Een overzicht van de vele boevenstreken van de Belastingdienst in kinderopvangtoeslag affaire

Laatste update: 20 oktober  2020

De Belastingdienst/Toeslagen startte in 2014 met een speciaal team genaamd CAF om fraude op te sporen met kinderopvangtoeslag en huurtoeslag. Dat team vond inderdaad fraude, maar beschuldige ten onrechte ook onschuldige ouders. Die kwamen in een Kafka-achtige situatie uit waarbij de Belastingdienst hen totaal niet hielp. Ze werden gezien als verdachte. De Belastingdienst reageerde niet of veel te laat op bezwaren. Intussen raakten ouders in financiele nood, moesten baan opzeggen en relaties werden door de stress verbroken.

Juristen in dienst van de fiscus vertelden tegen rechters niet de waarheid. En dat deden juristen van de landsadvocaat ook niet. Stukken die bewezen dat ouders niets fout hadden gedaan werden niet in rechtszaken ingebracht. WOB-stukken werden ten onrechte zwart gelakt zodat de media niet kon achterhalen welke fouten de Belastingdienst had gemaakt. Informatie in persoonlijke dossiers werd zwart gemaakt zodat ouders nog steeds geen idee hadden waarvan ze verdacht worden.

Veel van de hieronder beschreven misstanden betreffen de CAF 11 zaak. Van deze zaak is veel informatie bekend geworden door onderzoek Ombudsman en Wob-stukken. Er zijn nog veel meer dossiers en mogelijk tienduizend gedupeerde ouders.

Onderstaand overzicht van vele misstanden is in chronologische volgorde weergegeven.

1. Op 21 mei 2014 heeft de Belastingdienst de administratie van het gastouderbureau Dadim (CAF11) geïnspecteerd. Het rapport daarvan werd pas op 4 mei 2016 (twee jaar na het bezoek) vastgesteld. Al die tijd wist het gastouder bureau niet wat er aan de hand was. (rapport Nationale Ombudsman)
2. Dit rapport is middels een verzoek op de Wet Openbaarheid van Bestuur openbaar gemaakt. Echter relevante informatie voor de positie van de ouders is weggelakt zonder dat daarvoor een geldige weigeringsgrond is gebruikt. (Rapport MKB kantoor Eindhoven)
3. Bij de selectie van gastouderbureau’s lijkt de Belastingdienst de tweede nationaliteit te hebben gebruikt ten behoeve van opsporing. De Belastingdienst ontkent etnische profilering. Er zijn bij de Autoriteit Persoonsgegevens klachten ingediend en er loopt een onderzoek (meer info). In mei 2020 gaf de Belastingdienst etnisch profileren toe.
4. De Belastingdienst maakte met het Openbaar Ministerie een afspraak waarin stond dat in sommige gevallen fraude werd berecht volgens het bestuursrecht en niet volgens het strafrecht. In het bestuursrecht heeft de verdachte minder rechten dan in het strafrecht. (meer)
5. Toeslagen werden gestopt zonder enig bewijs voor fraude maar op basis van vermoedens die niet goed werden gecontroleerd. Zo was een zogenaamd verwonderpunt dat opvang plaatsvond op 24 en 25 december. Echter dit was verklaarbaar. (meer)
6. De Belastingdienst gebruikte zwarte lijsten. Het datasysteem, de Fraude Signalerings Voorziening (FSV), bestaat sinds 2014, maar de voorloper van dit systeem was al vanaf 2001 actief. Pas na berichtgeving door RTL Nieuws en Trouw besloot besloot de hoogste ambtenaar van de Belastingdienst om de stekker er uit te trekken.(bron). Ouders die rechtzaken voerden konden nauwelijks meer rondkomen, en dus zeker geen advocaat meer betalen. En rechtsbijstand krijg je niet als je als door de overheid als fraudeur bent aangemerkt en op een zwarte lijst staat. Dit gebeurde bij een groot aantal ouders.
