Hoe minister Madlener tot een reductie van 17% aantal ernstig gehinderden komt is een groot raadsel
Minister Madlener heeft een nieuw pakket maatregelen bekendgemaakt. Dat zou moeten leiden tot 17 % minder minder ernstig gehinderden in een etmaal. De maatregelen moeten per november 2025 effect gaan hebben. Eerder kan niet omdat airlines tijd nodig hebben om een nieuwe dienstregelen op te stellen inclusief de aanvraag van de benodigde slots.
IenW denkt 13,6 % te verminderen met een pakket maatregelen zonder reductie van het maximale aantal vliegtuigbewegingen van 500.000.
Uit de berekeningen blijkt dat de maatregelen inclusief reductie tot maximaal 27.000 nachtvluchten zorgt voor een reductie van 13,6% op het etmaal.
De laatste 3,4% moet dan komen uit het verminderen van het maximale aantal vliegtuigbewegingen.
Echter op basis van de berekeningen die Madlener liet uitvoeren komt er geen 17% reductie uit.
Update: 4 februari 2025. In de kolom ‘ reductie in pakket Madlener’ staat een inschatting gemaakt door de redactie van de impact per maatregel.
De uiteindelijke impact die volgden uit de berekeningen en is genotificeerd aan de EU staat in de meest rechtse kolom
| maatregel | reductie in laatste pakket Harbers | reductie in pakket Madlener ernstig gehinderen in 48 dB(A) Lden contour | definitieve impact notificatie december 2024 |
| Inzet stillere toestellen in de nacht (vrijwillige maatregel KLM) | 2,2% | ongewijzigd, dus waarschijnlijk 2,2 % | 1,2 % |
| Tariefdifferentiatie | uitsluitend categorie S1: 0,2% | S1 en S2. Effect nog niet openbaar bekend. NLR berekent dit op 2,5% | 1,4% |
| Additionele vlootvernieuwing | 1 % werd berekend door To70, | Waarschijnlijk 2,9% | 4,9 % |
| Weren lawaaiige toestellen in de nacht tot -13 EPNdB | 1,2% (zonder hercertificatie KLM Cargo B747) | +/- 1.4 % (met hercertificatie KLM Cargo B747). Virtueel want toestellen waarschijnlijk niet altijd vol beladen | 1,0 % |
| verlagen tot rond de 460.000 – 470.000 | 4.5% to 6.5% | niet in pakket | niet in pakket |
| Maximum totaal aantal vluchten per jaar verlagen naar 475.000 tot 485.000 | niet in pakket | 3,4% | niet in pakket |
| Maximum aantal nachtvluchten van 27.000 per jaar | 4,6 % (virtueel want 32k wordt niet in de nacht gevlogen) | 4,6 % (virtueel want 32k wordt niet in de nacht gevlogen) | 5.0 % |
| Verminderen secundair baangebruik | 1,7% | geen onderdeel meer van pakket | geen onderdeel meer van pakket |
| Totaal | +/- 17% | +/- 17 % | 13,5 % |
| Maximaal aantal vliegtuigbewegingen tot 478.000 | 1,5% |
Het komt er dus op neer dat naar schatting slechts een reductie wordt bereikt van 14,8 %. Dat is minder dan de 17% die Madlener aangeeft.
De onzekerheid zit dan in het effect van de tariefdifferentiatie. Het is zeer onwaarschijnlijk dat deze maatregel tot een reductie van 4,8% ernstig gehinderden kan leiden. Ten eerste omdat airlines zullen protesteren tegen een forse verhoging van de havengelden voor categorie S2. Ten tweede omdat niet duidelijk is of, als de verhoging wordt doorgevoerd, airlines het type toestel willen en kunnen vervangen. Of het aantal vluchten gaan verminderen.
Het nieuwe pakket maatregelen ziet er als volgt uit:
Inzet stillere toestellen in de nacht (vrijwillige maatregel KLM)
KLM heeft aangegeven dat zij stillere toestelle in de nachtperiode zal gaan inzetten. Dat lukt pas met ingang van november 2025. Het gaat dan om de inzet van de stillere B787 die de A330 en de B777 vervangt. KLM ontvangt in 2025 een aantal fabrieksnieuwe B787 toestellen.
Deze maatregel zou volgens To70 het aantal ernstig gehinderden met 2,2% terugbrengen.
Tariefdifferentiatie
Bij deze maatregel daalt het aantal vluchten niet. De berekeningen gaan uit dat een toestel dat meer lawaai maakt wordt vervangen door een stiller toestel. Dit omdat Schiphol vanaf april 2025 *mogelijk* de tarieven voor de S1 en S2 categorie hoger maakt.
Nieuw in deze maatregel tov pakket van Harbers is dat ook de geluidscategorie S2 een hoger tarief zal krijgen van Schiphol. Wat het effect hiervan is in niet openbaar bekend. Een flink aantal vluchten op Schiphol wordt uitgevoerd met toestellen die in deze categorie vallen. De vraag is of airlines stillere toestellen willen en kunnen inzetten.
