ANP schrijft onwaarheden over tarieven foto’s bij inbreuk auteursrecht en overtreedt daarmee het Nederlandse recht
Het Algemeen Nederlands Persbureau BV (ANP) is het grootste Nederlandse persbureau vraagt wanneer er vermeend inbreuk is op auteursrecht van foto’s een bedrag bovenop de vergoeding voor de aanschaf van een licentie. Dat is niet toegestaan. Ondanks vele uitspraken van kantonrechters, sommige waar ANP in was betrokken, blijft ANP doorgaan met claimen van te hoge bedragen.
Dit artikel is een in een lange serie artikelen over fototrollen. Bedrijven die veel onterechte claims sturen over vermeend inbreuk op auteursrecht van foto’s.
In het Nederlandse recht voor civiele zaken is er geen sprake van het kunnen opleggen van een boete als wijze van straf boven het vaste bedrag (het forfaitaire bedrag) dat had moeten worden betaald voor de licentie. Het strafrechtelijke traject is beschikbaar voor verkrijgen van straf middels het eisen van een boetebedrag. De kantonrechter in Rotterdam omschrijft dit in een uitspraak van januari 2020 als:
“Het Nederlandse schadevergoedingsrecht kent geen punitief element. De schadevergoeding heeft (slechts) ten doel om de rechthebbende in een positie te brengen waarin zij zou verkeren zonder onrechtmatige daad. Zij heeft niet ten doel om onrechtmatige handelen te voorkomen of degene die onrechtmatig heeft gehandeld te straffen. De handhavingsrichtlijn kent evenmin een dergelijk doel. Ook dit argument geeft daarom geen grond voor een verhoging van de forfaitaire vergoeding.“
Uit de correspondentie die Nijman publiceerde komen een aantal interessante beweringen van ANP in de openbaarheid. Zo schreef ene Mohammed van het ANP in een e-mail op 21 janauri 2026 het onderstaande. Vet aangebracht door de redactie:
Voor de foto’s met beeldnummers 304800880, 499815609 en 354919597 blijft ons standpunt dat sprake is geweest van ongeautoriseerd gebruik. Uw berekening, gebaseerd op een enkelvoudige licentievergoeding vermeerderd met 25% opslag, wijkt af van de wijze waarop schade bij onrechtmatig gebruik door ANP wordt vastgesteld. De door u aangehaalde tarieven zien op vooraf verleende licenties en zijn niet één-op-één toepasbaar op gebruik zonder toestemming, langdurige beschikbaarheid en publicatie binnen een redactionele context. De door ons gehanteerde vergoeding is conform vaste ANP-praktijk en eerdere jurisprudentie.
Wat het ANP hier beweert is dat het reguliere tarief voor aanschaf van een licentie voor een foto voordat deze wordt gepubliceerd lager is dan het tarief dat mag worden gerekend als achteraf wordt geconstateerd dat er inbreuk is gedaan op auteurrecht.
Dat is niet waar!
Ook in de FAQ van ANP Fair Licensing staat genoemd dat er sprake is van een toeslag voor licentieverlening achteraf. Deze toeslag is onwetting en ANP weet dat of behoort dat te weten.
Dat ANP niet volgens de wet acteert blijkt uit vele uitspraken van kantonrechters zoals deze uitspraak van de kantonrechter op 27 november 2025. De kantonrechter schrijft dat het ANP voor het bepalen van het tarief van de foto moet uitgaan van het tarief zou zou gelden als vooraf een licentie zou zijn aangeschaft.
Het is vaste jurisprudentie dat bij een vergoeding wegens inbreuk op auteursrecht als uitgangspunt zoveel mogelijk dient de gebruikelijke vergoeding voor de auteursrechthebbende in vergelijkbare situaties of in ieder geval een vergoeding die zou zijn gevraagd als wel vooraf zou zijn onderhandeld tussen partijen. Gelet op het voorgaande zou die reële vergoeding voor de foto worden vastgesteld op een bedrag tussen de nul en één euro, reeds daarom kan de door ANP in haar dagvaarding opgenomen licentiederving niet worden toegewezen.
Er zijn veel meer voorbeelden zoals deze van december 2025 van de rechtbank Overijssel en deze uitspraak van oktober 2019. Of deze ook uit 2019.