7. Toeslagen werden gestopt zonder duidelijk aan te geven welke bewijsstukken ontbraken of onvoldoende waren (rapport Nationale Ombudsman pagina 3)
8. Trouw en RTL Nieuws beschikken over een vertrouwelijke interne instructie van de Belastingdienst, met richtlijnen over wanneer sprake is van opzet of grove schuld. Uit die notitie uit 2015 blijkt dat de fiscus de wet zeer streng uitlegt en er sprake is van een hoge mate van willekeur. Één foutje in een contract over kinderopvang, of het verkeerd aanleveren van gegevens, kan al genoeg zijn om het predicaat ‘opzet’ of ‘grove schuld’ te krijgen. (meer)
9. De toeslagen van alle ouders van het gastouderburea werden gestopt. ” De algemene bevindingen uit het voorafgegane onderzoek gaven weliswaar reden tot zorg, maar deze hadden betrekking op de administratie van de gastouders en het gastouderbureau en op slechts 20 tot 30 individuele dossiers” aldus de Nationale Ombudsman.
10. Toeslag werd gestopt zonder eerst te vragen om bewijzen te sturen. Dit om te voorkomen dat achteraf bewijzen werden gefabriceerd aldus de Belastingdienst (link)
11. De hoogste baas van de Belastingdienst, Hans Blokpoel, was zich bewust dat ook rechtmatige aanvragen om toeslagen werden gestopt. In emails die werden vrijgegeven na een Wob-verzoek is te lezen: “Blokpoel wil alles laten dichtdraaien, dus ook toeslagen, zelfs als die waarschijnlijk wel goed zijn.” en “De post zal door B/T (Belastingdienst / Toeslagen red. ) aan DG Bel (Directeur-Generaal Belastingdienst red.) voorgelegd worden met het verzoek hard op te treden: op nihil zetten.” (RTL Nieuws)
12. Toeslagen die door de Belastingdienst/Toeslagen waren verstrekt 5 jaar of later werden toch herzien terwijl dat wettelijk niet is toegestaan. De Raad van State moest er aan te pas komen om de Belastingdienst te stoppen met innen.
13. Na een zeer kritisch rapport van de Nationale Ombudsman over het optreden van de Belastingdienst bij een van fraude verdacht gastouderbureau uit Eindhoven, beloofde de fiscus in 2017 al meer coulance bij het bepalen van verwijtbaarheid richting ouders. Maar de harde opstelling van de Belastingdienst is tot recent doorgezet, blijkt uit verschillende rechtszaken. (meer)
14. Maar ook na de uitspraak van de hoogste rechter van Nederland ging de Belastingdienst door met procederen tegen ouders. (meer)
15. Veel  cliënten van gastouderbureau kwamen terug van het baliebezoek Belastingdienst met een bevestiging dat alle gevraagde gegevens / bewijsstukken waren ingeleverd. Toch kregen zij in de afwijzende beschikking te horen dat er onvoldoende bewijsstukken van de betalingen waren geleverd. (rapport Nationale Ombudsman)
16. Toeslagen werden gestopt zonder de reden op te geven. Zie pagina 62 zwartboek SP
17. Toeslag werd gestopt in plaats van geschorst. Dat is ontwettig oordeelde de Raad van State. De reden is volgens B/T dat het systeem alleen maar een knop ‘uit’ had en niet een knop ‘schorsen’. Men sprak over een zachte  stop.
