Schiphol peperduur? Oud-KLM-piloot rekent met verkeerde cijfers
Als er een ranglijst zou worden opgesteld van discussies waarin deelnemers onjuistheden uiten, dan zou de discussie over geluid en krimp van Schiphol hoog scoren. Door de sector, journalisten en actievoerders worden enorm veel onwaarheden verspreid. Feitenradar heeft een uitgebreid dossier met factchecks.
Marc Litjens, die voor KLM als piloot werkte, doet mee met het verspreiden van onjuistheden. Op 6 november plaatste hij op LinkedIn een artikel met de titel ‘3 uur parkeren kost totaal 39.253,12. Beter kunnen we het niet maken, duurder wel.’
Wat volgt is een preek voor eigen parochie. De salarissen van de KLM-piloten zijn niet zo hoog als journalist Ties Joosten op televisie bij Nieuwsuur vertelde. Het cabinepersoneel van KLM is het beste ter wereld. Feitenradar is druk doende een analyse te maken van de grootste kostenposten voor KLM. Velen weten dat de personeelskosten en de lage productie (lees piloten maken te weinig vlieguren vergeleken met de concurrentie) van bemanningsleden een groot effect hebben op de lage marges van KLM.
Dan geeft Litjens een overzicht van de landings- en startgelden op tien internationale luchthavens. Het gaat dan om als voorbeeld een Boeing 777-300ER met een maximaal startgewicht van 351.543 kilogram. Litjens schrijft dat dit toestel in geluidscategorie S2 valt en 300 lokaal vertrekkende passagiers heeft.
De kosten op Schiphol zouden van alle luchthavens in het rijtje het hoogst zijn: 14.629 euro voor één start en één landing. Litjens voegt aan die kosten allerlei andere kosten toe. Ook de passagiersservice, beveiligingsheffing, vliegbelasting en PRM-heffing.
Bij de berekening van de vliegbelasting gaat het al mis. Het bedrijfsmodel van KLM is het ophalen van passagiers uit andere landen in Europa en deze op Schiphol te laten overstappen. Overstappers betalen geen vliegbelasting. Het aantal overstappers is afhankelijk van de bestemming van de vlucht. Op een vlucht naar Paramaribo is Schiphol voor vrijwel iedereen het begin van de reis. Gemiddeld echter is zo’n 80% van de passagiers een overstapper. Het bedrag van 9.075 euro is dus niet reëel. Bovendien zijn dat geen kosten voor KLM. KLM int deze belasting en draagt deze over aan de Nederlandse Staat.
Maar laten we eens gaan rekenen met een vlucht naar Paramaribo en geen enkele passagier is op Schiphol overgestapt. De vliegbelasting is dan 9.075 euro. Als dezelfde vlucht met een British Airways toestel wordt gevlogen moeten passagiers ook vliegbelasting betalen. In het Verenigd Koninkrijk is de hoogte afhankelijk van de afstand. Voor een vlucht van Londen Heathrow naar Paramaribo (Suriname) bedraagt de Britse vliegbelasting (Air Passenger Duty, APD) in 2026 £102 per passagier in economyclass. Passagiers in de business class betalen aanzienlijk meer. Totaal is dat 36.684 euro. Dat is nogal een verschil met de Nederlandse vliegbelasting. En dan wordt er gerekend met 300 passagiers in economy class.
Ondanks deze hoge kosten, en ook de hogere landingstarieven van Heathrow (zie hieronder) is de operating marge van British Airways vele malen beter dan die van KLM. Nu is het heel lastig om airlines met elkaar te vergelijken. Echter BA had in 2025 een marge van 15,2% terwijl KLM een marge had van 3,2%. Dat enorme verschil laat zich niet verklaren in de hoogte van de kosten die Schiphol rekent en de vliegtaks. Lees daarover veel meer in dit artikel ‘ Sterk verhoogde landingsgelden Schiphol kost KLM 200.000 euro extra per dag, maar verklaart lage winstmarge niet‘
Dan de tarieven voor iedere landing en start. De hoogte van het tarief op Schiphol is gebaseerd op de hoeveelheid geluid die een toestel maakt. Dat hangt af van het type, welke motoren zijn gemonteerd en of een toestel wel of geen winglets heeft. Het geluidscertificaat van ieder toestel dat in Nederland is geregistreerd, is voor iedereen in te zien in het luchtvaartuigregister van de ILT.

