Raad van State vernietigt vluchtenplafond Schiphol: kabinet moet opnieuw beginnen
De Raad van State heeft het besluit van het kabinet om het aantal vluchten op Amsterdam Airport Schiphol te beperken tot 478.000 vliegtuigbewegingen per jaar vernietigd. Volgens de hoogste bestuursrechter is het besluit juridisch onvoldoende onderbouwd. Daarmee moet het kabinet het Schipholbeleid opnieuw vormgeven.
De uitspraak, gedaan door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, raakt een van de meest omstreden dossiers in de Nederlandse luchtvaartpolitiek van de afgelopen jaren.
Dat is slecht nieuws voor de omwonenden. De kans is groot dat Schiphol hierdoor weer tot maximaal 500.000 vliegtuigbewegingen mag groeien. Het plafond van 27.000 nachtvluchten per jaar blijft in stand. De Raad van State schrijft hier over: “Overigens is niet aannemelijk dat dit aantal feitelijk zal worden gehaald.” Voor de omwonenden is er geen enkele winst dat deze 27.000 in stand blijft.
Besluit van kabinet onder vuur
Het kabinet wijzigde op 6 mei 2025 het zogeheten Luchthavenverkeerbesluit (LVB) voor Schiphol. In dat besluit werd vastgelegd dat het aantal vliegtuigbewegingen maximaal 478.000 per jaar mocht bedragen. Daarnaast werd een plafond ingesteld van 27.000 nachtvluchten.
Het doel van het kabinet was om de geluidsoverlast voor omwonenden te verminderen, terwijl tegelijkertijd het internationale netwerk van Schiphol behouden zou blijven.
Tegen het besluit werd door zestien partijen beroep ingesteld. Dat waren zowel luchtvaartmaatschappijen en brancheorganisaties als gemeenten, bewonersgroepen en individuele omwonenden.
Onder de appellanten bevonden zich onder meer:
- KLM Royal Dutch Airlines
- International Air Transport Association
- BARIN
Daarnaast stapten verschillende gemeenten en bewonersorganisaties naar de rechter omdat zij juist vonden dat de geluidsreductie onvoldoende ver ging.
Motivering van het besluit onvoldoende
De Raad van State oordeelt dat de minister wel bevoegd was om het Luchthavenverkeerbesluit te wijzigen. Ook was het niet noodzakelijk om een nieuw milieueffectrapport of een passende beoordeling te maken.
Het besluit strandt echter op een ander punt: de motivering van het vluchtenplafond.
Volgens het kabinet moest het maximum van 478.000 vluchten worden gezien als een manier om de geluidsbelasting rond Schiphol te beperken. Maar volgens de Raad van State is dat juridisch onvoldoende uitgewerkt.
Het bestaande systeem voor geluidsbescherming rond Schiphol werkt namelijk met handhavingspunten: locaties rond de luchthaven waar de maximale geluidsbelasting wordt berekend. Het kabinet heeft onvoldoende uitgelegd hoe een maximum aantal vluchten zich verhoudt tot die geluidsnormen.
De rechter stelt daarom dat niet duidelijk is:
- hoe het aantal vluchten precies leidt tot minder geluid
- of het nieuwe systeem hetzelfde beschermingsniveau biedt als het oude.
Beschermingsniveau niet aangetoond
Volgens de Wet luchtvaart moet een wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit minimaal een gelijkwaardig beschermingsniveau voor omwonenden bieden.
De Raad van State concludeert dat het kabinet dat niet overtuigend heeft aangetoond. Daardoor is het besluit in strijd met de wet.
Het gevolg is dat het besluit volledig wordt vernietigd.
Nachtvluchten voorlopig beperkt
Hoewel het besluit is vernietigd, laat de Raad van State één onderdeel voorlopig in stand.
Het maximum van 27.000 nachtvluchten per jaar blijft voorlopig gelden via een tijdelijke voorziening. Daarmee wil de rechter voorkomen dat de situatie rond nachtvluchten juridisch volledig ongereguleerd raakt.
Nieuwe klap voor Schipholbeleid
De uitspraak vormt een nieuwe tegenslag voor het Nederlandse luchtvaartbeleid. De discussie over het aantal vluchten op Schiphol loopt al jaren en is nauw verbonden met het zogeheten Nieuwe Normen- en Handhavingsstelsel (NNHS).
Dat systeem, dat uitgaat van preferent baangebruik en een maximum van ongeveer 500.000 vluchten, werd jarenlang toegepast zonder dat het volledig in wetgeving was vastgelegd.
De uitspraak maakt duidelijk dat het kabinet bij nieuwe maatregelen precies moet aantonen hoe die juridisch en technisch aansluiten op het bestaande systeem van geluidsnormen.
Kabinet moet nieuw besluit nemen
Door de vernietiging van het besluit moet het kabinet nu opnieuw kijken naar de regulering van Schiphol.
Dat betekent dat een nieuw Luchthavenverkeerbesluit moet worden opgesteld, waarin:
- duidelijk wordt uitgelegd hoe geluidsbescherming wordt gegarandeerd
- het verband tussen geluidsnormen en vluchtenaantallen juridisch sluitend is.
Tot die tijd blijft de toekomst van de capaciteit van Schiphol onzeker. De kans is groot dat Schiphol weer mag groeien tot 500.000 vliegtuigbewegingen. Er is veel belangstelling van nieuwkomers om te gaan vliegen op Schiphol. Maar ook bestaande airlines willen vaak de frequentie van vluchten opvoeren.
