Update: Kentering bij ANP? Voor het eerst waarschuwing in plaats van schadeclaim
De afdeling van het ANP die speurt naar vermeende auteursrechtinbreuken op foto’s staat bekend om haar harde aanpak. Via ANP Fair Licensing werden vele claims verstuurd naar personen, bedrijven en organisaties die volgens het persbureau zonder licentie een ANP-foto hadden gebruikt. Daarbij ontvingen niet alleen commerciële partijen, maar ook particulieren, sportverenigingen, stichtingen en organisaties zonder Kamer van Koophandel-inschrijving regelmatig betalingsverzoeken die konden oplopen tot honderden euro’s per foto. Deze website heeft vele voorbeelden beschreven van volstrekt onterechte claims die het ANP verstuurde.
De werkwijze leidde de afgelopen jaren regelmatig tot kritiek. In diverse gevallen bleken claims achteraf onterecht te zijn, bijvoorbeeld omdat het gebruikte beeld rechtenvrij was, afkomstig was uit het publieke domein of omdat het auteursrecht niet bij ANP lag. Ook ontstond discussie over de hoogte van de gevraagde bedragen en de vraag of voldoende onderzoek werd gedaan naar de daadwerkelijke rechthebbende.
Dit artikel maakt deel uit van een langere serie over zogenoemde fototrollen: organisaties die op grote schaal schadeclaims versturen wegens vermeende auteursrechtinbreuken, terwijl de juridische onderbouwing daarvan regelmatig vragen oproept.
Nu lijkt zich mogelijk een opmerkelijke koerswijziging af te tekenen. Voor het eerst signaleren ingewijden een geval waarbij ANP geen schikkingsvoorstel stuurde, maar volstond met een waarschuwing.
In een e-mail van 12 juni 2026 aan een stichting met een maatschappelijk doel schrijft ANP onder meer:
“Wij begrijpen dat het wellicht niet de bedoeling is geweest om een foto van het ANP te gebruiken. Om deze reden kan dit bericht als waarschuwing worden beschouwd, met als voorwaarde dat de foto direct verwijderd wordt van <naam website> . Als dat gedaan is ontvangen we daar graag bewijs van om dit dossier te kunnen sluiten.”
Opvallend is dat de rest van de e-mail grotendeels overeenkomt met de standaardberichten die ANP Fair Licensing normaal gesproken verstuurt bij vermeende auteursrechtinbreuken. Zo bevat het e-mail bericht ook een link naar de portal van ANP met daarin een voorstel om alsnog licenties te kopen van de foto’s indien gewenst is de foto’s te blijven gebruiken.
De algemeen directeur van ANP, Martha Riemsma, had in een ingezonden brief bij Villamedia aangegeven dat zij organisaties met een aantoonbare maatschappelijke bijdrage bij voorbaat uitsluiten. Met andere woorden: die krijgen niet direct een schikkingsvoorstel maar een waarschuwing. Riemsma schreef verder:
Van Keken stelt dat ANP geen onderscheid maakt tussen goedbedoelende particulieren, vrijwilligers en niet-commerciële partijen aan de ene kant en professionele partijen aan de andere kant. Dat klopt niet. Er zijn voorbeelden uit het verleden waarbij we initieel te weinig oog hadden voor de omstandigheden, als het bijvoorbeeld ging om een kleine stichting of vereniging.
Het is niet duidelijk of ANP eerder dergelijke waarschuwingen stuurde. Mensen die een waarschuwing krijgen zijn niet zo snel geneigd om zich hierover in het openbaar te uiten.
Of hier daadwerkelijk sprake is van een structurele beleidswijziging is nog onduidelijk. Het kan gaan om een eenmalige uitzondering vanwege de aard van de organisatie of de specifieke omstandigheden van de zaak. Toch zou een dergelijke aanpak een breuk betekenen met de reputatie die ANP Fair Licensing de afgelopen jaren heeft opgebouwd als een organisatie die vrijwel standaard direct een schadevergoeding vorderde.
Mocht blijken dat waarschuwingen voortaan vaker worden ingezet bij niet-commerciële of maatschappelijk betrokken organisaties, dan zou dat kunnen wijzen op een meer genuanceerde handhaving van auteursrechten. Vooralsnog lijkt het echter te vroeg om te spreken van een definitieve koerswijziging.
Update 3 juli 2026
En er is meer te melden over ANP dat zich eindelijk vriendelijker opstelt. Zij lijken de tarieven voor de licenties van foto’s te zijn verlaagd.
En op juli heeft het ANP een dossier van een ijsclub uit Hengelo gesloten. De ijsclub had twee foto’s gebruikt waarop auteursrecht rust. Omdat de ijsclub een non-profit organisatie is, heeft ANP besloten het dossier te sluiten. Mogelijk was de aandacht middels een artikel in Tubantia hier wel debet aan.
