De cijfers zijn helder — de verwarring niet: wat CBS en Aedes echt zeggen over huisvesting van statushouders
Er is enorm veel debat over asielmigratie en de woningnood. Daarbij is het belangrijk om de feiten goed te kennen. Hoeveel druk legt de huisvesting van statushouders op de toch al krappe woningmarkt in Nederland? Wat is het effect van huisvesting van statushouders op de kansen van in Nederland geboren mensen die op zolder bij hun ouders jarenlang moeten wachten op een woning?
Om een effect te kunnen bepalen zijn cijfers en de interpretatie ervan erg belangrijk. Cijfers zeggen iets over groepen mensen in de samenleving. Om groepen met elkaar te kunnen vergelijken moet de definitie van groepen gelijk zijn. Dat is lang niet altijd het geval. Daardoor wordt de kans op verkeerde conclusies en appels met peren vergelijken groot. Deze website schreef eerder hoe lastig het is om conclusies te trekken.
Als voorbeeld nemen we de groep statushouders. We willen weten hoe groot deze groep is en waar deze groep woont nadat ze statushouder zijn geworden en de COA-opvang hebben verlaten. Er zijn twee instanties die hierover rapporteren. Het CBS en de vereniging van Nederlandse woningcorporaties Aedes.
Wat we ook willen weten is hoeveel in Nederland geboren mensen als starter zijn geregistreerd.
De definitie van een starter en doorstromers zoals CBS die gebruikt is hieronder aangegeven. De drie groepen gecombineerd zijn alle huishoudens met statushouders die een sociale huurwoning betrekken als particulier huishouden. Dat is een huishouden dat voor zichzelf zorgt en dus niet in een COA-opvang woont.
- Een starter: Een huishouden is als een huishouden met statushouders geïdentificeerd als ten minste een van de leden aan het begin van het jaar woonachtig was op een COA-opvanglocatie en/of dat de asielverblijfstitel gedurende het jaar is ingegaan. Huishoudens met statushouders die starter waren, woonden aan het begin van het jaar nog niet in een particulier huishouden. Zij woonden aan het begin van het jaar institutioneel (bijvoorbeeld in een azc of een andere opvanglocatie van het COA) of (en dit zal een kleine groep zijn) waren nog niet in Nederland.
- Een doorstromer zonder achtergelaten woning. Een statushouder die een zelfstandige huishoudsituatie heeft en bijvoorbeeld tijdelijk verblijft bij een vriend of familielid en verhuist naar een eigen woning, is iemand een doorstromer zonder achtergelaten woning als de vriend/familielid in de achtergelaten woning blijft wonen.
- Een doorstromer met achtergelaten woning. Een statushouder die een zelfstandige huishoudsituatie heeft en bijvoorbeeld tijdelijk verblijft bij een vriend of familielid en verhuist naar een eigen woning, is iemand een doorstromer met achtergelaten woning als de vriend/familielid meeverhuist of gelijktijdig naar een andere woning verhuist. Huishoudens met statushouders die verhuizen van de ene sociale huurwoning naar een andere sociale huurwoning vallen ook onder deze groep.
Verschillende cijfers over huisvesting starters
Onderzoeker van migratie Jan van de Beek schrijft in oktober 2025 het volgende op X (archief). Hij schrijft dat cijfers verwarrend zijn.
Het is echter helemaal niet verwarrend. Het CBS splitst namelijk de huishoudens van statushouders die een sociale woning krijgen op in drie verschillende groepen.
Van de Beek vergelijkt cijfers van de hele groep statushouders die een woning kreeg (Aedes) met een subgroep van CBS.
Vergelijk dit met cijfers van het RDW waarin staat dat er in 2024 5.000 rode auto’s uit Duitsland zijn geimporteerd. Die 5.000 is ook niet verwarrend als deze cijfers wordt vergelijken met een totaal van 20.000 auto’s die volgens de vereniging van importeurs is gerapporteerd. Het is logisch dat in die 20.000 o.a. ook rode auto’s zitten.
Aedes gebruikt in haar cijfers bovendien niet de term starters.
Daarbij plaatst Van de Beek onderstaande screenshot van cijfers uit een Excel bestand dat is gepubliceerd door het CBS. We zien daar de opsplitsing door het CBS in drie verschillende groepen. Zoals hierboven is uitgelegd is de oorspronkelijke situatie waar de statushouders woonden verdeeld in drie woonsituaties voordat er een verhuizing was naar een sociale huurwoning.
Uiteindelijk waren er in 2020 dus volgens de cijfers van het CBS 7.030 huishoudens met statushouders die een vrijgekomen corporatie woning betrokken.
Cijfers van Aedes en CBS
Laten we kijken naar wat Aedes schrijft in de brief gericht aan de Tweede Kamer. En dat vergelijken met de cijfers van het CBS.
Aedes schrijft dus over 7.000 woningen die in 2020 naar statushouders zijn gegaan. In een woning leven een of meerdere huishoudens met in ieder huishouden een of meer statushouders. Nergens in de brief wordt gesteld dat het om startende statushouders zou gaan.
In het Excel sheet waar Van de Beek naar verwijst staat onderstaand over het jaar 2020. In de screenshot zien we dat het CBS met de cijfers ‘ huishoudens’ bedoelt. Dus waar Aedes in haar brief over 7.000 woningen spreekt, schrijft het CBS in onderstaand over 3.200 huishoudens die als starter worden gezien. Daarnaast zijn er nog 1.640 huishoudens met statushouders die ‘ doorstromer zonder achtergelaten woning ‘ zijn. En 2.190 huishoudens die een doorstromer met achtergelaten woning zijn.
Het totaal komt op 7.030 huishoudens (CBS) met statushouders die op peildatum 31 december 2020 in het kalenderjaar 2020 een vrijgekomen corporatie woning kregen. In sommige corporatie woningen worden meer dan 1 huishoudens geplaatst. Bijvoorbeeld wanneer twee alleenstaande statushouders in dezelfde woning wonen. Dat verklaart mede waarom het aantal huishoudens van CBS (7.030) iets hoger is dan het aantal woningen (7.000) van Aedes.
Onderstaand een screenshot van alle gegevens die CBS publiceert.
Conclusie
Zowel Aedes als CBS geven vrijwel dezelfde cijfers. De een geeft cijfers over woningen, de ander over huishoudens en dan verdeeld in drie verschillende groepen afhankelijk van de woonsituatie. Het is onbekend waarom Jan van de Beek dit verwarrend vindt. Van de Beek reageerde niet op verschillende verzoeken om toelichting te geven.