De juristen van ANP moeten derhalve weten dat zij geen boete kunnen toevoegen aan het reguliere bedrag dat vooraf had moeten worden betaald. En toch doet het ANP dat wel. Een voorbeeld daarvan is de claim die Nijman kreeg. De redactie van deze website heef inzicht gekregen in diverse recente claims van het ANP. Zoals een voor de inbreuk van een foto die voor commercieel gebruik, eenmalig tot tien jaar voor 117,- euro ex BTW op de ANP beeldbank te koop staat. ANP vraagt echter in de claim een bedrag van 260 euro ex btw voor ‘netto licentiekosten’. Omdat de naam van de fotograaf niet was vermeld is het gebruikelijk om een verhoging van 25% op de licentiekosten te eisen. ANP zou dan 141,57 ex btw kunnen vragen. Maar zeker geen 260,- euro.
Het claimen van een schadevergoeding terwijl een fototrol weet, of behoort te weten, dat dat ongegrond is, kwalificeert als misbruik van recht. Bij een eventuele procedure bij de kantonrechter kan de gedaagde dan de rechter verzoeken de fototrol te veroordelen in de volledige werkelijke proceskosten op de voet van artikel 1019h Rv.
Verder is de prijs voor een licentie van een foto, zoals vaak 117,- euro voor commercieel gebruik, nog veel te hoog. ANP rekent niet met de marktwaarde. Dezelfde foto wordt vaak op stockfoto websites zoals Alamy aangeboden voor veel lagere bedragen. Dat wordt uitgelegd in een toekomstig artikel.
ANP is niet de enige fototrol die een boete toevoegt aan het reguliere tarief dat voor een licentie betaald had moeten worden. Ook het Belgische Rights Control Agent doet dat.
Echt helemaal schandalig is Rights Control. Deze voegt een boete van 100% van het licentietarief toe vanwege de inbreuk. Deze website schreef er dit artikel over. Een ook de inbreuk vanwege persoonlijkheidsrecht, dat is het niet vermelden van de naam van de fotograaf, kost 100% van de licentiekosten. Uit jurisprudentie blijkt dat 25% redelijk is.
Arnoud Engelfriet schreef al in 2008 over deze onwettige verhogingen en gaf in zijn artikel diverse voorbeelden van jurisprudentie waar de rechter de verhoging niet accepteerde.
Wederhoor:
Op 7 april stuurde ik de heer Sahibdin van ANP Fair Licensing een aantal vragen over deze onwettige verhoging.
1. ANP stelt dat zij een schadevergoeding mag toevoegen aan het reguliere tarief voor aanschaf van een licentie. Die schadevergoeding is volgens het ANP’ conform jurisprudentie’ .
Dat is echter onjuist. Het Nederlandse schadevergoedingsrecht staat geen schadevergoeding toe. Zie de toelichting hieronder.
- Waarom verhoogt het ANP desondanks het bedrag waarmee achteraf een licentie kan worden gekocht met een schadevergoeding?
2. Is de algemeen directeur van het ANP bekend met het feit dat ANP deze onwettige toeslag hanteert?
3. Zo ja, waarom wordt dit door de directeur toegestaan?
4. Is de Raad van Commissarissen bekend met het feit dat ANP deze onwettige toeslag hanteert?
5 Zo ja, waarom wordt dit door de RvC toegestaan?
De heer Sahibdin van ANP Fair Licensing reageerde als volgt:
Graag verwijs ik u naar mijn eerdere reactie op uw vorige e-mail. Daarnaast wil ik u adviseren om u de volgende keer beter in te lezen in de onderwerpen waarover u schrijft.
Met vriendelijke groet,
Suraj Sahibdin
“De schadevergoeding heeft (slechts) ten doel om de rechthebbende in een positie te brengen waarin zij zou verkeren zonder onrechtmatige daad.“
Daar wil ik graag het volgende bij opmerken: een inbreuk is niet automatisch een onrechtmatige daad. Daarvoor dient de inbreuk verwijtbaar te zijn.
Leken gaan vaak die discussie wel aan, maar betwisten dan de inbreuk – en niet of het een onrechtmatige daad is waarvoor je schadeplichtig bent…