Update: Gedeputeerde Klopman (BBB) overdrijft de werkgelegenheid Lelystad Airport met maar liefst 4000 FTE

Gedupteerde van Flevoland Jan Klopman verzint de hoeveelheid werkgelegenheid als spin-off wanneer Lelystad Airport wordt geopend. Hij en Gedupteerde Staten stellen dat dit 4000 FTE oplevert. Onderzoekers echter geven aan dat deze spin-off ‘ niet te kwantificeren’ is.

Om Lelystad Airport is de laatste weken veel te doen. Dat heeft alles te maken met de deelname van de PVV aan het kabinet. De PVV is een grote voorstander van luchtvaart. Minister Madlener gaf aan dat hij hoopt dat Lelystad Airport in 2025 alsnog open kan ondanks een aangenomen motie van de Tweede Kamer om het vliegveld niet te openen.

De politiek staat niet bekend om haar eerlijkheid. En dat bewijst de gedeputeerde Jan Klopman die namens de BBB als gedeputeerde werkt in het dagelijkse bestuur van de provincie Flevoland.

In een brief aan het kabinet gestuurd door Gedeputeerde Staten van Flevoland schrijft Klopman ” de netto nieuwe werkgelegenheid bedragt 2.400 FTE direct werkgelegenheid en toeleveringsbedrijven en 4.000 als spin-off als gevolg van openstelling.

Hoe zit dat met werkgelegenheid vanwege een luchthaven?

De werkgelegenheid die de activiteit luchthaven brengt kan worden verdeeld in drie categorieën. Ten eerste zijn er de directe banen. Dat zijn banen die 100% afhankelijk zijn van de luchthaven. Voorbeelden zijn de banen die de exploitant van de luchthaven biedt, de luchtverkeersleiding, security, douane, cabinepersoneel en de Kmar. Het aantal directe banen is redelijk goed in te schatten. De vuistregel is dat elk miljoen passagiers per jaar leidt tot 950 werkzame personen (InterVistas 2015 p.20). Onder een miljoen passagiers is dat 1.200 werkzame personen; boven 10 miljoen passagiers wordt dat door schaalvoordelen minder.

Een onderzoek uit 2014 naar de werkgelegenheid van Lelystad Airport kwam tot 2.500 directe voltijdsbanen bij 45.000 vliegtuigbewegingen per jaar. Later in 2020 is dat aantal teruggebracht naar 2000 FTE directe banen. Dat is te lezen in deze mededeling met een rapport gepubliceerd op de site van de provincie Flevoland genaamd ‘Actualisatie werkgelegenheidseffecten ontwikkeling Lelystad Airport, HorYzon, 2020‘ . Ter vergelijking : Eindhoven airport heeft 1.700 FTE bij 42.000 jaarlijkse commerciele vluchten.

De tweede categorie werkgelegenheid is het indirecte achterwaartse werkgelegenheidseffect. Dat zijn bedrijven die *deels* afhankelijk zijn van de luchthaven. Denk aan toeleveringsbedrijven die bijvoorbeeld carering verzorgen, onderhoud plegen aan gebouwen. De schatting is dat ongeveer 20% van de directe werkgelegenheid kan worden toegeschreven aan het indirecte achterwaartse effect.

Ten slotte is er het indirecte voorwaartse werkgelegenheideffect. Dat is nog lastiger te bepalen. Dat zijn bedrijven die zich vestigen in de buurt van de luchthaven, niets met de activiteit luchthaven te maken hebben, maar kiezen voor de omgeving omdat deze goed bereikbaar is vanwege de luchthaven. Voorbeelden zijn internationale bedrijven met medewerkers die veel vliegen, toeristische attracties die zich richten op buitenlandse bezoekers.

HorYzon schreef in haar rapport van 2020 dat het indirecte voorwaartse werkgelegenheideffect ‘ niet te kwantificeren is’. Oftewel het kan niet in meetbare of exacte cijfers worden uitgedrukt. Dat is ook te verklaren. Lelystad Airport is bedoeld voor vakantievluchten naar bestemmingen. Dat zal internationale bedrijven met wereldwijde vestigingen niet interesseren. Die kiezen eerder voor kantoren in de buurt van Amsterdam. Schiphol kent goede internationele verbindingen en is aantrekkelijk voor expats, de toekomstige medewerkers van bedrijven.

Ook andere onderzoeker concluderen dat de spin-off oftewel voorwaarts werkgelegenheid effect voor Lelystad Airport zeer beperkt is. Onderstaande tekst komt uit Werkgelegenheidsmonitor Lelystad Airport. De titel van het onderzoek door Buck is ‘Regionaal-Economische betekenis van Lelystad Airport.’ en in opdracht van de Kamer van koophandel opgesteld.

