ANP verliest opnieuw rechtszaak over vermeende auteursrechtinbreuk op foto
Het persbureau Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) heeft opnieuw een juridische nederlaag geleden in een zaak over vermeende auteursrechtinbreuk. In korte tijd is dit al de vierde keer dat het ANP bij de kantonrechter bot vangt. Ditmaal draaide het geschil om een ondernemer die een foto op zijn website had geplaatst waarop het ANP stelt rechten te hebben.
Dit artikel is een in een lange serie artikelen over fototrollen. Bedrijven die veel onterechte claims sturen over vermeend inbreuk op auteursrecht van foto’s.
De volledige uitspraak van de kantonrechter Rechtbank Gelderland is te raadplegen via ECLI:NL:RBGEL:2026:1937.
Eerder verloor het ANP in een zaak om een foto van voormalig minster Stef Blok. De dagvaarding van ANP was volgens de rechter slordig en de kosten van de foto veel te hoog. En ook verloor het ANP een zaak om een foto van de val van turner Epke Zonderland. Ook hier was het ANP slordig. Zo was er geen onderbouwing van het ANP gegeven waarom er auteurrecht op de foto rustte. In een derde zaak verloor het ANP omdat ze niet kon aantonen dat haar bewijzen die waren opgeslagen op Wayback Machine betrouwbaar waren.
Ook in deze vierde zaak verliest ANP dus. Het begint er op te lijken dat slachtoffers van fototrollen zich steeds beter gaan verweren. Ook zijn rechters gevoeliger voor de argumenten van gedaagden.
Claim van honderden euro’s
Het ANP eiste een bedrag van €450 voor het gebruik van de foto van flessen met lachgas, vermeerderd met een boete en opsporingskosten. De ondernemer ging niet akkoord met deze claim en besloot de zaak voor de rechter te laten komen. Met succes: de kantonrechter gaf hem gelijk.
Hij schakelde geen dure advocaat in maar deed zijn verweer zelf.
Verweer: geen bewijs van rechten
De gedaagde voerde een breed verweer. Volgens hem had het ANP niet aangetoond dat het daadwerkelijk eigenaar is van de foto of gerechtigd is om namens een ander een vordering in te stellen. Daarnaast stelde hij dat hij geen foto van het ANP had geopenbaard, of dat die openbaarmaking in elk geval viel onder de uitzondering van artikel 15 van de Auteurswet.
Ook betwistte hij dat het ANP schade had geleden. Volgens de ondernemer zijn er “duizenden vergelijkbare foto’s” op internet te vinden. Verder deed hij een beroep op rechtsverwerking: door het lange tijdsverloop sinds het laatste contact mocht hij erop vertrouwen dat de kwestie was afgedaan.
Rechter: ANP kan rechten niet aantonen
De kern van de uitspraak ligt bij de vraag of het ANP überhaupt gerechtigd was om de claim in te dienen. Dat bleek niet het geval.
De kantonrechter oordeelde dat het ANP onvoldoende had gesteld en onderbouwd om aan te nemen dat het bevoegd is om een rechtsvordering wegens auteursrechtinbreuk in te stellen. Vast staat dat de foto is gemaakt door een fotograaf die in de beeldbank van het ANP als maker staat vermeld. Niet is gebleken dat deze fotograaf in dienst was van het ANP.
Daarmee blijven de auteursrechten volgens de hoofdregel bij de maker zelf. Voor overdracht van auteursrechten of het verlenen van een exclusieve licentie is op grond van artikel 2 van de Auteurswet een akte vereist. Juist dat ontbrak in deze zaak: het ANP kon geen document overleggen waaruit blijkt dat de fotograaf zijn rechten had overgedragen of het ANP had gemachtigd om namens hem op te treden.
De rechter is daar duidelijk over: het had op de weg van het ANP gelegen om dit aan te tonen, en dat heeft het nagelaten. Om die reden wordt de vordering afgewezen.
Vierde nederlaag in korte tijd
Met deze uitspraak bevestigt de rechter opnieuw dat het claimen van auteursrechten zonder sluitend bewijs juridisch niet standhoudt. Voor het ANP betekent dit de vierde verloren zaak in korte tijd bij de kantonrechter over vergelijkbare kwesties.
De zaak onderstreept het belang voor persbureaus en andere rechtenorganisaties om hun juridische basis op orde te hebben voordat zij claims indienen. Zonder aantoonbare overdracht of licentie van rechten blijkt handhaving via de rechter een riskante onderneming.
Goed stukkie. Inderdaad alweer de vierde verloren rechtszaak. Het is gissen of ANP vaker verloor, er wordt maar een klein deel van de uitspraken gepubliceerd.
Nog een klein detail (details zijn juridisch helaas belangrijk):
Je schrijft: “het ANP kon geen document overleggen waaruit blijkt dat de fotograaf zijn rechten had overgedragen of het ANP had gemachtigd om namens hem op te treden.”
Vermoedelijk was er wel een machtiging, maar dat is niet voldoende om op EIGEN naam op te treden. Correct is: “of ANP opdracht had gegeven hem middellijk te vertegenwoordigen”.