Plan transformatie Rotterdam airport tot woonwijk staat vol met fouten
Een plan dat is opgesteld in opdracht van activisten tegen de vliegtuiglawaai waarin wordt beschreven hoe het terrein van Rotterdam the Hague Airport kan worden omgebouwd tot een woonwijk staat vol met fouten en veel te optimistische verwachtingen. Er wordt een negatief beeld beschreven van de luchthaven en een te positief beeld van de woonwijk. De lezer wordt verkeerd geinformeerd over werkgelegenheid.
In een serie van artikelen zal deze website aandacht besteden aan het plan en wat er mis is. De opdrachtgever is Bewonersgroep tegen Vliegtuigoverlast – Rotterdam Airport (BTV). BTV en haar voorzitter Alfred Blokhuizen uiten regelmatig feitelijke onjuistheden over luchtvaart. Enkele voorbeelden zijn hier te lezen.
Voorstanders van luchtvaart overdrijven de cijfers van werkgelegenheid nogal eens. Zo blijkt de gedeputeerde Polsman van Flevoland zomaar 4.000 FTE erbij te verzinnen wanneer Lelystad Airport zou openen voor groot handelsverkeer. Netto levert de opening van de luchthaven voor Nederland echter nauwelijks nieuwe werkgelegenheid op.
Tegenstanders rommelen net zo goed met cijfers over werkgelegenheid. Dat blijkt uit dit artikel.
We beginnen de serie met de beweringen in het plan genaamd ‘ Ruim baan voor Rotterdam’ over de werkgelegenheid. Het plan met daarbij een MKBA is hier te downloaden. Het plan beschrijft het ontwerp van stadskwartier Noorderbos en is geschreven door stedenbouwkundig bureau Ziegler|Branderhorst.
De volgende beweringen in het plan zijn onjuist:
- beweringen over de werkgelegenheid die de luchthaven nu biedt
- beweringen over de werkgelegenheid die de woonwijk zou kunnen bieden
Om te beginnen eerst de feiten over de werkgelegenheid die de luchthaven biedt. Die kan worden verdeeld in directe banen en indirecte banen. Een directe baan is 100% afhankelijk van de activiteit vanwege de luchthaven. Verdwijnt de luchthaven dan verdwijnt de directe baan ook. Een indirecte baan is slechts deels afhankelijk van de luchthaven. Denk aan toeleveringsbedrijven als een bakker die af en toe wat catering brengt naar de exploitant van de luchthaven.
Het aantal directe banen is lastig om exact te bepalen. Het hangt bijvoorbeeld van het seizoen af. In de winter vliegen er wat minder mensen dan in de zomer en is er daardoor minder personeel nodig. Onderzoekers die werkgelegenheid van luchthavens in Nederland onderzoeken komen met verschillende getallen. Naar schatting geeft de luchthaven werk aan tussen de 1500 en 2000 mensen.
BTV en haar voorzitter blijft maar onjuistheden verspreiden over de werkgelegenheid die de luchthaven biedt. Dit zijn geen fouten meer maar is bewust misleiden. BTV stelt bijvoorbeeld al jaren dat de luchthaven ongeveer 150 directe banen biedt. Dat is onjuist en wordt zelfs in de MKBA tegengesproken.
Uit een studie uitgevoerd door de Erasmus Universiteit , gepubliceerd in oktober 2024, blijkt dat de directe werkgelegenheid die de luchthaven biedt 1.558 banen betreft. Enorm veel meer dan wat in het plan van BTV Rotterdam wordt beweerd.
In het voorwoord geschreven door de voorzitter van BTV Rotterdam Alfred Blokhuizen wordt beweerd dat de nieuwe wijk ‘ 10.000 nieuwe banen‘ zal opleveren. Echter in de tekst geschreven door Ziegler|Branderhorst gaat het steeds over 10.000 werkplekken. In de vergelijkende tabel op pagina 84 wordt dan weer 10.000 banen genoemd.
De redactie vroeg het stedenbouwkundige bureau om een uitleg waar die 10.000 banen zoals vermeld in het rapport op gebaseerd zijn. De reactie was; ” het ruimtelijk ontwerp van Stadskwartier Noorderbos creëert uiteraard geen banen, maar er wordt ruimte geschapen voor werkplekken”.
Het gaat dus niet om banen maar om ruimtes waar mensen kunnen werken. Denk aan de campus die is bedacht maar ook aan voorzieningen zoals winkels, zorginstellingen, sport en andere bedrijvigheid.