18. Bezwaren werden afgewezen vanwege ontbreken bewijs als gevolg beslissing Belastingdienst. De fiscus vroeg om facturen van periodes nadat Toeslag was gestopt. Ouders konden de kosten van opvang niet meer betalen door die stop en konden dus ook geen facturen meer overleggen (link)
19. Sommige bezwaarschriften werden door de Belastingdienst aangemerkt als informatieverzoeken en dus niet inhoudelijk behandeld.(meer)
20. In de bezwaarfase werden de beslistermijnen (maximaal 6 weken) ruimschoots overschreden (tot 2 jaar soms). Bovendien werden medewerkers die belast waren met het afhandelen van bezwaar geïnstrueerd om contact te zoeken met medewerkers die betrokken waren geweest bij de beslissing waartegen bezwaar werd gemaakt. (pag 45 rapport Donner)
21. Stopzetten van de toeslag leidde soms tot betalingsachterstanden die vervolgens de rechtvaardiging vormden voor het stopzetten van de toeslag. (Volkskrant)
22. De Belastingdienst hanteerde onduidelijke normen aan bewijsstukken. Zo moest de datum van de handtekening op stukken staan. Ook stonden bij sommige documenten niet op alle pagina’s een paraaf en dat was reden voor afwijzen van bewijs. (meer info)
23. In de eerste brief van 15 juli 2014 deelde Toeslagen aan alle belanghebbenden mee dat zij geen kinderopvangtoeslag meer over 2014 zouden ontvangen. Dit was een besluit tot beëindiging van het recht op kinderopvangtoeslag waartegen bezwaar en beroep open stond. Dit laatste stond niet vermeld in deze brief en dat had wel gemoeten (rapport Nationale Ombudsman)
24. Onvoldoende capaciteit bij de afdeling die bezwaren behandelde. Door de opzet van CAF werden er plots na massale stopzetting binnen een korte tijd een hoop bezwaren ingediend. Die kon de fiscus niet op tijd behandelen. (rapport Nationale Ombudsman schrijft “Toeslagen is in de behandeling van een aanzienlijk deel (41%) van de ingediende bezwaarschriften ernstig tekortgeschoten. “)
25. Medio oktober 2014 ontvingen de vraagouders bericht dat bij de beoordeling van de
    geleverde bewijsstukken was gebleken dat onvoldoende was bewezen dat zij alle doorgegeven opvanguren hadden betaald. Dit terwijl de vraagouders alle bewijsstukken had ingeleverd waar de fiscus om had gevraagd (rapport Nationale Ombudsman)
26. Denigrerende opmerkingen en uitingen door Belastingdienst ambtenaren. Zo stond in stukken de tekst  ‘License to disturb’ onder ieder pagina. Werd gesproken in rapportages over ‘afpakjesdag’. Er werkte een duo bij de fiscus die zich ‘duo pek en veren’ noemde en had een ambtenaar een pen met daarin de tekst ‘bij twijfel afwijzen’ gegraveerd. Andere ambtenaren hebben motto’s onder hun e-mail staan als ‘geen woorden maar daden’ en maken rapportages op onder de naam ‘Hansje Brinker-producties’ (Trouw)
27. Gedurende maanden tot soms bijna twee jaar kon de Belastingdienst niets zeggen over de reden van stopzetting van toeslagen. Ouders bleven bellen met Belastingtelefoon. Het enige contactpunt met de fiscus. Die wist niets en mocht soms niets zeggen. (rapport Nationale Ombudsman)
28. Medewerkers van de Belastingtelefoon hadden de expliciete instructie gekregen vooral niets inhoudelijks te zeggen tegen ouders die belden om te vragen welk bewijs er nog mist. (meer)
29. De Belastingdienst beweerde voor de rechter dat het bepaalde bewijsstukken die door vraagouder waren opgestuurd niet had ontvangen. Echter de advocaat van de vraagouder had bewijs dat de Belastingdienst deze stukken WEL had ontvangen. (link)
30. Juristen van de Belastingdienst/Toeslagen WISTEN dat ze onwettig handelen. Dat blijkt uit verhalen van de klokkenluider die er werkte. “In de toekomst gaan we weer volgens de wet werken”, antwoordt een jurist op zijn klachten. Er is duidelijk geen sprake van fouten. Dat blijkt ook later uit de management rapportages die RTL Nieuws en Trouw in handen kregen.
31. Nieuwe toeslag kon niet meer worden aangevraagd via de portal omdat de optie was geblokkeerd door de fiscus van vanwege de bezwaarprocedure. (pag 14 rapport Nationale Ombudsman)
32. In een van de rechtszaken vond de jurist van de Belastingdienst het nodig om de rechter er op te attenderen dat de advocaat van de eiser ook de vrouw was van het gastouderbureau waar de eiser klant van was. Totaal niet relevant. Zeer kwalijk gezien het feit dat juristen de waarheid niet spraken in diverse rechtszaken.
33. Vraagouders moeten opdraaien voor de fraude gepleegd door gastouderbureau (pagina 69 zwartboek SP)
34. Betalingsregeling was niet mogelijk omdat vraagouders zonder bewijs en ten onrechte werden gezien als fraudeur (Volkskrant)
35. Stukken die door ouders zijn verstuurd naar de Belastingdienst als bewijs raken kwijt bij de fiscus. Zie pagina 69 van zwartboek SP. 
