Is het nieuwe Schiphol-plafond tijdelijk of definitief? De juridische strijd bepaalt mede de toekomst van 478.000 vluchten

Op 1 november 2025 is het gewijzigde Luchthavenverkeerbesluit van Schiphol (ook wel versnelde LVB genoemd) in werking getreden. De wijziging bestaat er uit dat er een maximum is gezet op het aantal jaarlijkse vliegtuigbewegingen per jaar voor het etmaal. Dat maximum is per 1 november 478.000 vluchten geworden. In de vorige versie van het LVB stond geen cijfer voor het maximum. Het maximum was toen nog afhankelijk van de hoeveelheid geluid en lag rond de 410.000 vluchten. Een andere aanpassing is een verlaging van het maximale aantal vluchten in de nachtperiode. Dat is verlaagd van 32.000 naar 27.000 vluchten.

Is deze capaciteitsbeperking tijdelijk, zoals RTL Nieuws journalist Rene Lukassen beweert, of is dit definitief en kan de capaciteit nog verder worden aangepast?

Huidige plafond geeft voor nu nauwelijks pijn voor de sector
Het huidige plafond is dusdanig dat er geen bestaande rechten op slots zijn afgenomen. Dus alle historische slots kunnen worden ingezet voor vluchten. Dat is prettig omdat dit voor het huidige winterseizoen gedoe met onder andere de Verenigde Staten voorkomt. Echter luchtvaart groeit. Vooral KLM moet groeien in het aantal vluchten per jaar om voldoende marge te hebben. Airlines uit bijvoorbeeld India kunnen gaan klagen over feit dat KLM wel veel op India mag vliegen en andersom maatschappijen uit India beperkingen hebben.

De aanpassing van het plafond is op basis van een besluit van de toenmalige minister van IenW, Matlener (PVV). Tegen dat besluit zijn vele partijen in beroep gegaan bij de bestuursrechter, de Raad van State (RvS). De vliegsector eist dat het besluit van de minister wordt vernietigd en dat de oude situatie wordt hersteld. Dat is de situatie met het oude LVB2008 waar anticiperend op werd gehandhaafd omdat het vliegen volgens NNHS in de vigerende wetgeving zou worden opgenomen. Dat is echter al jaren lang een gedoogsituatie. De vraag is of de RvS akkoord gaat met nog langer gedogen. Maar het kan dat de RvS besluit tot vernietiging en oordeelt dat de oude situatie wordt hersteld. Er is dan dus inderdaad kort sprake geweest van een tijdelijke capaciteitsbeperking.

Een ander scenario is dat de RvS de vliegsector geen gelijk geeft, en het besluit van de minister niet wordt vernietigd. De capaciteit blijft dan nog zeker een aantal jaar 478.000 vluchten.

Overigens is de toekomstige uitspraak in deze zaak door de RvS niet de reden van Lukassen om zo stellig te weren dat er sprake is van een tijdelijke capaciteitsbeperking. Dat is wat hieronder staat beschreven.

Namelijk de regering Schoof heeft aangegeven dat er pas weer eventueel ruimte is voor verhogen van het plafond als de vier geluidsdoelen zijn behaald, waaronder 20 % reductie van het aantal ernstig gehinderden. De doelen dienen uiterlijk in 2029 behaald te zijn. Minister Tieman schrijft in een brief aan de Kamer van juli 2025:

Geschat wordt dat het totale geluidsdoel rond 2028 kan worden bereikt (15% per 1 november 2025, de resterende 5% rond 2028). Pas daarna ontstaat er ruimte voor beheerste groei. Deze ruimte zal voor de helft toebedeeld worden aan omwonenden. Om deze beleidswijziging voor het resterende percentage door te voeren, zal het actieplan omgevingslawaai Schiphol worden aangepast.

Volgens onderzoek van deze website is er per 1 november 2025 nog zeker geen 15% reductie behaald. De 20% reductie wordt pas rond 2028 bereikt.

De vraag is of het kabinet dat op dat moment , rond 2028 dus, regeert inderdaad bereid is om te praten met de sector om het plafond te gaan verhogen. De verkiezingen zijn gewonnen door D66. Net als partijen als CDA en GL/PvdA is D66 niet voor groei. De kans dat Schiphol met een aanstaand D66 kabinet met Jetten als premier over een paar jaar weer kan groeien lijkt daarom niet zo groot. Ook welke partij de minister voor Infrastructuur en Waterstaat gaat leveren zal ook deels de uitkomst bepalen. Onderstaand overzicht is gemaakt door de MRS.