Er is ook geen gedetailleerde berekening uitgevoerd om het aantal werkplekken te berekenen. Ziegler|Branderhorst geeft daarover aan: ” In de stedenbouw is het gebruikelijk om de potentie voor het aantal werkplekken te berekenen op basis van vierkante meters (beschikbare volumes gedeeld door een gemiddelde werkplek per vierkante meter). Op basis van deze berekening is binnen Stadskwartier Noorderbos ruimte voor 10.000 werkplekken. Indien er t.z.t. minder behoefte blijkt te zijn aan werkplekken, kan dit indien nodig worden omgezet naar woon-vierkantemeters“
Er had dus ook gekozen kunnen worden voor minder of meer werkplekken. 10.000 klinkt fors voor de lezer vooral als er de indruk wordt gegeven dat het om banen gaat.
De woordvoerder van Ziegler|Branderhorst gaf de redactie aan dat 10.000 banen een fout in het plan is. ” Daar zou 10.000 werkplekken moeten staan. Wij kunnen de opdrachtgever vragen dit in een eventuele 2e druk van het rapport te corrigeren. “
In de MKBA die is geschreven door de economen Bus en Manshanden staat op pagina 63 de volgende tekst:
” Door sluiting van RTHA gaan er in Rotterdam arbeidsplaatsen verloren, maar door verplaatsing naar andere luchthavens en/of sectoren in Nederland is hiervan geen sprake op nationale schaal (Lieshout, et al., 2021). Bij het Noorderbos worden nieuwe werkplekken in Rotterdam gecreëerd, maar ook dit betreft op nationale schaal verplaatsing van werkgelegenheid.“
Met andere woorden: stel dat er wanneer een woonwijk zou worden gerealiseerd met plek voor 10.000 werkplekken en al deze ruimte zou dan tevens leiden tot 10.000 banen, dan worden deze banen ingevuld door mensen die nu al werk hebben. Er is derhalve geen creatie van *extra* werkgelegenheid doch uitsluitend een verplaatsing.
In het PDF document dat op 15 oktober 2024 is gedownload staat nog steeds de erkende fout van 10.000 banen.
In de tabel op pagina 85 staat nog een fout. Er wordt beweerd dat de luchthaven ” 150 banen
en 2.000 indirecte banen’ biedt. De onwetende lezer ziet deze cijfers in de tabel naast de , onjuiste, 10.000 banen staan. Dan denk je dat de woonwijk natuurlijk veel beter is voor de werkgelegenheid. Niets is minder waar.
Op mijn vraag waar de 150 directe banen op gebaseerd zijn terwijl in de MKBA wordt geschreven over ” 1.835 luchtvaartgebonden banen op het terrein van de luchthaven in 2022″ is de reactie van het stedenbouwkundige bureau dat de banen zijn gebaseerd op het Jaarverslag 2022 Schiphol Groep NV.
Duidelijk is dat het stedenbouwkundige bureau niet begrijpt dat de 150 banen uitsluitend de werkgelegenheid betreft die de exploitant RTHA BV biedt. Er zijn uiteraard meer banen direct afhankelijk van de activiteit van de luchthaven. Denk aan medewerkers van de afhandelaar, de douane, Kmar en luchtverkeersleiding.
Dat blijkt ook wel uit het antwoord op mijn vraag aan Zieger|Branderhorst op mijn vraag waarom in het rapport staat dat de luchthaven 150 banen en 2000 indirecte banen biedt. Indirecte banen is een term die wordt gebruikt voot toeleveranciers van de luchthaven. Deze banen zijn niet afhankelijk van de luchthaven.
“In het rapport staat ons inziens duidelijk dat het gaat om 2.000 banen en geven wij uitleg (p66, p68). Direct/indirect is in deze context minder interessant. Wij gaan ons derhalve nu niet verdiepen in het precieze onderscheid direct/indirect. ”
Echter Ziegler|Branderhorst gebruikt het cijfer 2.000 om het aantal banen op het luchthaventerrein mee aan te geven. Op pagina 66 van het plan staat:
“De huidige werkgelegenheid in het gebied telt circa 2.000 banen. Hiervan is slechts een kleine hoeveelheid, circa 150 banen, direct verbonden aan de luchthaven.“
Onderdeel van die 2.000 banen zijn de banen die bijvoorbeeld bouwbedrijf Dura Vermeer en Detentiecentrum Rotterdam biedt. Dit zijn geen indirecte banen voor de activiteit die de luchthaven biedt. En er zijn 1.500 tot 2.000 banen direct verbonden aan de luchthaven, geen 150.
