Uitleg over Performance Based Navigation en waarom dit voordelen biedt voor Schiphol omwonenden

Performance Based Navigation biedt een zeer nauwkeurige positiebepaling voor vliegtuigen, Hierdoor kan zeer nauwkeurig een route worden gevlogen waardoor geluidsoverlast voor omwonenden wordt verminderd. Toch schrijven een aantal activistische omwonenden rond Schiphol onjuistheden over deze technologie en de toepassing ervan voor routes. Deze blog geeft een uitleg.

Vroeger gebruikten vliegtuigen de stand van sterren, zon en maan om te navigeren. Daarna werden radiobakens gebruikt. Het baken zendt rondom een bepaald signaal uit. Een vliegtuig pikt dat signaal op en kan daarmee de positie bepalen doordat de richting en afstand tot het grondgebaseerde radiobaken door de apparatuur aan boord kan worden bepaald.

Dit systeem is duur in onderhoud, niet altijd betrouwbaar en is veel minder nauwkeurig dan navigatie middels satellieten. Als jaren geleden zijn vliegtuigen voorzien van ontvangers waarmee met behulp van satellieten zeer nauwkeurig de positie kan worden bepaald. Deze techniek heet Performance Based Navigation (PBN). De term ‘ performance’ slaat op de prestaties van de navigatie apparatuur aan boord van het toestel. Hoe nauwkeuriger deze apparatuur de positie kan bepalen, en hoe nauwkeuriger fouten kunnen worden gezien, hoe nauwkeuriger een route kan worden gevlogen. Deze precieze route is bijvoorbeeld van belang voor naderingen van een luchthaven die is omringt door bergen. De piloot aan boord wil natuurlijk precies weten waar de berg ligt en waar het toestel vliegt, ook in slecht zicht.

PBN kent twee klasses. RNAV is op basis van GPS. Vergelijkbaar met de navigatie in een auto. RNP is veel nauwkeuriger en meer betrouwbaar. Werk ook met satellieten maar dan worden tot 24 satellieten gebruikt voor positiebepaling. De boordcomputer vergelijkt de positie die sets van drie satellieten geven. De uitkomsten moeten aan elkaar gelijk zijn. Daarmee is dus met grote zekerheid vast te stellen wat de exacte postitie van het toestel is.

Met PBN kan een zeer precieze route worden ontworpen door de aanbieder van verkeersleidingsdiensten. In Nederland worden routes ontworpen door Luchtverkeersleiding Nederland. Die huurt veelal een aantal gespecialiseerde bedrijven in zoals MovingDot.

Dit is waarom Performance Based Navigation voordelen biedt voor omwonenden

Middels PBN kunnen naderingsroutes worden ontworpen die woonkernen zoveel mogelijk vermijden. Met de vroegere techniek op basis van grondgebaseerde radiobakens was dat onmogelijk.

Het bewijs van naderingsroutes die zo ontworpen zijn dat deze overlast voorkomen is dagelijks te zien op Flightradar. In de avond en nacht wordt bijvoorbeeld voor landingen op de Kaagbaan 06-24 deze route (zie screenshot hieronder) gevlogen. Het is duidelijk te zien dat Rotterdam en Den Haag worden vermeden. Maar vooral ook de woonkernen Katwijk , Noordwijk, Voorhout en Sassenheim. Overdag wanneer het drukker is wordt de nadering veel meer over woonkernen gevlogen. Dat komt doordat de verkeerleiding dan het verkeer door de drukte instructies moet geven op welke koers men moet vliegen (radar vectors).

<tekst gaat verder onder plaatje>

Deze nadering is een zogenaamde RNP nadering die mogelijk wordt gemaakt door de Performance Based Navigation technologie. PBN maakt het mogelijk om zeer precies de ontworpen route te vliegen. Ook dat is te zien op Flightradar. Toestellen die deze RNP nadering vliegen, vliegen vrijwel exact dezelfde route.

