Vrachtmaatschappijen in de problemen door krimp Schiphol
Terwijl luchtvaartmaatschappijen die in het bezit zijn van slots met historische rechten niet of zeer beperkt worden geraakt door de voorgenomen krimp, worden vrachtmaatschappijen wel geraakt. Dat komt doordat een deel van de vluchten die door vrachtmaatschappijen worden uitgevoerd op basis van ad-hoc slots worden uitgevoerd.
Het zit zo; de capaciteit van de luchthaven Schiphol is gelimiteerd. Dat is om de geluidsoverlast voor omwonenden te beperken. Luchtvaartmaatschappijen moeten om op Schiphol te mogen vliegen een zogenaamd slot hebben. Een luchtvaartmaatschappij die passagiersvluchten uitvoert doet dat volgens een vaste dienstregeling. Luchtvracht kent een andere dynamiek. Op sommige momenten is er veel vraag en soms is er minder vraag. Bij minder vraag zal een luchtvaartmaatschapppij de vlucht mogelijk niet uitvoeren.
Vanwege deze wisselende vraag maken vrachtmaatschappijen op Schiphol deels gebruik van zogenaamde ad-hoc slots. Een ad-hoc slot is een slot dat eerder is toegekend aan een maatschappij maar ongebruikt is teruggegeven aan de slotcoordinator. Voor het teruggeven kunnen allerlei redenen zijn. Een voorbeeld is dat een vakantievlieger op Turkije wilde vliegen maar de boekingen achterblijven. De vluchtenserie wordt dan geannuleerd. Een andere reden is dat een maatschappij failliet gaat.
Deze teruggeven slots worden door de slotcoordinator in een apart potje gestopt. Een deel van de slots in dit potje werden gegeven aan vrachtmaatschappijen. Deze ad-hoc slots geven overigens geen historische rechten. Dat is belangrijk om dat slots met historische rechten niet zomaar kunnen worden ingenomen. Ad-hoc slots geven geen juridische rechten. Hoewel Airlines for America, de Telegraaf en de Amerikaanse overheid daar anders over denken..
Vakblad Nieuwblad Transport schrijft: “In het seizoen 2023/2024 waren die ad hoc slots goed voor ruim 4.000 van de in totaal 15.700 vrachtvluchten op Schiphol, blijkt uit een schrijven van belangenorganisatie. Dat komt neer op een verlies van ruim 25%, aldus ACN.“
De slotcoordinator heeft een plan gemaakt hoe om te gaan met het verlaagde aantal slots om daardoor te voorkomen dat ad-hoc uitgegeven slots tot problemen zoals retaliatie kunnen zorgen. In het plan staat dat slots die worden teruggeven niet meer allemaal in de ad-hoc slotpool terechtkomen maar slechts voor 1/3. Dit plan is bedoeld om in werking te treden bij ingang van het winterseizoen 2025.
Dit plan lijkt overeen te komen met de bedoeling van de motie die oa door NSC in februari is ingediend. De motie haalde geen meerderheid (74 voor en 74 tegen) bij de hoofdelijke stemming. Op 25 maart heeft de Kamer weer hoofdelijk gestemd over
motie nr. 1208 waarbij de stemmen staakten. Op 1 april 2025 stond er weer een stemming op de agenda. De motie is toen echter aangehouden.
Op de website van de luchthaven Schiphol is een actueel overzicht te zien van het aantal beschikbare slots in de slotpool. Voor het zomerseizoen 2025 (s25), dat op 30 maart is gestart, is nu een wachtlijst van 11.345 slots.
Nu al passen sommige vrachtmaatschappijen hun vluchten aan vanwege het niet beschikbaar zijn van ad-hoc slots. Zo wijkt Cargolux voor een aantal van haar vluchten uit naar Maastricht. En Atlas Air wijkt voor drie vluchten per week uit naar Luik. Het betreft Atlas Air vlucht 5Y 5561 (op woensdag Miami-Amsterdam-Almaty-Hong Kong) , 5Y8209 (op vrijdag en zaterdag Miami-Amsterdam-Seoul)