Buck (2005) typeert achterwaartse indirecte werkgelegenheid als werkgelegenheid als gevolg van bedrijvigheid die ontstaat door toeleveranties aan directe activiteiten. Voorwaartse indirecte werkgelegenheid ziet Buck als werkgelegenheid in bedrijven die frequent gebruik maken van de luchthaven of waarvoor de luchthaven een belangrijke locatiefactor bij vestiging is geweest. Buck gaat uit van een multiplier van 0,5 voor de achterwaartse indirecte effecten, hetgeen betekent dat de achterwaartse indirecte werkgelegenheid half zo groot is als de directe werkgelegenheid. Op basis van één miljoen jaarlijkse passagiers gaat Buck er vanuit dat de voorwaartse indirecte effecten nihil zijn. Bij twee miljoen passagiers wordt de voorwaartse indirecte werkgelegenheid op enkele honderden arbeidsplaatsen geschat.

Maar wat beweert Gedeputeerde Staten?

Op 28 augustus 2024 heeft Gedeputeerde Staten van Flevoland deze brief aan minister Madlener gestuurd. Over de werkgelegenheid schreef GS het volgende:

In deze brief wordt dus gesteld dat het indirecte voorwaardse werkgelegenheideffect vanwege Lelystad Airport 4.000 FTE bedraagt! Terwijl onderzoekers hebben aangegeven dat dit niet te kwantificeren is in het document waar de brief naar verwijst ‘ Actualisatie werkgelegenheidseffecten ontwikkeling Lelystad Airport, HorYzon, 2020’ .

Hoe is het mogelijk dat Gedeputeerde Staten het cijfer 4.000 FTE noemt terwijl onderzoekers niet te kwantificeren schreef?

Op 9 oktober zat Gedeputeerde Klopman in de studio van Nieuwsuur . Klopman vertelde dat vanwege sociaal-economisch redenen het belangrijk is dat Lelystad Airport opengaat. Daarmee bedoeld hij werkgelegenheid en opleidingen. Het ROC wil een vestiging openen waar jonge mensen kunnen werken en naar school. Daarnaast moet er werk zijn voor de mensen die in de 100.000 woningen gaan wonen die volgens het Rijk moeten worden gebouwd.

Ook bij Nieuwsuur zegt Klopman dat de spin off groter is dan de 462 directe banen die Lelystad Airport bij 10.000 vluchten heeft. Het interview is hier te zien.

De redactie vroeg Klopman hoe hij aan de 4.000 FTE komt ( waarop baseert GS de spin-off van 4000 FTE? ) die in de brief staat. Zijn reactie was als volgt. Er wordt door Klopman geen verwijzing naar een rapport gemaakt met een onderbouwing van de 4000 FTE

“Daarnaast is sprake van indirecte voorwaartse werkgelegenheid. Dit gaat om de aantrekkende werking van de luchthaven, vooral om bedrijven die aangeven dat de luchthaven een factor is voor vestiging in de omgeving. In de verschillende rapporten is aangegeven dat deze indirecte voorwaartse werkgelegenheid bij de ontwikkeling het geval zal zijn, maar moeilijk exact te kwantificeren is. Er is op basis van gesprekken en inzichten over het omliggende bedrijventerrein ingeschat dat het om circa 4000 fte zal gaan bij 45.000 vliegbewegingen waarbij het volgende daar onderdeel van is:

• De op dit moment gereserveerde strook voor het Flight District 1 waar hotels en andere ontwikkelingen in relatie met de luchthaven kunnen komen en de mogelijkheden op het resterende deel van Lelystad Airport Businesspark deel 1: circa 1250 fte.
• Werkgelegenheid en autonome ontwikkelingen (groei van vliegscholen en afhandeling van kleinere zakenvluchten 200 fte bij 45.000 vluchten). (bron HorYzoN.
  Lelystad Airport Businesspark deel 2 waar ruimte mogelijk is voor luchtvaart gebonden activiteiten en bedrijven die in de buurt van de luchthaven willen zitten: circa 2500 fte.”

Overigens is de in de brief gebruikte term spin-off niet correct. De juiste term is spillover. Dat houdt in een bepaalde activiteit in een sector (bijvoorbeeld het bouwen van een brug) een positief effect kan hebben op andere sectoren. Bedrijven die vanwege de brug en verbeterde bereikbaarheid zich vestigen in de buurt van de brug waardoor er meer banen in de regio komen.

Het genoemde Flight District 1 wordt op de website van Lelystad Airport Businesspark (LAB) omschreven als ” Flight District I ligt nabij de luchthaven en staat in het teken van de ontwikkeling hiervan. Het district biedt ruimte aan luchthaven gerelateerde ontwikkelingen, hotels, hoogwaardige kantoorruimte en overige commerciële voorzieningen.”

Het distributiecentrum van Inditex is niet in de buurt van de luchthaven gebouwd vanwege de luchthaven. Het is daar gebouwd vanwege de grondprijs en de goede verbinding met Schiphol. Het distributiecentrum van JYSK dat wordt gebouwd heeft ook niets te maken met de luchthaven.