Dat heeft nog een tweede voordeel. Doordat de exacte route tot de landingsbaan bekend is, en dus ook de exact af te leggen afstand, kan de boordcomputer zeer precies uitrekenen hoesnel moet worden gedaald. Dat maakt een Continuous descent approach (CDA) mogelijk. Dit type nadering is beter bekend als een glijvlucht. Bij een glijvlucht leveren de motoren geen stuwkracht. Dat is niet nodig omdat het toestel niet horizontaal hoeft te vliegen. Als ware een zweefvliegtuig daalt het naar de baan. Doordat de motoren op idle staan maken deze aanzienlijk minder geluid.

De route in de boardcomputer ziet er als volgt uit. Deze komt exact overeen met de route die op Flightradar is te zien.

Andere voorbeelden waar het gebruik van PBN geluidsreductie voor opwonenden biedt zijn de bocht van Uitgeest. Sinds juli 2022 maken toestellen in de nadering van de Polderbaan een bocht om Uitgeest heen. Luchtverkeersleiding Nederland schrijft er over in dit artikel. In mei 2020 introduceerde LVNL een vaste nachtnadering naar de Zwanenburgbaan waarbij met een bocht om Krommenie en Assendelft heen wordt gevlogen.

PBN en specifiek RNP zal ook gebruikt gaan worden van ILS-systemen. Een ILS is een op radiozenders gebaseerd systeem dat vliegtuigen begeleidt naar de landingsbaan. Dat maakt een zeer precieze en geautomatiseerde landing mogeljk, ook in slecht zicht. De ILS moet af en toe worden onderhouden. De ILS wordt daarna vaak gecalibreerd door een speciaal toestel. Al die tijd is de landingsbaan niet beschikbaar voor vliegtuigen. In geval van onderhoud aan de preferente banen als de Polderbaan en Kaagbaan betekent dat meer hinder voor omwonenden rond deze niet-preferente banen.

Door gebruik van PBN zal een preferente baan vaker beschikbaar zijn. Dat heeft dan helaas de consequentie voor omwonenden in de omgeving van de preferente banen dat zij minder vaak stillere periodes zullen hebben.

Luchtvaart tegenstanders schrijven op blogs de grootste onzin over PBN. Vooral in de Verenigde Staten zijn een aantal omwonenden boos op de FAA. De FAA ontwerpt de aankomst- en vertrekroutes. De afwegingen die tijdens het ontwerp zijn gemaakt zijn onbekend. Vaak wordt gekozen om de overlast voor de grootste groep omwonenden te beperken. Maar afhankelijk van hoeveel wijken en de woningdichtheid rond luchthavens zijn er mogelijk een beperkte groep mensen die klagen.

Een Nederlandse gebruiker van X stuurde een Tweet van een Amerikaanse organisatie door die stelde dat ” PBN de doodstraf zou zijn”. Totale onzin. Deze gebruiker werd gevraagd naar waarom het de doodstraf zou zijn. Er volgde geen reactie.

Performance Based Navigation zou ook ” het met satellietnavigatie dichter op elkaar zetten van vliegtuigen’. PBN zou zelfs een andere naam zijn voor NextGen en Time Based Separation. Allemaal onzin. SchipholWatch schreef: ” Al sinds ongeveer 2010 fantaseren Schiphol en het Ministerie van Infrastructuur over het invoeren van een nieuw navigatiesysteem dat bekend staat als ‘performance based navigation’ (PBN) of NextGen.”.

NextGen is iets heel anders dan PBN.

SchipholWatch schreef ook ‘ Dat systeem biedt operationele voordelen (lees: geld), maar zal het leven van een grote groep Nederlanders tot een ware hel maken.’

Complete onzin. PBN gaat levert al jaren voor een grote groep Nederlanders minder geluidsoverlast op.

In een vervolg blog zal deze onzin verder worden getoond.