Fout van Yteke: De Jong maakt in één post op X drie fouten
Telegraaf medewerker Yteke de Jong schrijft in de krant en op X veel nonsens over de krimp van het aantal maximale aantal vliegtuigbewegingen op Schiphol. Ze stelt zich enorm activistisch op en lijkt op een woordvoerster van de KLM ipv een journalist . Deze blog is er een in een lange serie die aantonen dat De Jong onzin schrijft.
In september postte De Jong op X een mening over de Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS). De Jong had in de afgelopen weken al een aantal kritische stukken over de MRS gepubliceerd. De kritiek is vooral op het feit dat personen werkzaam in de luchtvaart geen vertegenwoordiger mogen zijn namens bewonersgroepen in de MRS.
Op de website van de MRS is het onderstaande te lezen over haar doelen.
“De MRS probeert het beleid met betrekking tot de kwaliteit van de leefomgeving rondom Schiphol positief te beïnvloeden. De MRS brengt hierbij de stem van de omgeving in de lopende beleidstrajecten in. Voor de MRS zijn het tegengaan van geluidshinder en verbetering van de gezondheid belangrijk. “
De bewering in haar post op X luidt:
“Leden van de MRS die procederen om een halvering van Schiphol af te dwingen, zijn niet onafhankelijk.”
Oordeel: de inhoud van de post is onjuist en begripsmatig misleidend.
Deze uitspraak bevat drie afzonderlijke claims.
1. Procederen MRS-leden tegen de Staat?
Onjuist. Er is slechs 1 lid dat procedeert tegen de Staat.
Jan Boomhouwer is zowel bewonersvertegenwoordiger in de MRS als voorzitter van de Stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder (RBV). RBV procedeert tegen de Nederlandse Staat over de bescherming van omwonenden tegen onder meer vliegtuiggeluid. Boomhouwer is dus duidelijk betrokken bij een procederende organisatie.
Maar daarmee is nog niet aangetoond dat meerdere huidige MRS-leden persoonlijk procederen. De formulering “leden” vraagt om namen en concrete procedures. Op basis van de openbare gegevens kan in ieder geval Boomhouwer worden aangewezen, maar niet zonder meer een hele groep.
2. Is het doel van die procedure een halvering van Schiphol?
Onjuist, voor zover wordt gedoeld op de bekende RBV-mensenrechtenzaak.
RBV vroeg de rechter niet om het aantal vluchten op Schiphol te halveren of om een maximum van bijvoorbeeld 250.000 vluchten op te leggen. De kern van de procedure was dat de Staat:
- de belangen van omwonenden stelselmatig ondergeschikt maakte aan die van de luchtvaart;
- geen behoorlijke belangenafweging maakte;
- onvoldoende rechtsbescherming tegen ernstige geluidhinder bood;
- daardoor artikel 8 EVRM schond.
De rechtbank Den Haag gaf RBV op belangrijke punten gelijk, maar legde geen maximumaantal vluchten op. Ook de MRS vermeldde na het vonnis expliciet:
“De rechter kan geen normen of aantal vluchten opleggen.”
RBV vindt wel dat aanzienlijk minder vliegverkeer nodig kan zijn om gezondheid en woonomgeving voldoende te beschermen. Bestuurders hebben in interviews aantallen van 350.000 of 250.000 genoemd. Dat is echter iets anders dan een rechtsvordering om Schiphol exact te halveren.
Ook een door de MRS besteld onderzoek waarin scenario’s met 500.000, 375.000 en 250.000 vluchten zijn doorgerekend, is geen procedure om halvering af te dwingen.
3. Moeten bewonersleden van de MRS onafhankelijk zijn?
De conclusie berust op een verkeerde voorstelling van de MRS.