De heer Blokhuizen van BTV is ook gevraagd om een uitleg waarom er 150 banen staat in het rapport. Zijn reactie “In het rapport staat het precies goed, gebaseerd op de cijfers van RTHA zelf. Precies zoals is voorgeschreven voor MKBA’s voor de luchtvaart.”
Dit is onzin. Het is enorm relevant hoeveel directe werkgelegenheid de luchthaven biedt. Het veel lager laten doen lijken geeft een indruk aan bijvoorbeeld politici dat er door sluiting een zeer beperkt aantal banen worden geraakt. BTV Rotterdam uit consequent onjuiste cijfers over de werkgelegenheid. Deze onjuistheid wordt notabene in de MKBA aangetoond. Daar is te lezen ” Vervolgens schatten we de luchtvaartgebonden werkgelegenheid in 2022 op 2.316 werkzame personen” en ” Dat zijn 2.316 werkzame personen, bestaande uit personeel in dienst van de beheerder/exploitant van RTHA, allerlei bedrijvigheid dat levert aan passagiers (horeca, autoverhuur) en de luchtvaart (technisch onderhoud, platformpersoneel) en overheidsfuncties, zoals douane, marechaussee en brandweer.”
Uitbreiding met 10.000 werkplekken klopt niet
Op diverse plaatsen in het rapport worden directe banen, indirecte banen, luchthavengebonden banen en werkplekken door elkaar gehaald. Zo staat er in het rapport op pagina 68 de volgende zin: ” In vergelijking met de huidige 2.000 banen, is de uitbreiding met 10.000 werkplekken een verVIJFvoudiging”.
De ‘ uitbreiding met 10.000 werkplekken een verVIJFvoudiging” is dus zoals blijkt uit wat hierboven is uitgelegd onzin. Het is appels met peren vergelijken. Zoals Zeigler|Branderhorst zelf aangeeft creëert een stedenbouwkundig plan geen banen maar slechts ruimte voor werkplekken.
Onderdeel van die 10.000 werkplekken zijn de 2.000 bestaande banen op het luchthaventerrein. Dat blijkt uit het antwoord op mijn vraag aan Ziegler|Branderhorst: Zijn de huidige werkplekken die bijvoorbeeld het kantoor van Dura Vermeer en het detentiecentrum biedt meegeteld in de 10.000 werkplekken?
Het antwoord van Ziegler|Branderhorst was: “Dit zijn bestaande en nieuwe werkplekken.”
In het plan is dus sprake van 8.000 extra werkplekken. Dat cijfer zegt eigenlijk helemaal niets. Want het zijn geen banen. En als het banen zijn is er sprake van een verschuiving van werkgelegenheid en geen nieuwe banen.
Hoe schrijven tegenstanders van luchtvaart?
Naast de onjuistheden die in het plan staan schrijven actievoerders tegen vliegtuiglawaai de onjuistheden over. Zoals SchipholWatch dat schreef na aanleiding van de presentatie van het plan: “ Per saldo 20.000 extra woningen, 10.000 extra banen, 100 hectare natuurgebied, een belangrijke extra waterberging en miljarden euro’s extra uit grondpacht voor de gemeente Rotterdam. ”
Terwijl in het persbericht over dit plan wordt geschreven over 10.000 werkplekken maakten de linkse partijen van Rotterdam er 10.000 banen van. Zoals PvdA Rotterdam op haar Instagram pagina.
Ook GroenLinks Rotterdam heeft het plan verkeerd begrepen. Op X plaatste het deze Tweet.
Zijn dit fouten van BTV Rotterdam?
Nee, dit is misleiding. BTV Rotterdam heeft veel contact met de economen Manshanden en Bus die de MKBA schreven. De voorzitter gaf zelf aan de redactie van feitoffake aan dat er fouten in het rapport zitten, naast de fouten die zijn beschreven in dit artikel. BTV Rotterdam heeft eerder onjuiste informatie geschreven, is daarop meermaals gewezen maar corrigeert niet. Dat wijst op bewust misleiden. Tot slot reageert de voorzitter niet op vragen van de redactie.
BTV Rotterdam stelt dat het rapport geheel onafhankelijk is opgesteld. In het plan staan echter diverse stellingen waarvan het zeer onwaarschijnlijk is dat deze door Ziegler|Branderhorst zijn geschreven. BTV Rotterdam heeft ongetwijfeld Ziegler|Branderhorst aangegeven welke teksten in het plan moeten worden gezet.
En ook Ziegler|Branderhorst schrijft het verkeerd op haar eigen website. Opvallend omdat de woordvoerder zelf aangaf dat plannen geen banen creeren.
