Omwonenden van Schiphol vonden 500.000 vliegtuigbewegingen nooit “prima”

In de strijd die de sector voert tegen een reductie van het aantal vliegtuigbewegingen op Schiphol, terwijl dit wettelijk vastgelegde aantal ruim hoger is dat wat de wet toestaat, wordt enorm veel desinformatie verspreidt. Ook door advocaten die zijn ingehuurd door de sector. Tevens schrijft activist Yteke de Jong van de Telegraaf vrijwel dagelijks onzin.

Ook anderen met belangen in de luchtvaart beweren vaak allerlei onjuistheden. Zo schrijft luchtvaartconsultant Gerben Broekema op social media platform X dat in 2019 ‘ omwonenden 500k nog prima vonden’. Broekema herhaalde deze bewering een aantal keer.

De bewering van Broekema is onjuist. De ORS wilde begin 2019 niets weten van uitbreiding van het destijds gedoogde aantal van 500.000 vluchten naar nog meer vluchten. De kiesmannen, vertegenwoordigers van bewonersorganisaties in de gemeenten rondom de luchthaven, pleitten vrijwel unaniem voor een groeistop of zelfs krimp. De 500.000 waren gerealiseerd zonder aan alle afspraken te voldoen.

We gaan terug naar 2018. In dat jaar ontstond het Aldersakkoord. Een overeenkomst tussen de luchtvaartsector, overheden en bewonersorganisaties over de ontwikkeling van Schiphol. Tot en met 2020 mocht Schiphol maximaal 500.000 vliegtuigbewegingen per jaar uitvoeren. Daar zaten wel voorwaarden aan. Zo moest het aantal nachtvluchten omlaag naar 29.000 omdat het de sector niet lukte de glijvluchten (CDA) te implementeren. Er zou parallel worden gestart in noordelijke richting vanaf de Polderbaan en Zwanenburgbaan. Deze en nog meer afspraken zijn in 2019 niet nagekomen door de sector.

We gaan verder naar het jaar 2018. In 2018 bevond de discussie over de groei van Schiphol zich op een kruispunt. Enerzijds was er druk vanuit de luchtvaartsector en het bedrijfsleven om verdere groei mogelijk te maken want de grens van 500.000 vliegtuigbewegingen was bereikt; anderzijds waren er groeiende zorgen bij omwonenden en milieuorganisaties over de impact op leefomgeving en gezondheid. In november 2018 werd een concept-Milieueffectrapportage (MER) gepresenteerd, waarin werd gesuggereerd dat Schiphol zou kunnen doorgroeien naar 540.000 vluchten per jaar. Deze conclusie stuitte op felle kritiek van deskundigen en omwonenden, die de onderbouwing van de geluidsberekeningen betwistten en wezen op onderschatting van de geluidsoverlast.

De bedoeling was dat de ORS nog voor Kerstmis 2018 een advies zou geven aan de minister.

Echter op 19 januari 2019 schrijft de ORS: De bewonersgeleding in de Omgevingsraad Schiphol (ORS) verzet zich tegen groei van Schiphol. Zij wil eerst nakoming van afspraken uit het verleden en harde toezeggingen over hindervermindering bij het huidige aantal vluchten. Met die boodschap gaat de delegatieleider terug naar de onderhandelingstafel.

Verder schrijft de ORS

Vandaar dat de clustervertegenwoordigers de volgorde willen omdraaien: eerst nakoming van oude afspraken en dan pas praten over de toekomst. Dit sluit aan bij het eerder door de bestuurdersgeleding ingenomen standpunt. Dat houdt in dat het huidige plafond van 500.000 vluchten wordt verlengd tot en met 2023 (of zoveel later als de Luchtruimherindeling klaar is).

Daaruit kan niet de conclusie worden getrokken dat 500.000 wel prima wordt gevonden. De ORS trok een grens.

