ANP Fair Licensing onder vuur: claims op Formule 1-beelden zonder auteursrecht
Voor de zoveelste keer ligt ANP Fair Licensing onder kritiek vanwege het versturen van discutabele schikkingsvoorstellen. Ditmaal gaat het om afbeeldingen van een Formule 1-auto, waarvoor het persbureau bedragen van circa 400 euro per beeld eist—terwijl er helemaal geen sprake is van auteursrechtinbreuk.
Dit artikel is een in een lange serie artikelen over fototrollen. Bedrijven die veel onterechte claims sturen over vermeend inbreuk op auteursrecht van foto’s.
De kwestie draait om beeldmateriaal van het Mercedes Formule 1-team. Het team publiceerde eerder via eigen kanalen, waaronder Instagram, een reeks afbeeldingen van de nieuwe racewagen. Deze beelden werden breed opgepikt door media en autosites wereldwijd.
Opvallend is dat in de beschrijving van dezelfde beelden in de ANP Beeldbank expliciet wordt vermeld dat het niet om foto’s gaat, maar om digitaal gegenereerde afbeeldingen—zogeheten renderings. De begeleidende tekst luidt onder meer: “The team released digital images of its W17 car on January 22.” Daarnaast staat bij de fotografievermelding het label “HANDOUT”, wat in de journalistieke praktijk betekent dat het beeldmateriaal door een externe partij—in dit geval het Mercedes-team zelf—ter promotie is verspreid.
Juist dat detail roept vragen op over de legitimiteit van de claims. Handout-materiaal wordt doorgaans rechtenvrij of met specifieke gebruiksvoorwaarden verspreid door de rechthebbende partij. In dit geval ligt het auteursrecht bij Mercedes, niet bij ANP. Bovendien ontbreekt op veel publicerende websites elke verwijzing naar een individuele fotograaf, wat consistent is met het gebruik van door teams zelf vrijgegeven promotiemateriaal.
Toch ontving de redactie van een Formule 1-website een schikkingsvoorstel van ANP Fair Licensing, met het verzoek om honderden euro’s per gebruikte afbeelding te betalen. Volgens critici past dit in een bredere trend waarbij zogenoemde “fototrollen” massaal claims versturen zonder grondige controle vooraf.
Dit incident staat niet op zichzelf. Eerder kwam ANP Fair Licensing al in opspraak vanwege vergelijkbare claims rond beeldmateriaal dat door het Honda Racing Team als handout was verspreid. Ook toen bleek de juridische basis voor de vordering onjuist.
De zaak onderstreept een groeiend probleem binnen de mediawereld: bedrijven die op grote schaal vermeende auteursrechtinbreuken najagen, terwijl de feitelijke rechtenpositie lang niet altijd helder—of zelfs afwezig—is. Voor redacties en websitebeheerders betekent dit een toenemende administratieve en juridische last, en de noodzaak om claims kritisch te blijven toetsen voordat er tot betaling wordt overgegaan.
