ANP betaalt hobbyist €1.300 terug na auteursrechtclaim: “We hopen dat u uw hobby weer oppakt”
ANP Fair Licensing heeft een deel van een eerder betaalde auteursrechtclaim terugbetaald aan Wim Koeleman (71), de webmaster van de website Busbrief.nl. Nadat Koeleman zijn hobbywebsite had beëindigd vanwege een schikkingsvoorstel van bijna €1.900, besloot ANP hem €1.300 terug te betalen.
Busbrief.nl is een website met uitgebreide informatie over historische bussen en alles wat daarmee samenhangt, waaronder foto’s van bijzondere bushaltes. De website bevat inmiddels 196 zogenoemde “busbrieven”, waarin Koeleman jarenlang zijn kennis en verzameling deelde.
Rond april 2026 ontving Koeleman een schikkingsvoorstel van ANP Fair Licensing. Volgens ANP maakte de website inbreuk op het auteursrecht van vijf foto’s. Voor iedere foto werd een retroactieve licentie van €234 exclusief btw in rekening gebracht. Daarnaast bracht ANP kosten voor opsporing, documentatie en onderzoek in rekening. In totaal kwam het schikkingsbedrag uit op €1.887,13.
De claim had grote gevolgen voor Koeleman. Hij besloot zijn hobbywebsite te beëindigen en betaalde het volledige bedrag. Omroep West besteedde aandacht aan zijn verhaal.
Dit artikel maakt deel uit van een langere serie over zogenoemde fototrollen: organisaties die op grote schaal schadeclaims versturen wegens vermeende auteursrechtinbreuken, terwijl de juridische onderbouwing daarvan regelmatig vragen oproept.
Onderzoek naar de foto’s
De redactie van Feitoffake nam vervolgens contact op met Koeleman en vroeg om de beeldnummers van de vijf foto’s. Dat gebeurde omdat ANP in eerdere dossiers ook schikkingsvoorstellen had verstuurd voor foto’s waarop het geen auteursrechten bleek te kunnen handhaven.
In dit dossier bleek dat ANP voor drie van de vijf foto’s inderdaad over de benodigde rechten beschikte. Deze foto’s waren in 1999, 2010 en 2011 gemaakt door fotografen die destijds in loondienst waren van ANP.
De overige twee foto’s waren gemaakt door een Nederlandse freelancefotograaf en een Engelse fotograaf. Daarbij blijft de vraag open of ANP bevoegd is om namens deze fotografen op te treden en auteursrechten te handhaven.
Reactie van ANP
Omroep West vroeg ANP of dergelijke zaken niet eerst met een waarschuwing kunnen worden afgehandeld. ANP antwoordde daarop:
“Om onze fotografen een eerlijke vergoeding te kunnen blijven bieden voor hun werk, is het handhaven van auteursrechten noodzakelijk. Met alleen een waarschuwing kunnen we hen helaas niet betalen.”
Die uitleg klopt echter niet. Voor minimaal drie van de vijf foto’s waren de makers destijds in loondienst van ANP. Fotografen in loondienst ontvangen in beginsel geen afzonderlijke vergoedingen uit de verkoop van licenties op hun werk. De opbrengsten van dergelijke licenties komen in dat geval ten goede aan ANP.
Brief aan Martha Riemsma
Naar aanleiding van de zaak stuurde de redactie van Feitoffake een e-mail aan ANP-directeur Martha Riemsma. Daarbij werd verwezen naar een ingezonden brief van Riemsma die eerder in Villamedia was gepubliceerd.
In die brief reageerde Riemsma op kritiek dat ANP geen onderscheid zou maken tussen particulieren, vrijwilligers, niet-commerciële organisaties en professionele partijen. Volgens haar was die kritiek onjuist.
Van Keken stelt dat ANP geen onderscheid maakt tussen goedbedoelende particulieren, vrijwilligers en niet-commerciële partijen aan de ene kant en professionele partijen aan de andere kant. Dat klopt niet.
De redactie van Feitoffake wees er echter op dat particulieren wel degelijk schikkingsvoorstellen ontvangen waarin de tarieven voor retroactieve licenties vrijwel gelijk zijn aan die voor commerciële organisaties. Daar wordt 260,- ex BTW voor een licentie gevraagd. Tegelijkertijd kunnen particulieren helemaal geen reguliere licenties aanschaffen via de ANP Beeldbank. Voor het aanmaken van een account zijn onder meer een bedrijfsnaam en een KvK-nummer verplicht.
Er is dus voor ANP helemaal geen sprake van schade. Als een particulier al de intentie had om een foto aan te schaffen bij ANP, en die is er vrijwel nooit, dan was dit gewoonweg onmogelijk.
ANP komt tegemoet
Enkele uren nadat de e-mail aan Riemsma was verstuurd, ontving Koeleman een nieuw bericht van ANP Fair Licensing. Daarin schreef ANP onder meer:
“Naar aanleiding van het recente artikel hebben wij vernomen dat u bent gestopt met uw Busbrief, mede als gevolg van onze correspondentie.
Allereerst willen wij benadrukken dat de e-mail die u van ons heeft ontvangen een schikkingsvoorstel betrof. Wanneer u contact met ons had opgenomen, waren wij graag met u in gesprek gegaan om samen tot een passende oplossing te komen.
Hoewel er in dit geval wel sprake was van een auteursrechtinbreuk en het gebruik van de foto’s daarom niet was toegestaan, begrijpen wij dat de impact van de situatie voor u groot is geweest.
Nu wij hebben begrepen dat u uw hobby hierdoor heeft beëindigd, willen wij u graag tegemoetkomen. Daarom zullen wij een bedrag van €1.300 aan u terugbetalen.
Wij hopen dat dit gebaar ertoe bijdraagt dat u het plezier in uw hobby weer terugvindt en wellicht besluit uw Busbrief in de toekomst voort te zetten.”
Positieve ontwikkeling
De terugbetaling en de toon van de reactie markeren een opvallende koerswijziging van ANP Fair Licensing. Het besluit om een hobbyist financieel tegemoet te komen laat zien dat er ruimte is voor maatwerk. Eerder werd na kritiek de tarieven aangepast. Voor particulieren, historische foto’s en voor stichtingen lijker en nu lagere kosten te worden berekend dan voor bedrijven.
Een volgende stap zou volgens de redactie van Feitoffake zijn om particulieren en hobbyisten bij een eerste constatering van een auteursrechtinbreuk een waarschuwing te geven.