36. Geen beschikking krijgen van de fiscus over het niet toekennen van Toeslag waardoor geen bezwaar kan worden ingediend (pagina 82 zwartboek SP)
37. In diverse rechtszaken brachten juristen van de Belastingdienst/Toeslagen stukken zoals telefoonnotities niet in. Die notities hadden de rechter kunnen overtuigen dat ouders heel veel keren geprobeerd hadden om contact te maken met de Belastingdienst om te vernemen wat er mis was en welke bewijsstukken er nog meer nodig waren. De Belastingdienst bracht telefoonnotities wel in als dat de zaak van de fiscus goed deed. (meer info). Dat is een overtreding van Artikel 8.42 van de Algemene wet bestuursrecht die luidt dat “Binnen vier weken na de dag van verzending van het beroepschrift aan het bestuursorgaan zendt dit de op de zaak betrekking hebbende stukken aan de bestuursrechter en dient het een verweerschrift in.”
38. Volgens artikel 8.42 moet de Belastingdienst ook het persoonlijke dossier van de persoon die de Belastingdienst voor de recht daagt bij de rechtbank inbrengen. Dat gebeurde niet. Een groep ouders ging in november 2019 bij het kantoor van de Belastingdienst protesteren om alsnog de dossiers te krijgen. Die kregen ze midden december echter veel informatie was zwartgelakt.
39. in april 2019 deed de Raad van State uitspraak in een zaak aangespannen door een vraagouder. De fiscus greep een betalingsverschil van 115 euro in 2013 aan om de toeslag over een heel jaar terug te vorderen, bijna 12.000 euro. En omdat de ouder na het stopzetten van de voorschotten in 2014 in betalingsnood kwam, betoogt de Belastingdienst dat ook in 2014 niet alle kosten voldaan werden. De dienst eiste daarom alle voorschotten uit 2014 eveneens terug. (Trouw)
    De fiscus verloor de zaak.
40. De landsadvocaat stelde in een civiele procedure gestart door gastouderburea Dadim dat het aanpakken van het gastouderbureau geen doel was. Dat is onzin want uit vele interne stukken die later zijn vrijgegeven na een Wob-verzoek blijkt aanpakken van facilitators zoals een gastouderbureau wel degelijk het doel. (meer info)
41. In juni 2019 wordt bekend dat de klokkenluider die bij de fiscus werkte op non-actief is gezet. Er wordt gedreigd met strafontslag. Strafontslag is de hoogste disciplinaire straf die de overheidswerkgever kan nemen. Dat is ontslag op staande voet met oneervol ontslag. Er is dan verlies van recht op een WW-uitkering en een eventuele bovenwettelijke uitkering.
    De ambtenaar zou interne stukken van de Belastingdienst naar buiten hebben gebracht, die door de fiscus werden achtergehouden in rechtszaken tegen gedupeerde ouders.  (Trouw) . Renske Leijten wil dat klokkenluider wordt gerehabiliteerd. Dat gebeurde inderdaad later ook.
42.  ontlastende informatie over de gezinnen werd door deze klokkenluider aan het dossier toegevoegd. Die informatie is er later weer uitgehaald. (BNR)
43. Op 26 november 2019 bericht RTL Nieuws dat Menno Snel stukken achterhield voor de Kamer.
44. In een kamerbrief van 29 november 2019 geeft de staatssecretaris een aantal voorbeelden van misstanden. Deze zijn door een klokkenluider die bij de Belastingdienst werkte gemeld.
45. Deze geconstateerde onvolkomenheid zijn in strijd met beleid en/of wet- en regelgeving.
    Als een bezwaarschrift tegen een terugvorderingsbeschikking betrekking heeft op de vaststelling van het inkomen wordt dit bezwaarschrift niet door Toeslagen behandeld, maar door de inspecteur. Door de gebrekkige gegevensuitwisseling tussen Toeslagen en de inspecteur komt het voor dat uitstel
    van betalingen in die gevallen ten onrechte niet wordt verleend of te snel wordt ingetrokken. In de praktijk kan dit probleem zich nog steeds voordoen. Er wordt momenteel gewerkt aan maatregelen om dit in de toekomst te voorkomen
46. In een kamerbrief van 29 november geeft de staatssecretaris een aantal voorbeelden van misstanden. Deze geconstateerde onvolkomenheid zijn in strijd met beleid en/of wet- en regelgeving.
