedragen die kunnen oplopen tot bijna 300 euro voor een licentie, terwijl het dezelfde foto zelf elders voor slechts 22 euro aanbiedt? Die vraag wordt des te relevanter wanneer dergelijke tarieven als uitgangspunt worden genomen in schikkingsvoorstellen richting particulieren, journalisten en kleine uitgevers.
Het kan nog gekker. Op Getty Images kan een foto gratis worden gebruikt mits deze embedded wordt. De foto wordt dan getoond op een blog maar blijft fysiek op de server van Getty Images staan. ANP vraagt voor precies dezelfde foto 100,- euro. Lees hier de uitleg.
De praktijk roept fundamentele vragen op over transparantie, proportionaliteit en de juridische basis van deze vorderingen. Zeker nu steeds meer voorbeelden opduiken waarbij de onderliggende claim betwistbaar blijkt, groeit de behoefte aan duidelijkheid over de werkwijze van het ANP en de rechtvaardiging van de gehanteerde tarieven.
