Kantonrechter zet fototrollen op hun plaats: ANP vangt bot in auteursrechtenzaak

Bedrijven die door critici steevast fototrollen worden genoemd, sturen op grote schaal dreigende e-mails naar website-eigenaren met de boodschap dat zij auteursrechten hebben geschonden. De toon is vaak stevig, het schikkingsbedrag fors. In veel gevallen blijkt die claim echter juridisch wankel — bijvoorbeeld omdat de foto onder het citaatrecht valt of omdat het bedrijf dat claimt helemaal niet zelf de auteursrechthebbende is.

Een van de bekendste tegenstanders van deze praktijken is Martine Bakx. Zij kreeg in 2017 zelf zo’n claim, nadat zij een foto van een kip in een legbatterij — onderdeel van een schoolwerkstuk van haar dochter — op haar website had geplaatst. In plaats van te betalen, besloot Bakx de strijd aan te gaan tegen wat zij ziet als structureel misbruik van het auteursrecht.

Die lange strijd leidde op 14 januari 2026 tot een belangrijke overwinning bij de Rechtbank Gelderland.

Software jaagt op foto’s

De zaak draaide om software van Visual Rights Group, dat het internet afspeurt naar foto’s waarvoor volgens haar geen licentie is afgesloten. Het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) maakt gebruik van die dienst. In dit geval werd op een website een foto gevonden van de val van turner Epke Zonderland.

ANP eiste daarop 500 euro van de website-eigenaar. Die weigerde te betalen en machtigde Bakx om hem of haar in de procedure te vertegenwoordigen.

In dit artikel wordt toegelicht hoe fotoclaim bedrijven zoals het ANP te werk gaan en welke fouten zij maken in het schikkingsvoorstel.

Rechter: bewijs schiet tekort

Belangrijk om te weten is dat een kantonrechter alleen een beslissing neemt over de geschilpunten die partijen zelf inbrengen. Een rechter mag geen feiten invullen. Alle stellingen die je niet betwist komen als feit vast te staan.

De kantonrechter maakte korte metten met de claim van het ANP. Volgens de rechtbank had ANP onvoldoende onderbouwd dat de betreffende foto auteursrechtelijk beschermd was én dat er daadwerkelijk sprake was van een inbreuk. Het enkel overleggen van de foto, een licentieovereenkomst en correspondentie was niet genoeg. Cruciaal was dat ANP niet inzichtelijk maakte welke creatieve keuzes de fotograaf had gemaakt — een vereiste om auteursrechtelijke bescherming aan te nemen.

Daarmee ging de rechter ook voorbij aan het gemotiveerde verweer van de tegenpartij. De conclusie: ANP had niet bewezen dat sprake was van auteursrechtinbreuk. De vordering werd afgewezen, de gedaagde kreeg gelijk en de proceskosten kwamen voor rekening van ANP.

Breder signaal

De uitspraak geldt als een stevige waarschuwing aan partijen die met standaardbrieven en hoge schikkingsvoorstellen auteursrechten proberen af te dwingen. Wie een claim stuurt, zal voortaan beter moeten uitleggen waarom een foto daadwerkelijk beschermd is — en waarom gebruik ervan onrechtmatig zou zijn.

De volledige uitspraak van de kantonrechter is online te raadplegen via Rechtspraak.nl.