    Bij acties om de achterstand in de afdoening van bezwaren weg te werken zijn in 2015 en 2016 circa 3.500 te laat ingediende bezwaren zonder nader onderzoek niet-ontvankelijk verklaard. Wel heeft in deze gevallen de mogelijkheid tot het instellen van beroep opengestaan bij de rechter.
47. In een kamerbrief van 29 november geeft de staatssecretaris een aantal voorbeelden van misstanden. Deze geconstateerde onvolkomenheid zijn in strijd met beleid en/of wet- en regelgeving. In 2015 en 2016 heeft een schoningsactie plaatsgevonden waarbij langdurig (langer dan 2 jaar) verleende uitstellen van betaling werden ingetrokken. Dit was soms onterecht. Als de betrokkenen zich meldden kregen ze in dat geval opnieuw uitstel van betaling.
48. Midden december krijgt de eerste groep van ongeveer 19 ouders hun persoonlijke dossier toegestuurd door het Ministerie van Financien. Echter heel veel van de informatie is weggelakt. Het Ministerie zegt dat het gaat om persoonlijke gegevens en bedrijfsvertrouwelijke informatie die volgens wetgeving niet openbaar mag worden gemaakt. Dat lijkt niet te kloppen want sommige stukken zijn volledig gelakt zodat zelfs niet duidelijk is wat voor document het betreft. Als gevolg van het lakken gaat de Kamer met Menno Snel in debat. (meer info)
49. Op 14 december berichten RTL Nieuws en Trouw dat de Belastingdienst ondanks toezeggingen aan de Kamer en de Nationale Ombudsman zich niet aan de wet houdt. In de wet staat dat client een rappelbrief moeten krijgen voordat toeslag wordt gestopt. Die brieven worden echter niet gestuurd blijkt uit interne managementsverslagen. (Trouw)
50. Een ambtenaar in dienst bij Belastingdienst/Toeslagen schrijft in een interne email “helaas kloppen de loongegevens met recht op kinderopvangtoeslag” (link)
51. In 30% van de gevallen waar ouders naar de rechter stapten werd de zaak kort voor aanvang ingetrokken. Vaak kreeg de vraagouder een herziening. Doel was om jurisprudentie te voorkomen. (link)
52. De Belastingdienst/Toeslagen gebruikte adsurde benamingen voor ouders die de dupe werden van fraude door een kinderopvanginstelling (KOI). (link)
53. De B/T meet met twee maten. Verjaring is niet van toepassing op een schuld maar wel op een situatie waar B/T mogelijk ten onrechte terugbetaald geld moet terugstorten aan ouders (link)
54. In juni 2020 blijkt dat de Belastingdienst onjuiste informatie gaf aan de commissie van wijzen. Deze commissie had tot taak te beoordelen of de fiscus in meer zaken zoals CAF-11 verkeerd handelde.
55. De Belastingdienst werkte niet mee aan het onderzoek door de Autoriteit Persoonsgegevens naar discrimeren. Volgens Aleid Wolfsen, voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens, was het een moeizaam onderzoek. “Meerdere malen zijn we op het verkeerde been gezet. Het was duwen, trekken en sleuren. We moesten de Belastingdienst wijzen op de gevolgen van niet meewerken.”
56. 9000 dossiers van mensen die in beroep zijn gegaan tegen terugvordering van toeslagen zijn te vroeg vernietigd door de Belastingdienst (meer)

Naast structureel misbruik zijn er ook vele voorbeelden van fouten door Belastingdienst.

1. In 2015 oordeelde de Nationale Ombudsman dat de Belastingdienst had moeten vragen wat het gewenste rekeningnummer was waarop de dienst geld moest storten voor een nabetaling. De fiscus had namelijk de nabetaling welke bedoeld was voor de vraagouder op het rekeningnummer van het gastouderbureau gestort. Dat bureau ging echter een paar dagen vóór de bijschrijving op de rekening failliet. (bron)