Rights Control jaagt op fotogebruikers met hoge schadeclaims: “Betaal of het wordt duurder”

Honderden particulieren, bedrijven en verenigingen in Nederland ontvangen jaarlijks een intimiderende brief of e-mail over vermeend onrechtmatig gebruik van een foto. Afzender: Rights Control, een afdeling van het Franse bedrijf Sucré Salé SAS. In de berichten wordt gesproken over auteursrechtinbreuk en wordt soms een “minnelijke schikking” voorgesteld — vaak voor bedragen die kunnen oplopen tot ruim 1.900 euro voor het gebruik van één afbeelding.

Dit is een artikel in een serie over zogenaamde fototrollen. Bedrijven die met onredelijke claims mensen onder druk zetten te betalen.

De werkwijze vertoont een herkenbaar patroon. Ontvangers krijgen een standaardmail van Rights Control, ondertekend door een medewerker die zich voorstelt als Aad van Dijk. Daarin staat dat er binnen vijf dagen moet worden gereageerd op een schikkingsvoorstel met “verminderde prijs”, anders zouden incassokosten volgen. Volgens juristen en gedupeerden zet de toon van de communicatie ontvangers onder aanzienlijke druk.

Vooropgesteld: het gebruik van foto’s waarop auteursrecht rust zonder daarvoor te betalen is onjuist. Een fotograaf heeft tijd, creativiteit en vakmanschap geïnvesteerd in het maken van een beeld. Dat geldt in het bijzonder voor professionele fotografie, zoals foodfotografie. Tegelijkertijd zijn veel mensen zich er niet van bewust dat ook voor foto’s die vrij op internet circuleren — zonder watermerk en zonder zichtbare prijsvermelding — vaak een licentie vereist is en dus betaald moet worden. Dit artikel laat zien dat er bedrijven zijn die hoge schadevergoedingen en juridische kosten toevoegen, waardoor handhaving in de praktijk soms meer weg heeft van een verdienmodel dan van een preventief instrument.

Franse claimorganisatie

Rights Control presenteert zich als onderdeel van een internationale alliantie van fotoagentschappen. Een van de beeldbanken waarvoor het bedrijf optreedt is Stockfood, gespecialiseerd in foto’s van eten en drinken. Volgens Rights Control zijn de rechten van fotografen overgedragen aan Sucré Salé SAS, waardoor het bedrijf schade zou mogen verhalen bij vermeende auteursrechtinbreuk.

Uit jurisprudentie blijkt echter dat Stockfood geen exclusieve licentie bezit, een vereiste om een misgelopen licentievergoeding te vorderen:
https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI%3ANL%3ARBMNE%3A2019%3A1504

Wanneer ontvangers van de brieven en e-mails vragen om bewijs van die rechtenoverdracht of om de licentieovereenkomst met de fotograaf, blijft het volgens meerdere betrokkenen vaak stil.

Nederlandse opvolging

Wanneer mensen niet betalen, wordt het dossier door Rights Control doorgestuurd naar het bedrijf Micta van Douglas Mensink. Mensink werkt waarschijnlijk op basis van no cure no pay. Hij ontvangt dus geen vergoeding van Rights Control als de vermeende overtreder niet betaalt.

Dat zou een mogelijke verklaring kunnen zijn waarom Micta, voor zover bekend, tot op heden nog nooit naar de kantonrechter is gestapt. Een procedure brengt kosten en het risico op jurisprudentie met zich mee.

Mensink stuurt doorgaans direct een conceptdagvaarding mee waarin de kosten aanzienlijk zijn opgelopen. Daarbij wordt gedreigd met betekening van de dagvaarding, terwijl tegelijkertijd een laatste kans tot schikken wordt geboden. Mensink is geen advocaat meer; hij presenteert zichzelf tegenwoordig als iemand met ruime ervaring in de advocatuur.

Opvallend is dat claims soms plotseling worden verlaagd, bijvoorbeeld met 50 procent, nadat ontvangers aangeven dat geen licentieovereenkomst is overgelegd. Bij het geschil met MergenMetz (https://mergenmetz.nl/blog/fototrollen-intimideren-en-claimen/) was dat bijvoorbeeld het geval.

Schadeberekening onder vuur

De opbouw van de claims roept vragen op. Een standaardlicentie voor een stockfoto kan al vanaf ongeveer 40 euro worden verkregen; een tienjarige licentie kost rond de 340 euro. Dat bedrag komt overeen met het bedrag dat Rights Control rekent als basisvergoeding voor het ontbreken van toestemming.

Daarbovenop volgen vaak toeslagen:

• 100% opslag voor auteursrechtinbreuk
• 100% opslag voor schending van persoonlijkheidsrechten (bijvoorbeeld ontbreken van naamsvermelding)
• 1.000 euro aan kosten juridische bijstand

Onderstaande claim is afkomstig van een door Rights Control verstuurde e-mail.

Volgens recente rechtspraak zijn dergelijke opslagen niet vanzelfsprekend en onredelijk. In een uitspraak uit 2025 oordeelde een kantonrechter dat een opslag van 25 procent redelijk kan zijn bij auteursrechtinbreuk. Ook voor het ontbreken van naamsvermelding wordt doorgaans een vergelijkbare opslag gehanteerd. Claims van 100 procent worden door juristen daarom als uitzonderlijk hoog beschouwd.