In deze thesis wordt beschreven dat het spillover effect zeer beperkt zal zijn

Interviewee 4, a postdoctoral researcher in Economic Geography, does not believe that the airport will have high spillover effects either, as the expansion of the airport does not significantly add to the current accessibility and connectivity of Flevoland: 15 “You could argue that it is actually pretty well established (…), because within an hour you have one of the largest airports in the world. With one of the most extensive networks in the world [Schiphol Airport]. (…) So they are basically improving a little bit on accessibility, but they already have very good accessibility.”

De volledige reactie van de heer Klopman is hieronder aangegeven

U heeft mij op donderdag 16 oktober 2024 een e-mail gestuurd over het onderwerp Lelystad Airport. Als portefeuillehouder voor Lelystad Airport en Lelystad Airport Businesspark reageer ik graag op uw e-mail.

Gedeputeerde Staten van provincie Flevoland zien de economische voordelen bij het openstellen van de luchthaven voor commercieel vliegverkeer zoals nieuwe werkgelegenheid en een verbreding van het onderwijsaanbod. De aanwezigheid van Lelystad Airport en de beoogde openstelling voor groothandelsverkeer zijn een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven. Provincie Flevoland en de gemeenten Lelystad en Almere hebben gekozen voor een strategie om nieuwe bedrijfsvestigingen en -investeringen te stimuleren door de ontwikkeling van Lelystad Airport Businesspark en een samenhangend pakket van maatregelen waaronder de verbetering van de bereikbaarheid van het bedrijventerrein en de luchthaven.

Provincie Flevoland baseert zich op de volgende werkgelegenheidseffecten:

Er is een onderscheid gemaakt in:

• Directe achterwaartse werkgelegenheid (afhandeling passagiers en vliegtuigen, douane, luchtverkeersleiding, beveiliging en vliegtuigonderhoud). Uit het rapport van HorYzoN blijkt dat het bij 45.000 vliegbewegingen om 2000 fte directe werkgelegenheid gaat en om 400 fte indirect achterwaartse werkgelegenheid (toeleveranciers). Dit is de in de brief genoemde 2400 fte.
• Daarnaast is sprake van indirecte voorwaartse werkgelegenheid. Dit gaat om de aantrekkende werking van de luchthaven, vooral om bedrijven die aangeven dat de luchthaven een factor is voor vestiging in de omgeving. In de verschillende rapporten is aangegeven dat deze indirecte voorwaartse werkgelegenheid bij de ontwikkeling het geval zal zijn, maar moeilijk exact te kwantificeren is. Er is op basis van gesprekken en inzichten over het omliggende bedrijventerrein ingeschat dat het om circa 4000 fte zal gaan bij 45.000 vliegbewegingen waarbij het volgende daar onderdeel van is:

• De op dit moment gereserveerde strook voor het Flight District 1 waar hotels en andere ontwikkelingen in relatie met de luchthaven kunnen komen en de mogelijkheden op het resterende deel van Lelystad Airport Businesspark deel 1: circa 1250 fte.
• Werkgelegenheid en autonome ontwikkelingen (groei van vliegscholen en afhandeling van kleinere zakenvluchten 200 fte bij 45.000 vluchten). (bron HorYzoN.
• Lelystad Airport Businesspark deel 2 waar ruimte mogelijk is voor luchtvaart gebonden activiteiten en bedrijven die in de buurt van de luchthaven willen zitten: circa 2500 fte.

Deze werkgelegenheid wordt overwegend lokaal en regionaal ingevuld. Daarbij is er in Flevoland een betere balans tussen wonen, werken en groeien nodig. De werkgelegenheid in Flevoland kan het groeitempo van onze bevolking amper bijbenen. Om dit te realiseren hebben wij naast voldoende woningen en voorzieningen vooral werkgelegenheid nodig. De luchthaven biedt die arbeidsplaatsen en brengt een nieuwe dynamiek met zich mee. Meer bedrijven, meer werk, meer onderwijs en meer binding van de Flevolander met zijn/haar woongebied.

Deze werkgelegenheid zal dus grotendeels lokaal vanuit Lelystad ingevuld worden. Veel banen op en nabij de luchthaven vragen een mbo-opleiding. Deze werknemers zoeken banen in de nabijheid van hun woonplaats binnen een cirkel van 20-30 km. Daarnaast kent Lelystad (structureel) volgens CBS een hogere werkloosheid ten opzichte van het landelijke beeld, vooral onder laag en middelbaar opgeleiden. Flevoland heeft bovendien een onbenut arbeidspotentieel van 29.000 mensen (2023). Ook heeft 46,1% van de Flevolanders een middelbaar opleidingsniveau (laag opgeleiden: 27,4% en hoogopgeleiden: 26,5%). Deze arbeidsmarktsituatie schetst een uitstekende match tussen de lokale vraag naar werk en het aanbod van arbeid op en nabij Lelystad Airport.

Ik hoop u zo voldoende te hebben geïnformeerd.