Het pleidooi van de delegatieleider om akkoord te gaan met zo’n beperkte groei van het aantal vluchten om erger te voorkomen kreeg geen steun. Ten eerste is deze groeiclaim gebaseerd op een discutabel concept-Milieueffectrapport (MER). Bovendien verdient de sector op grond van het verleden geen vertrouwen dat alle toezeggingen worden nagekomen.

De delegatieleider die hier wordt genoemd is Kees van Ojik. Hij is samen met twee andere vertegenwoordigers van de omwonenden lid van het College van Advies. In het College van Advies vinden daadwerkelijke onderhandelingen plaats en worden adviezen voor de minister gemaakt. In dit college zitten drie bewoners, onder wie dus voorman Kees van Ojik. De onderhandelingen over eventuele groei van Schiphol na 2020 voerde hij , namens de omwonenden, grotendeels in zijn eentje. Verder zaten destijds aan tafel Schiphol-baas Dick Benschop, gedeputeerde Adnan Tekin van de provincie Noord-Holland, directeur Sijas Akkerman van de Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland en een topambtenaar van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Van Ojik lag onder vuur bij zijn achterban. De kiesmannen van de ORS verweten Van Ojik van ‘solistisch gedrag’. De NOS schrijft in januari 2019:

De vertegenwoordigers van de omwonenden van Schiphol die meepraten over de toekomst van de luchthaven zijn in grote meerderheid tegen groei van Schiphol na 2020. Bij een overleg van de Omgevingsraad Schiphol (ORS) is gebleken dat negen afgevaardigden van omwonenden geen enkele vorm van groei willen tussen 2020 en 2024. Slechts één bewonersvoorman, Kees van Ojik, sluit groei niet uit en voelt wel voor een compromis met de luchtvaartsector. 

Een maand later, het is dan februari 2019, stapt Kees van Ojik uit de ORS. Naar zijn eigen zeggen uit eigen beweging omdat hij te oud is. Echter de commentaren onder dit artikel geven wat anders aan. Van Ojik was zeker niet geliefd bij andere bewoners vertegenwoordigers in de ORS. Zeer waarschijnlijk is Van Ojik vriendelijk verzocht op te stappen.

Volgens de luchtvaartconsultant is deze positioning paper van de Bewonersdelegatie Omgevingsraad Schiphol het bewijs dat de bewoners de 500.000 jaarlijkse vliegbewegingen wel “prima” vonden. Het document is van september 2019. In het document blijkt dat afspraken die in 2008 zijn gemaakt niet zijn nagekomen. Er is voor de omwonenden geen sprake van groei hoger dan 500.000 voordat de afspraken worden nagekomen. Zo is in het stuk te lezen:

Omwonenden mogen dus op basis van het RegeerAkkoord en de evaluatie van de uitvoering van het AldersAkkoord verwachten dat alsnog de hinderbeperking wordt geleverd die behoort bij de 500.000 vluchten

en

Daarom eerst de 500.000 alsnog verdienen door het leveren van de achterstallige hinderbeperking.

Uit dit document is helemaal niet te concluderen dat 500.000 wel prima was.

In die periode waren er al veel omwonenden en milieugroepen die krimp van Schiphol wilden. Zo zei Van Ojik het volgende tijdens een luchtvaartdag op 8 december 2018;

 “Het is onvermijdelijk om op termijn over krimp te praten als je naar de klimaatdoelen kijkt.”

De bewonersdelegatie van de Omgevings Raad Schiphol (ORS) presenteerde destijds een enquête met 4500 ingevulde formulieren. 30% vond meer groei mogelijk, 38% wilde na 2020 geen verdere groei, en 24% wilde krimp.

Conclusie:

De bewering van Broekema dat de ORS 500.000 wel prima vond is niet juist. Op Kees van Ojik na was geen enkele vertegenwoordiger van de bewoners voor verdere groei boven de 500.000. De ORS wilde dat de in 2018 overeengekomen afspraken over 500.000 werden nagekomen door de sector.