De juridische kostenpost van precies 1.000 euro roept eveneens vragen op. Critici wijzen erop dat sommatiebrieven grotendeels identiek zijn en vermoedelijk geautomatiseerd worden verstuurd, waardoor de daadwerkelijk gemaakte kosten beperkt zouden kunnen zijn. Ook is niet duidelijk welke kosten dit precies betreft, zoals bijvoorbeeld opsporingskosten.

De jurist doet er kosten bovenop

Wanneer Rights Control het dossier overdraagt aan Micta omdat er niet wordt betaald of gereageerd lopen de kosten verder op. Bij de laatste sommatie komen 245 euro aan kosten erbij voor het opstellen van een standaardbrief.

Wanneer na deze sommatie nog steeds niet wordt betaald, dreigt Micta de dagvaarding te laten betekenen. Daarmee stijgen de kosten opnieuw.

Zo worden “overige kosten” gerekend, zoals handelsregisteronderzoek en een laatste sommatie. Hiervoor stelt Mensink twee uur nodig te hebben, goed voor 490 euro.

Procedurekosten

Bij geschillen over intellectueel eigendom geldt niet het gebruikelijke liquidatietarief dat de kantonrechter hanteert. Partijen kunnen de daadwerkelijke kosten opvoeren.

Micta voert de post “Procedurekosten ex BTW” op. Deze bedraagt 1.470 euro, gebaseerd op zes uur werk à 245 euro per uur. Deze kosten moeten worden onderbouwd met:

• urenspecificatie
• uurtarief
• omschrijving per activiteit

Die ontbreekt volgens critici. De gedaagde moet bij indiening van de dagvaarding kunnen beoordelen welke kosten worden gemaakt.

Daarnaast worden deurwaarderskosten van 136 euro en griffierecht van 496 euro opgevoerd. Opvallend is dat het gehanteerde griffierecht overeenkomt met het tarief van 2024, terwijl de sommatie uit 2025 dateert.
Dat is een slordigheid van Micta waaruit blijkt dat er sprake is van copy/paste van sommaties en dagvaardingen.

Juridische grondslag

Om schadevergoeding te eisen moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan. In veel zaken rondom fotoclaims staat ter discussie of daaraan is voldaan.

De fotograaf maakt de foto en plaatst deze in een beeldbank. Sucré Salé SAS treedt vervolgens op als handhaver. Micta verzorgt de juridische opvolging.

Wat niet altijd duidelijk is, is wie daadwerkelijk auteursrechthebbende is. Daarvoor is doorgaans een overdrachtsakte of arbeidsovereenkomst vereist.

Wanneer Micta optreedt, gebeurt dit namens Sucré Salé. Deze treedt vervolgens op voor een beeldbank of agency. In dagvaardingen wordt niet altijd duidelijk gemaakt wie uiteindelijk rechthebbende is en in wiens opdracht wordt geprocedeerd.

Minnelijke schikking met 50% korting

Wanneer na verzending van de conceptdagvaarding nog steeds niet wordt betaald, volgt vaak een schikkingsvoorstel met 50 procent korting.

Blijft betaling uit, dan blijft het regelmatig stil — waarna later opnieuw een schikkingsvoorstel volgt.

Onjuiste adviezen van veronderstelde experts

Enkele juristen adviseren om te onderhandelen over de hoogte van de schadevergoeding.

Zo is op de website van Arnoud Engelfriet een artikel verschenen waarin onderhandelen wordt aanbevolen. Ook Dirk Visser, hoogleraar IE-recht aan de Universiteit Leiden en advocaat bij Visser Schaap & Kreijger, stelt dat betaling van een redelijk bedrag vaak verstandig is.

Volgens critici is dat niet altijd het juiste advies. Zij stellen dat eerst moet worden vastgesteld of de eisende partij daadwerkelijk rechthebbende is of gemachtigd is.

Dat onderhandelen over de prijs niet de juiste strategie is bewijzen recente uitspraken van de kantonrechter. Het ANP verloor twee zaken. Een keer omdat de eis van schadevergoeding veel te hoog was en de inbreuk juridisch slecht was beschreven. In de andere zaak had het ANP onvoldoende onderbouwd dat de betreffende foto auteursrechtelijk beschermd was én dat er daadwerkelijk sprake was van een inbreuk

Veel meldingen

Martine Bakx, die gedupeerden bijstaat en een website heeft vol met voorbeelden van claims, zegt dat sinds eind 2024 ongeveer dertig meldingen over Rights Control bij haar zijn binnengekomen. Geen van haar cliënten heeft betaald aan Sucré Salé of Micta. Er volgde geen rechtszaak, maar duidelijkheid over de status van dossiers bleef uit.

De discussie over dergelijke claims speelt al langer. Eerder ontstond ophef over ANP-fotoclaims en massale handhavingspraktijken.

Wederhoor

Zowel Douglas Mensink als Aad van Dijk zijn voorafgaand aan publicatie meerdere malen per e-mail benaderd met vragen. Er is geen reactie ontvangen.