Uit de aanvullende zienswijze van KLM op aangepast maatregelenpakket Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat blijkt dat er jaarlijk 200.000 vluchten worden uitgevoerd op Schiphol door niet gebaseerde airlines met toestellen in de categorie S1 en S2.
To70 kwam in haar rapport waarin het effect van de maatregelen van Harbers werd berekend tot een reductie van het aantal ernstig gehinderden met 0,2 %. Dat was nog op basis van het verhogen van de tarieven voor categorie S1 toestellen. Dat betreft een zeer klein aantal vluchten per jaar. Volgens de zienswijze van KLM gaat het jaarlijks om 850 vluchten.
Als ook de categorie S2 hoger zou worden belast moet dit leiden tot 5,8% reductie. Deze 5,8% is gebaseerd op het feit dat het totaal van het effect van alle maatregelen bij elkaar 17% moet zijn.
Een enorm verschil ten opzichte van de 0,2 % voor uitsluitend de tarieven van S1 te verhogen.
Opvallend is dat in het notificatie document dat Minister Harbers naar de Europese Commissie stuurde in mei 2023 een heel ander percentage stond. In dat document staat een vermindering van het aantal ernstig gehinderden in de 48 dB Lden van 3,6 % . Net als in het hierboven genoemde To70 berekening wordt uitgegaan van uitsluitend een tariefverhoging voor de S1 geluidscategorie.
De KLM heeft in haar Schoner Stiller Zuiniger plan van juni 2023 (dit was de zienswijze van KLM op de raapleging Balanced Approach) door NLR het effect laten doorrekenen van verhogen van de havengelden voor de S1 en S2 categorie. En daarbij het verlagen van de havengelden voor de S6 en S7 categorie. Daarbij gaat NLR uit dat 33% van het verkeer dat nu bestaat uit S1 en S2 zal worden vervangen door een stiller toestel.
NLR komt dan op een reductie van het aantal ernstig gehinderden van 2,6 % . Bij lange na niet de 5,8 % die deze maatregel zou moeten opleveren.
In de reactie van KLM op de aanvullende raadpleging van de balanced approach van juni 2024 komt weer een ander percentage uit. Het percentage ernstig gehinderden wordt door het verhogen van de havengelden voor categorie S1 en S2 met 2,5% verlaagd.
Additionele vlootvernieuwing
KLM heeft aangegeven dat er in 2025 meer toestellen worden vervangen door stillere varianten dan gemiddeld. Het aantal toestellen dat additioneel is kan worden meegeteld als een maatregel. To70 berekende de winst voor de omwonenden op ongeveer 1 % minder gehinderden. De NLR, die in opdracht van KLM berekeningen maakte, kwam op een veel hoger percentage uit.
Het lijkt er nu op de de berekening van NLR gebruikt gaat worden. Voor uitgebreide uitleg zie dit artikel . Dat KLM Groep in 2025 inderdaad meer dan historisch gemiddeld nieuwe toestellen in de vloot krijgt blijkt uit deze factcheck.
NLR schrijft in haar second opinion van augustus 2024 op de de berekeningen die To70 deed:
Om te modelleren dat de gemiddelde vloot op Schiphol ieder jaar stiller wordt is een autonome vlootverstilling aangenomen in de berekeningen. Hierbij gaat het om een jaarlijkse geluidreductie van 0,1dB voor landingen en 0,2dB voor starts. Het NLR heeft geconstateerd dat deze verstilling correct is meegenomen voor één jaar in het scenario met de diverse geluidreducerende maatregelen. Dit wil zeggen dat deze verstilling wordt toegepast voor alle bewegingen, behalve voor verkeer van KLM en Transavia (zie paragraaf 3.5 voor een nadere toelichting hierbij).
Weren lawaaiige toestellen in de nacht tot -13 EPNdB
Nieuw in het pakket van Madlener is dat KLM heeft aangegeven enkele van haar toestellen zal gaan hercertificeren. Hiermee zal bedoeld worden dat het maximale startgewicht van de B747-400 Freighters omlaag gebracht gaat worden. De toestellen vallen daarmee net buiten de restrictie omdat ze dan iets minder lawaai maken.
Hoeveel dit scheelt in aantal ernstig gehinderden is niet bekend gemaakt. Omdat het om een relatief klein aantal jaarlijkse vluchten gaat is de geluidswinst minder dan 1%.
Maximum totaal aantal vluchten per jaar.
Het maximale aantal vliegtuigbewegingen zal naar verwachting dalen van 500.000 naar 475.000. Deze reductie levert dan een vermindering op van -3,4% van het aantal ernstig gehinderden voor het etmaal.
Maximum aantal nachtvluchten van 27.000 per jaar
Deze maatregel was al door Harbers aangekondigd en is onder Matlener niet veranderd.
De winst voor de omwonenden is 4,6%. Dat is echter op papier. Er is gerekend met 32000 minus 27000 is 5000 vluchten. Echter is de afgelopen jaren nooit het maximale toegestane aantal van 32000 vluchten uitgevoerd.
