ANP onder vuur: persbureau blijft claims sturen voor rechtenvrije foto’s. Deze keer van het Koninklijk Huis.
Het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) blijft onterechte claims versturen voor vermeende auteursrechtinbreuken, zelfs wanneer het gaat om foto’s die vrij van rechten zijn. De werkwijze roept vragen op over de zorgvuldigheid van het persbureau en voedt beschuldigingen van misleiding.
Dit artikel is een in een lange serie artikelen over fototrollen. Bedrijven die veel onterechte claims sturen over vermeend inbreuk op auteursrecht van foto’s. Het ANP heeft intussen al vier rechtszaken verloren. En mogelijk nog meer want lang niet iedere uitspraak wordt gepubliceerd.
Het ANP jaagt actief op vermeende schendingen van auteursrechten door claims van honderden euro’s te versturen. Volgens diverse publicaties gebeurt dat echter regelmatig zonder dat er daadwerkelijk sprake is van een auteursrechtinbreuk. Deze website documenteerde al meerdere voorbeelden van dergelijke gevallen.
Daar komt bij dat het ANP in veel situaties niet eens bevoegd zou zijn om op te treden, omdat het geen machtiging heeft van de oorspronkelijke fotograaf. Rechters hebben het persbureau hier in het verleden al herhaaldelijk op gewezen. Toch lijkt die jurisprudentie weinig effect te hebben op de praktijk: al jaren blijven er volgens critici onterechte claims circuleren, wat de schijn van oplichting wekt.
Een recent voorbeeld, beschreven door Peter De Smedt op zijn LinkedIn-pagina, illustreert die problematiek. Hij ontving een claim van het ANP voor het gebruik van een foto van prinses Beatrix. Volgens De Smedt beschikt het ANP echter niet over de rechten op deze afbeelding. Die zouden afkomstig zijn van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD), die beelden juist breed beschikbaar stelt.
Het gaat om onderstaande foto.
De betreffende foto is te vinden op de officiële website van het Koninklijk Huis. Daar staat expliciet vermeld: “Foto’s kunnen kosteloos worden gedownload door op de gewenste foto te klikken en vervolgens op ‘Download groter formaat’.” Dit wijst erop dat het beeldmateriaal vrij gebruikt mag worden onder de gestelde voorwaarden.
Opvallend is de reactie van de afdeling Fair Licensing van het ANP nadat De Smedt bezwaar maakte. Excuses bleven uit. In plaats daarvan werd het dossier zonder verdere toelichting gesloten:
“Beste Peter,
Bedankt voor je bericht.
Na intern overleg hebben we besloten het dossier te sluiten.
Er is dus geen verdere actie meer nodig.
Mocht je nog behoefte hebben aan verdere verduidelijking, dan kun je uiteraard contact met ons opnemen.
Met vriendelijke groet,
Team Fair Licensing”
Volgens critici toont deze gang van zaken een structureel probleem. Als ontvangers niet op de hoogte zijn van hun rechten, bestaat de kans dat zij dergelijke claims betalen — ook wanneer die ongegrond zijn. Daarmee zou het ANP inkomsten kunnen genereren op basis van onterechte vorderingen.
De kwestie roept de vraag op in hoeverre het huidige controlesysteem van het persbureau voldoende waarborgen biedt tegen fouten — en of er sprake is van een incident of van een structureel verdienmodel.
