Help! Ik heb een schikkingsvoorstel van ANP Fair Licensing ontvangen. Wat moet ik doen?
De afdeling Fair Licensing van ANP zoekt met speciale software naar gebruik van foto’s uit hun beeldbank om zodoende een mogelijk inbreuk op auteursrecht van foto’s vast te stellen. Bij detectie van een foto die niet via de ANP is aangeschaft stuurt ANP geheel geautomatiseerd zogenaamde schikkingsvoorstellen. Daarin wordt aangeboden een licentie voor de foto te kopen. Met de koop wordt een mogelijke stap naar de rechter voorkomen, stelt het ANP.
De licentie die dan kan worden aangeschaft is een zogenaamde retroactieve licentie. De koper van de licentie koopt het recht om te foto te mogen gebruiken vanaf openbaring tot de vaststelling van de inbreuk. De foto moet na aanschaf van de licentie alsnog worden verwijderd!
Dit artikel maakt deel uit van een langere serie over zogenoemde fototrollen: organisaties die op grote schaal schadeclaims versturen wegens vermeende auteursrechtinbreuken, terwijl de juridische onderbouwing daarvan regelmatig vragen oproept.
Er is echter van alles mis met deze schikkingsvoorstellen. Zo beweert ANP het auteursrecht te hebben op public domain foto’s, een foto gemaakt door de Noord-Koreaanse staatsmedia en foto’s waar het auteursrecht bij een museum ligt. Dit artikel geeft advies hoe om te gaan met wanneer je een dergelijk schikkingsvoorstel krijgt.
Het advies in dit artikel is specifiek voor de situatie waarin je een schikkingsvoorstel kreeg als particulier. Het ANP weet dan zeer waarschijnlijk niet jouw adres gegevens. Die zijn nodig om eventueel een juridisch traject te kunnen starten.
Een schikkingsvoorstel is juridisch van geen enkele waarde en vergelijkbaar met een reclamefolder. Het komt mogelijk indrukwekkend over maar is vooral bedoeld om je te intimideren en je over te halen toch maar te betalen.
Ontvang je een schikkingsvoorstel, dat we vanaf nu een claim noemen, dan zijn er twee stappen.
Stap 1: onderzoek of er auteursrechten op de foto rusten en of ANP het auteursrecht heeft
Stap 2: doe verder helemaal niets.
Stap 1
Je wil natuurlijk niet onterecht gebruik maken van het werk van een fotograaf. Die leeft van de verkoop van de licenties van zijn/haar foto’s. Onderzoek dus eerst of er auteursrechten rusten op de foto zoals het ANP in haar claim beweert. Gebruik reverse image search websites als Google en Tineye om te zoeken waar de foto nog meer is gepubliceerd. Staat deze op Wikimedia, Wikipedia, in archieven zoals het Nationaal Archief dan is de foto meestal vrij van auteursrecht. Dat geldt ook voor foto’s die zijn uitgegeven door organisaties als de NASA, ESA en de Rijksvoorlichtingsdienst.
Het zou normaal zijn als de ANP eerst een waarschuwing zou sturen wanneer een particulier een foto heeft gebruikt waarop auteursrechten rusten. Tot zover bekend heeft ANP maar 1 x een waarschuwing gegeven.
Is de foto vrij van auteursrecht, dan laat je de foto staan. Reageer verder niet op de e-mails die het ANP zal sturen. Lees verder bij stap 2.
Komt de foto die je gebruikte voor op websites van kranten dan is de kans aanwezig dat het ANP, of een fotograaf die wordt vertegenwoordigd door het ANP, beschikt over het auteursrecht. Verwijder in dat geval de foto. Zorg ook dat de foto niet alleen in het artikel wordt verwijderd maar ook van de afbeeldingen bibliotheek van je website. De foto is vaak nog vanaf internet te zien doordat deze een eigen URL heeft.
Verwijder ook je posts op facebook en X met links naar de pagina waarop de foto staat als die als favoriete afbeelding aan de url is gekoppeld. In ieder geval van accounts die rechtstreeks aan je website zijn gekoppeld. Het ANP stuurde recent nog twee claims naar Joke Kaviaar voor dezelfde foto. De ene claim betrof de foto op haar website. En even later kreeg ze een claim voor de foto op haar Facebook site.
Stap 2.
De tweede stap is verder helemaal niets doen. Reageer niet op de e-mails van ANP. Die worden geautomatiseerd verstuurd en geven bijvoorbeeld aan dat je korting bijna verloopt.
Reageer je wel dan komt ANP Fair Licensing in ieder geval jouw naam te weten. Maar ook komen de medewerkers van ANP te weten hoeveel juridische kennis je hebt van het auteursrecht. De gemiddelde ontvanger van een claim heeft geen enkele kennis van dit onderwerp. Laat je dus niet in je kaarten kijken door een discussie aan te gaan met het ANP.
Zover bekend is er nog geen enkel dossier in de afgelopen twee jaar dat ANP middels de eigen afdeling Fair Licensing aan een deurwaarder overgedragen zodat deze een formele vordering kan sturen. Pas als ook hier geen gehoor aan wordt gegeven zal de deurwaarder kunnen overwegen om een dagvaarding uit te brengen. Deze bevat dan een uitnodiging om bij de kantonrechter te verschijnen.
In de tijd dat ANP de opsporing en handhaving had uitbesteed aan Permission Machine, dat later Visual Rights Group en Copyright Agent werd, zijn er wel enkele tientallen zaken geweest die de kantonrechter heeft behandeld.
Zeer waarschijnlijk bevatte de aanhef van de eerste e-mail die je van ANP ontving ‘ Geachte lezer’. Dat geeft aan dat het ANP niet weet wat je naam is. Als er geen Kamer van Koophandel nummer, een bedrijfsnaam of naam van een stichting op je website staat zal het voor ANP vrijwel onmogelijk zijn jouw naam te achterhalen. Laat staan de adresgegevens die de deurwaarder nodig heeft om een juridisch traject te starten. Iedere poging daartoe kost geld en tijd. ANP Fair Licensing besteedt liever de tijd en aandacht aan het reageren op de e-mails van mensen die wel reageren na ontvangst van een claim. De teneur van die e-mails en telefoongesprekken is altijd hetzelfde. ANP bluft dat het de auteursrechten heeft, dat verwijderen al te laat is en dat je moet betalen voor een licentie. Vrijwel nooit zal een medewerker begrip hebben voor de context waarin de foto is gebruikt.
De kans dat jij als particulier een brief van een deurwaarder krijgt is nihil, zolang je niet reageert. Kortom, doe niets en negeer de e-mails.
Wil je ondersteuning lees dan dit artikel van Martine Baxk https://artoek.nl/auteursrecht . Zij strijdt al jaren tegen fototrollen en kan mensen helpen.
Wat erg goed werkt is dat wanneer je een claim hebt ontvangen hierover schrijft! ANP is namelijk zeer huiverig voor aandacht. Publiceer je verhaal op je website, social media zoals LinkedIn. Vergeet dan niet om Martine Bakx te taggen. Ze zal je dan gratis advies geven.
Kies je er toch voor om via e-mail in bezwaar te gaan, gebruik dan de juiste argumenten. Daarmee laat je zien te beschikken over de juiste kennis. Geef bijvoorbeeld aan dat je als particulier bij het ANP helemaal geen licentie voor de foto kon kopen tot juni 2025. Lees daarover dit artikel. En gebruik de argumenten die worden beschreven in het advies voor bedrijven, stichtingen en verenigingen.