De MRS is geen college van onafhankelijke rechters of neutrale deskundigen. De raad is juist samengesteld uit verschillende categorieën met verschillende rollen:
| Categorie | Bedoelde functie |
|---|---|
| Bewonersvertegenwoordigers | De belangen, zorgen en standpunten van omwonenden vertegenwoordigen |
| Maatschappelijke organisaties | Hun maatschappelijke deelbelang inbrengen |
| Experts | Kennis en expertise leveren |
| Voorzitter | Onafhankelijk het functioneren van de raad bewaken |
Volgens de eigen uitleg van de MRS zijn de bewonersvertegenwoordigers gekozen om de ervaringen, belangen en standpunten van omwonenden te vertolken. Van hen wordt dus geen inhoudelijke neutraliteit tegenover Schiphol verwacht. Ze zijn belangenvertegenwoordigers.
De MRS noemt vooral haar voorzitter en secretaris-directeur onafhankelijk. Dat woord betekent hier bovendien primair onafhankelijk van partijen zoals het ministerie en de luchtvaartsector. Het betekent niet dat iedere gekozen bewonersvertegenwoordiger geen uitgesproken opvattingen of maatschappelijke nevenfuncties mag hebben.
Procederen tegen de Staat kan relevant zijn voor transparantie en voor de beoordeling van een concreet tegenstrijdig belang. Maar het maakt een gekozen bewonersvertegenwoordiger niet automatisch ongeschikt of “niet onafhankelijk”. Daarvoor zou een regel moeten bestaan die zo’n functiecombinatie verbiedt. Die volgt niet uit de openbare opzet van de MRS.
In het rapport van Berenschot is te lezen dat het Ministerie van IenW de onafhankelijkheid van de MRS juist op prijs stelt.
Waarschijnlijk gebruikt Yteke de Jong “onafhankelijk” waar zij eigenlijk “objectief” of “onpartijdig” bedoelt. Maar ook dan is haar conclusie te absoluut.
De begrippen verschillen:
- Onafhankelijk: iemand ontvangt geen instructies van of staat niet onder zeggenschap van een externe partij.
- Onpartijdig: iemand kiest niet bij voorbaat de kant van één belang.
- Objectief: iemand baseert zijn oordeel op controleerbare feiten en een zorgvuldige afweging.
Een MRS-bewonersvertegenwoordiger kan tegelijkertijd:
- onafhankelijk van het ministerie, Schiphol en de luchtvaartsector zijn;
- openlijk het belang van omwonenden behartigen;
- daardoor niet onpartijdig zijn;
- maar bij concrete adviezen wel degelijk feitelijk en objectief redeneren.
Dat Jan Boomhouwer voorzitter is van RBV en namens die stichting procedeert, maakt duidelijk dat hij een uitgesproken positie heeft. Het is daarom redelijk om te vragen of hij nog onbevangen naar voorstellen over Schiphol kan kijken. Maar uit zijn betrokkenheid bij een rechtszaak volgt niet automatisch dat zijn argumenten of bijdragen niet objectief zijn. Daarvoor moet je de inhoud van zijn handelen of adviezen beoordelen.
Bovendien zijn bewonersleden van de MRS niet aangesteld als neutrale arbiters. Zij moeten juist bewonersbelangen vertegenwoordigen. Volledige onpartijdigheid is bij die functie dus geen logisch vereiste. Hetzelfde geldt voor vertegenwoordigers van natuur-, milieu-, reizigers- of economische belangen.
Eindoordeel
De bewering is misleidend en feitelijk onjuist.
- Er is slechts één MRS-lid nauw betrokken bij een procedure tegen de Staat.
- Niet aangetoond is dat meerdere leden procederen.
- De bekende RBV-procedure strekt niet tot het juridisch afdwingen van een exacte halvering van Schiphol.
- Bewonersleden zijn gekozen belangenvertegenwoordigers en hoeven niet inhoudelijk neutraal te zijn.
- Een mogelijke belangenverstrengeling moet per onderwerp worden beoordeeld; zij volgt niet automatisch uit deelname aan een bewonersorganisatie of rechtszaak.