De uitspraak in zaak zaak RVB versus Nederlandse Staat
De Stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder (RBV) sleepte de Staat der Nederlanden voor de rechter. De rechtbank Den Haag deed in 2024 uitspraak. De rechtbank eist van de Staat dat deze zorgt voor praktische en effectieve rechtsbescherming voor alle omwonenden. En ook zorgt voor toepassing van ‘fair balance’ in bestaande regelgeving; de afweging tussen hoeveel vliegverkeer Nederland nodig heeft en hoeveel vliegverkeer draaglijk is voor de omwonenden.
De Staat ging in hoger beroep tegen de uitspraak. En de vliegsector heeft zich gevoegd in deze zaak. Wanneer het hoger beroep dient is nog niet bekend.

Uit het pleidooi van de advocaten van de vliegsector, dat zal worden uitgesproken tijdens de regiezitting op 7 november 2025, blijkt dat de advocaten van mening zijn dat het LVB2008+NNHS prima past bij het EVRM. Er is participatie geweest met de omwonenden om de regels van NNHS vast te stellen. Volgens de advocaten moet de rechter in het hoger beroep in de RVB zaak dan tot het oordeel komen dat het nieuwe LVB+NNHS voldoet aan de eisen van de rechtbank Den Haag.

Nieuwe LVB
De nieuwe regering zal haar ambtenaren verder laten werken aan een nieuw LVB. Onderdeel van dat LVB zal het vliegen volgens NNHS zijn. In het kort houdt dat in dat de preferente banen worden gebruikt. Die geven per saldo het minste overlast voor omwonenden. Dat NNHS was bijna wettelijk verankerd. Het enige dat nog ontbrak was een Koninklijk Besluit. We hebben het dan over 2016. Echter een wettelijk NNHS geeft nog geen nieuw LVB. Daar zijn diverse andere randvoorwaarden. Dit is uitgelegd in dit artikel.

Met het Europese rekenmodel Doc29, actuele databases met geluidsproductie van vliegtuigen en de vlootsamenstelling op dat moment (Schiphol wordt steeds stiller) zou dat LVB kunnen uitkomen op ongeveer 500.000 vluchten. Mits de natuurvergunning dat zou toelaten. En een nieuw MER. Een nieuw LVB is er waarschijnlijk pas op zijn vroegst in 2027.

Natuurvergunning
Dan is er nog de natuurvergunning. Het besluit van de minister tot verstrekking van de natuurvergunning aan Schiphol is door de rechter vernietigd. De grote vraag is wat het plafond gaat worden als er een nieuwe natuurvergunning wordt verstrekt. De rechter was van mening dat op basis van bestaande rechten van de luchthaven een plafond van 460.000 vluchten mogelijk was. Ook een nieuwe natuurvergunning gaat nog wel even duren.

Beroep van actiegroepen omwonenden en gemeenten
Ook enkele actiegroepen, omwonenden, de gemeenten Oegstgeest, Amsterdam en Uithoorn en diverse stichtingen en verenigingen, waaronder de MOB, SchipholWatch en Verenging Platform Vliegoverlast Amsterdam gingen bij de RvS in beroep tegen het besluit van nieuwe LVB. Die partijen willen allemaal een verlaging van het huidige plafond. De wensen verschillen van rond de 225.000 tot 400.000 vluchten per jaar.

De kans dat Schiphol ooit zover terugvalt lijkt ongeveer nul. De Europese geluidsverordening stelt dat bij een capaciteitsbeperking vanwege geluidsoverlast de Balanced Approach procedure moet worden doorlopen. Met veel pijn en moeite is het plafond verlaagt naar 478.000 vluchten. Omdat vliegtuigen steeds stiller worden lijkt er geen enkele kans op verdere verlaging. Dat zou enorme schade tot gevolg hebben voor oa KLM en voor de Nederlandse economie.

Conclusie

Na de uitspraak van de Raad van State in het beroep tegen het besluit van de minister om het LVB aan te passen zal blijken of de capaciteitsbeperking tijdelijk was. Komt de RvS tot het oordeel dat het besluit correct tot stand is gekomen, zal het nog minstens een paar jaar duren voordat duidelijk wordt of het plafond gaat veranderen. Gelijkblijvend of een verhoging lijkt kansrijker dan een daling zoals actiegroepen willen. Niemand kan weten hoe de hoogte van het plafond zich in de toekomst zal gaan ontwikkelen.