Bizar. ANP eist betaling voor Noord-Koreaanse propagandafoto en trekt claim stilletjes in
Het Algemeen Nederlands Persbureau ligt opnieuw onder vuur vanwege omstreden auteursrechtclaims. Ditmaal gaat het om een opmerkelijke zaak waarin het persbureau geld eiste voor het gebruik van een Noord-Koreaanse propagandafoto — beeldmateriaal dat als handout vrij beschikbaar is gesteld.
Het gaat om deze foto die is gepubliceerd door de Noord-koreaanse staatsmedia.
foto via Korean Central News Agency (KCNA)
Dit is een artikel in een serie over zogenaamde fototrollen. Bedrijven die met onredelijke claims mensen onder druk zetten te betalen.
De kwestie speelt rond de redactie van Nieuwspaal.nl. Een satirisch platform met een scherpe blik en humor dat inspeelt op de actualiteit. In december 2025 ontving de redactie een claim van ANP Fair Licensing. Volgens het persbureau zou Nieuwspaal €393,25 moeten betalen voor het gebruik van een miniatuurafbeelding van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong Un.
Dat is op zichzelf al opvallend. De betreffende foto was namelijk afkomstig van de Korean Central News Agency (KCNA), de officiële staatsmedia van Noord-Korea. Dergelijke beelden worden als zogenoemde “handouts” verspreid: persmateriaal dat vrij door media gebruikt mag worden. Daarnaast moet voor het ANP volstrekt duidelijk zijn geweest dat zij nooit over de auteursrechten van deze foto kan beschikken.
Toch stond de foto ook in de beeldbank van het ANP, zonder aanduiding dat het om rechtenvrij materiaal ging. De foto kan voor commercieel gebruik bij het ANP worden gekocht voor 117,- euro ex btw. Op basis daarvan werd de claim verstuurd.
Hieronder de claim van ANP Fair Licensing die Nieuwspaal ontving.
Claim zonder grond
Nieuwspaal maakte direct bezwaar. De kernvraag: op basis van welk recht kan een Nederlands persbureau geld eisen voor propagandamateriaal van een buitenlands regime, waarvan het zelf geen maker is?
Het antwoord van het ANP bleef uit. In plaats daarvan werd de claim zonder verdere toelichting ingetrokken. Ook op nadere vragen van de redactie volgde geen reactie.
Om de situatie nog een positieve draai te geven, deed Nieuwspaal een sportief tegenvoorstel. Nieuwspaal stelde voor dat het ANP het claimbedrag overmaakt aan Amnesty International, dat zich onder meer inzet voor de mensenrechten in Noord-Korea. Nieuwspaal beloofde het bedrag dan te verdubbelen. Maar ook daarop reageerde het ANP niet.
Volgens betrokkenen is dat tekenend voor de werkwijze. De zaak past in een bredere reeks voorbeelden waarin het ANP claims verstuurt voor beeldmateriaal waarvan de auteursrechten onduidelijk of zelfs afwezig zijn.
Nieuwspaal stelde daarnaast nog een persbericht op en stuurde dat naar diverse nieuwsredacties. Geen enkele redactie vond dit blijkbaar interessant nieuws want er volgde geen publicatie.
Structureel probleem?
De kwestie raakt aan een groter debat over zogenoemde ‘fototrollen’: organisaties die met hoge claims vermeende auteursrechtinbreuken handhaven. Het ANP maakt gebruik van software die het internet afzoekt naar overeenkomsten met beelden uit de eigen databank. Wanneer een match wordt gevonden, volgt een claim. Er vindt geen enkele controle plaats door medewerkers van het ANP of die claim terecht is of niet.
Het ANP ontkent echter dat dit proces volledig geautomatiseerd verloopt. Suraj Sahibdin, verantwoordelijk voor copyright enforcement bij ANP , stelde eerder dat er altijd een inhoudelijke beoordeling plaatsvindt voordat een claim wordt verstuurd. Daarbij zou onder meer gekeken worden naar context en daadwerkelijke rechten.
Het is niet correct dat de software die het ANP inzet om ongeoorloofd gebruik van foto’s te detecteren, geautomatiseerd e-mails verstuurt zonder voorafgaande menselijke controle. De software wordt uitsluitend gebruikt als detectiemiddel. In alle gevallen vindt er voorafgaand aan het verzenden van een bericht een inhoudelijke beoordeling plaats, waarbij onder meer wordt gekeken naar de aard van het gebruik, de context en de vraag of daadwerkelijk sprake is van een auteursrechtinbreuk.
Die verklaring staat op gespannen voet met de praktijk. Er zijn meerdere voorbeelden waarin claims zijn verstuurd voor foto’s uit het publieke domein of voor handouts waarvan het ANP aantoonbaar geen rechthebbende is.
Oproep tot ingrijpen
De herhaalde incidenten roepen vragen op over de interne controle bij het persbureau. Waarom worden rechtenvrije beelden niet als zodanig gemarkeerd? En hoe kan het dat claims worden verstuurd zonder duidelijke juridische basis?
Volgens waarnemers is het tijd dat de directie ingrijpt. De druk neemt toe op algemeen directeur Martha Riemsma om duidelijkheid te geven over het beleid en de werkwijze rond auteursrechtclaims.
Voorlopig blijft het stil vanuit het ANP — ook in een zaak die moeilijk anders te kwalificeren is dan opmerkelijk.
Wederhoor
ANP reageerde niet op vragen.
