Factcheck Frederik: de amtelijke moed ging wel zover dat wetten werden overtreden
In een serie van artikelen wordt aangetoond dat journalist Jesse Frederik van de Correspondent feitelijk onjuistheden, verkeerde conclusies of belangrijke feiten weglaat in zijn boek over de toeslagenaffaire. In dit artikel gaat het over de indruk die Frederik aan zijn lezers wil geven dat de Belastingdienst echt wel probeerde om bijvoorbeeld het Ministerie van SZW te overtuigen dat ouders door de strenge wet in de problemen kwamen maar dat de fiscus tegen dichte deuren liep. Het tegendeel is waar! De Belastingdienst ging veel verder dan wettelijk gezien nodig was. Klokkenluiders die dit kenbaar maakten werden op non-actief gezet.
Frederik geeft in het boek een aantal voorbeelden waaruit blijkt dat de Belastingdienst rond 2014-2015 diverse keren aan de bel heeft getrokken over het feit dat ouders door terugvorderen van toeslagen in grote problemen kwamen. Echter besloot het MT wel om jurisprudentie te krijgen door naar de Raad van State te stappen.
Frederik schrijft
En het besluit van het Managementteam Toeslagen van 2 september 2014 om namens de Belastingdienst dan maar eigenhandig de wet anders uit te leggen? Ook daar wordt niks meer van vernomen. De ambtelijke moed om zonder politieke goedkeuring zelf het roer om te gooien ontbreekt.
Dat is opvallend. Want de ambtelijke moed bij Belastingdienst/Toeslagen was wel groot genoeg om de wet te overtreden! Zo stuurde de dienst geen rappelbrieven (met een herhaald verzoek om bewijzen op te sturen) maar stopte de betaling van de toeslagen wanneer ouders geen reactie gaven op het eerste verzoek. Wanneer ouders in bezwaar gingen duurde het besluit op bezwaar vele maanden tot ruim langer dan 1 jaar. Ver over de wettelijke termijn. De Belastingdienst bracht voor ouders relevante stukken niet in bij rechtszaken. Ouders die belden werden niet verteld dat ze onderdeel uitmaakten van een fraude onderzoek. Een overzicht van de vele wetsovertredingen door de fiscus staat in dit artikel.
In maart 2021 bleek bovendien dat de Belastingdienst al veel eerder dan bij de Bulgarenfraude de wet niet hanteerde. RTL Nieuws schrijft:
Tijdens de parlementaire verhoren over de toeslagenaffaire zeggen topambtenaren dat de regels rond toeslagen te streng waren. Ze konden niet anders dan deze strikt handhaven. De interne documenten vertellen een ander verhaal. Juist het niet-naleven van de regels en het schenden van fundamentele rechten van burgers leidden tot de toeslagenaffaire.
en
Ambtenaren worden geacht zich te houden aan het Handboek Toeslagen, waar alle relevante wetten en regels in staan over het al dan niet stopzetten van toeslagen. Daarnaast hanteert de afdeling Toeslagen ook werkinstructies en handleidingen, die vaak niet juridisch zijn getoetst. Eerder doken al tientallen van dit soort instructies op die in strijd waren met wet- en regelgeving. Nu blijkt dat het er veel meer zijn.