Een Excelbestand is hier te downloaden: https://www.ilent.nl/documenten/lijsten/luchtvaart/databestanden/luchtvaartregister-data
Alle Boeing 777-300ER’s van KLM beschikken over hetzelfde noise record (A5609). Daardoor is de zogenaamde cumulatieve marge, het verschil tussen wat deze toestellen aan geluid maken en de Chapter 3-grenswaarde, 16,0 EPNdB. Hierdoor valt de B777-300ER van KLM in de tariefgroep S3 van Schiphol. Die groep is voor toestellen met een marge tussen de 15 en 18 EPNdB.
Het tarief voor een landing en voor een start is gebaseerd op het maximale startgewicht. Voor iedere 1.000 kg betaalt een airline 10,39 euro. Met een MTOW van 352 ton kost een landing dus 352 × 10,39 euro = 3.657,28 euro. Dat is de helft van het tarief dat Litjens noemt. Want Litjens neemt het verkeerde tarief. S2 is tweemaal zo duur als S3. Hieronder wordt uitgelegd hoe Litjens die fout kon maken.
Dan de tarieven voor Londen Heathrow. Litjens schrijft dat deze tussen de € 2.425 en € 3.464 liggen voor één start en één landing bij elkaar opgeteld. Dat is ook al onjuist. Heathrow kent dezelfde verdeling van tarieven, gebaseerd op de hoeveelheid geluid. Alleen heten deze geen S1 tot S7 zoals bij Schiphol, maar bijvoorbeeld Low en Ultra High. Een KLM B777-300ER valt in de categorie Super High.

Een landing overdag kost daarmee £3.611,38. In euro’s is dat 4.328,41. Daarmee is een start en landing op Schiphol dus 671,13 euro goedkoper dan op Heathrow.
Een start of landing op Heathrow in de nacht is een stuk duurder. Dat kost maar liefst £36.113,80 voor de B777-300ER in het voorbeeld. Oftewel 43.284 euro. Dit tarief geldt tussen 23.30 en 06.00 uur. Logisch dat er voor 06.00 uur geen enkele vlucht vanaf Heathrow vertrekt.
Tot slot de tarieven van New York JFK. Litjens stelt hier dat de kosten € 5.849 zijn. Hij baseert dat op een document met tarieven per 1 juli 2024. Terwijl het meest recente tarief op 1 juli 2026 is ingegaan.
Het tarief op JFK is gebaseerd op het maximale startgewicht. Een B777-300ER heeft een MTOW van 351,5 metrische ton = 774.926 Amerikaanse pounds (lbs). Per 1 juli kost een landing $9,17 voor iedere 1.000 lbs. Een landing van een B777-300ER kost derhalve 7.106,75 Amerikaanse dollar. Er moet ook een AirTrain-bijdrage worden betaald voor de verbinding tussen de terminals. Die is $1,90 per 1.000 lbs. Dus 1.472,50 Amerikaanse dollar. Er hoeft niet te worden betaald voor een start. In totaal zijn de kosten dus 8.579,25 dollar of 7.793,39 euro.
Hoe kan het nu dat Litjens de verkeerde tarieven noemt? Dat komt omdat hij niet weet dat twee Boeing 777-300ER’s in verschillende geluidscategorieën kunnen vallen. De categorie hangt vooral af van het MTOW en de motoren. Litjens heeft gekeken naar de indeling zoals Schiphol die heeft opgenomen in haar tarievendocument. Deze vangnettabel geeft een indicatie van het tarief.
Daarin staat de B777 in S2. Als Litjens zijn huiswerk beter had gedaan, had hij als voorbeeld een A330-200 gebruikt. Die valt wel in de fors duurdere categorie S2. Maar ook dat voorbeeld zou niet heel representatief zijn. KLM is begonnen dit type uit te faseren.
Hieronder de fouten die Litjens maakte. De tarieven van de andere luchthavens zijn niet door Feitenradar gecontroleerd.

SEO Benchmark
In opdracht van het ministerie van IenW voert bureau SEO periodiek een onderzoek uit naar de totale kosten voor luchtvaartmaatschappijen die op Schiphol moeten worden betaald. Het gaat daarbij om luchthavengelden en overheidsheffingen. Het meest recente onderzoek is in oktober 2026 aan de Kamer gestuurd. Deze is hier te lezen.
In dat rapport is precies de situatie te zien de Marc Litjens als voorbeeld gaf. Een B777-30ER die landt op een luchthaven, daar een paar uur staat en weer vertrekt. De kosten op Schiphol liggen rond de 25.000 euro. Frankfurt, Londen Gatwick en Heathrow zijn duurder. Wat betreft de havengelden is alleen Heathrow duurder,
