JetBlue nog lang niet zeker van vluchten naar Schiphol

Onder zware druk van de Verenigde Staten en de Europese Commissie heeft minister Harbers besloten om de eerste stap van verlagen van het maximaal toegestane vliegbewegingen op Schiphol te stoppen.

De Amerikaanse airline JetBlue had bezwaar aangetekend tegen deze krimp omdat ze van de slot coördinator geen slots had gekregen voor het zomerseizoen 2024.

Nu na het besluit van Harbers weer maximaal 500.000 vliegbewegingen per jaar op Schiphol mogelijk zijn is het helemaal nog niet zeker dat JetBlue toch in de zomer 2024 kan vliegen.

Schiphol zal nu eerst een nieuwe capaciteitsdeclaratie moeten indienen bij de slot coördinator. Schiphol zal rekening moeten houden met de capaciteit van Luchtverkeersleiding Nederland, met de douane en met de capaciteit van de security bedrijven.

Het zomerseizoen 2024 bestaat uit 30 weken. JetBlue vliegt momenteel dagelijks tussen New York en Boston naar Amsterdam. Per dag heeft JetBlue 4 slots (2 landingen, 2 starts) nodig. In totaal heeft JetBlue dus 210 dagen x 4 is 840 slots nodig.

Toen er nog geen sprake was van krimp gaf Schiphol een capaciteit aan van 281.000 slots. Voor het zomerseizoen 2023 heeft Schiphol een capaciteit van 303.000 slots gedeclareerd bij de slot coördinator. Als Schiphol uitgaat van dezelfde capaciteit van douane, KMar, verkeersleiding etc dan zou Schiphol in een nieuwe declaratie 293.000 slots beschikbaar kunnen stellen voor zomer 2024.

Een deel van de slots is in de zomer 2023 niet gevlogen vanwege restricties die Schiphol gaf. Er waren grote problemen met oa security door personeelsgebrek.

Maar de slotcoördinator zegt in het FD “Komende zomer zijn er 290.000 slots beschikbaar voor gebruikers van Schiphol, zegt de onafhankelijke slotcoördinator.”

Er zijn dus mogelijk 12.000 extra slots beschikbaar dan voordat Harbers zijn krimpbesluit terugtrok. Maar dat kan ook 9000 zijn als Schiphol een declaratie indient van 290.000 slots.

We rekenen in onderstaand voorbeeld met een declaratie van 293.000 slots.

In totaal zijn er door de slotcoördinator vanwege de voorgenomen krimp in eerste instantie 9100 slots met historische rechten niet uitgegeven voor de zomer 2024. KLM verloor 4847 slots , Transavia 853, Easyjet 700 slots. Delta moest 252 slots inleveren , United 52, American Airlines 22 slots, Tui 187. Chinese maatschappijen en China Airlines uit Taiwan moeten in totaal 55 slots inleveren.

Het is waarschijnlijk dat deze airlines deze slots allemaal terug willen. En ze krijgen deze dan terug omdat deze slots historische rechten hebben.

Van de KLM is al bekend dat zij haar dienstregeling, die was teruggeschroefd vanwege de krimp, weer gaat aanpassen zodat er meer gevlogen gaat worden.

Van de 12.000 extra slots blijven er dus nog maar 2900 over die verdeeld kunnen worden. Deze komen in een slotpool. Dat worden dan slots zonder historische rechten. De helft daarvan moet worden uitgegeven aan airlines die al op Schiphol vliegen en willen uitbreiden. De andere helft gaat naar ‘new entrance’ airlines.

Er blijven er dus nog maar 1450 slots over. Er waren naast JetBlue nog 23 andere airlines die voor de zomer 2024 slots hadden aangevraagd maar niet gekregen. In totaal zouden er 8.900 zomerslots zonder historische rechten zijn aangevraagd. Waarschijnlijk vallen Air India en Westjet daaronder, maar dus ook JetBlue . Thai Airways gaf eerder te kennen interesse te hebben in vluchten naar Schiphol. Andere airlines zouden bijvoorbeeld Iran Air en Qantas kunnen zijn.

JetBlue heeft er 840 nodig. Dan zouden er nog 1450-840 is 610 slots overblijven. Deel dat door het aantal dagen in het seizoen, 210. Dat is nog geen 3 slots per dag. Te verdelen door 23 airlines. Dat is onmogelijk. Deze 23 airlines hadden namelijk 8900-840 = 8060 slots aangevraagd.

JetBlue zal als Schiphol dezelfde capaciteit declareert als vorig jaar mogelijk maar 1 lijndienst per dag kunnen uitvoeren. Of ze kan vanaf de twee airports in de VS vliegen maar niet meer dagelijks. Of JetBlue krijgt geen enkel slot toegewezen.

Hoe worden slots in de slotpool verdeeld door de slotcoordinator?

De mogelijk 1450 slots die de slotcoördinator moet verdelen tussen de 23 onbekende aanvragers en JetBlue worden verdeeld volgens een beleid dat hier is beschreven. Dat beleid bestaat uit twee stappen. In de eerste stap geeft de slotcoördinator voor verschillende wegingsfactoren wel of geen checkmark bij de aanvraag van slots. Hoe meer checkmarks voor een aanvraag, hoe hogere voorrang deze krijgt bij de aanvraag. De wegingsfactoren zijn:

-aanvragen voor slots gedurende het gehele seizoen hebben de voorkeur voor aanvragen voor een deel van het seizoen
-hoeveel tijd de aanvrager op een wachtlijst staat.
-wat voor type markt de aanvraag is. Deze factor lijkt meer te zijn bedoeld voor herstel na corona.
-is er sprake van een nieuwe bestemming. Er wordt puur naar nieuwe bestemming voor Schiphol gekeken
-concurrentie: wanneer de aanvraag een nieuwe bestemming is waar andere airlines al op vliegen is dat een pluspunt
-geluidsproductie. Stillere toestellen krijgen voorrang.

JetBlue maakt op basis van deze wegingsfactoren nog een goede kans.

JetBlue valt buiten de boot bij een declaratie van 290.000 slots

Wanneer Schiphol besluit tot een declaratie van 290.000 dan zijn er voor JetBlue geen slots beschikbaar. Dat wordt dus een interessante keuze. Want JetBlue zal zeker protest indienen in dat geval. En de DOT in de VS zal zeker vragen gaan stellen over waarom is gekozen voor 290.000 in plaats van 293.000 of meer.

De Nederlandse overheid zal zeker op de achtergrond een enorme rol spelen in het besluit van Schiphol. Aangezien Harbers makkelijk door de knieën ging na de druk van de VS kan het zomaar zijn dat men Schiphol influistert een declaratie van minimaal 293.000 te doen. Maar dit staat haaks op het voornemen om te krimpen.