Hoe de plotselinge afname van 2120 woningen in Amstelveen van negatieve invloed is voor vliegbewegingen Schiphol

In de concept MER die Schiphol opstelde en in november 2018 presenteerde staat iets opvallends.

In alle gemeenten rond de nationale luchthaven is het aantal woningen binnen de 48 dB(A) contour in de periode van 2015 tot 2018 toegenomen. Echter uitsluitend in Amstelveen is het aantal woningen afgenomen. En flink ook. In totaal waren er volgens de opgave in de MER in Amstelveen plotsklaps 2120 woningen minder. Amstelveen en de wijk Uilenstede ligt direct onder een van de aanvliegroutes van de Luchthaven Schiphol.

Is hier sprake van een list van Schiphol om meer vliegbewegingen te kunnen krijgen? Niets is minder waar! Wel worden de  woningen in Uilenstede de ene periode niet, dan weer wel en met de concept MER weer niet meegeteld.

Om te onderzoeken wat er precies aan de hand is gaan we zoeken naar gegevens over het aantal woningen in Amstelveen. De gemeente publiceert ieder jaar factsheets met daarin gegevens over het aantal bewoners. Maar ook data over het aantal woningen per wijk. We lezen daar dat in de wijk Kronenburg/Uilenstede op 1 januari 2018 1153 woningen in de wijk stonden (bron). Op 1 januari 2017 stonden er 1151 woningen (bron).

Echter, op 1 januari 2016 waren er veel meer woningen in Kronenburg/Uilenstede dan in 2017, namelijk 3416. Tussen 1 januari 2016 en 1 januari 2017 zijn er dus plotseling maar liefst 2265 woningen verdwenen!

Hoe kan het dat er plotseling 2265 woningen zijn verdwenen in Amstelveen? Een hint vinden we in een van de factsheets. Daar is te lezen dat met ingang van 1 januari 2017 alleen nog de wooneenheden zijn geregistreerd in Uilenstede in plaats van voorheen de aparte kamers.

Uilenstede is geen gewone woonwijk. Het is feitelijk een buurt met daarin voornamelijk studentenflats. Campus Uilenstede is met circa 3.400 bewoners de grootste studentencampus van Noord-Europa. Veel van die flats bestaan  voornamelijk uit zogenaamde ‘onzelfstandige studentenkamers’. Dat zijn kleine kamers zonder keuken en toilet. De bewoners van deze kamers delen een gezamenlijke keuken en douche. Het totaal van slaapkamers, keuken en douche heet een wooneenheid.

Tot 1 januari 2017 telde iedere studentenkamer, waar dus net een bed en een kast in past, bij de gemeente Amstelveen als een woning. Echter vanaf 1 januari 2017 telt een wooneenheid, bestaande uit een aantal kamers en keuken, als 1 enkele woning. Zodoende is het aantal woningen dus flink afgenomen in Amstelveen.

Maar waarom deze aanpassing?

De volgende vraag die opkomt is waarom deze aanpassing? Het  kostte mij enige moeite om het antwoord op die vraag te vinden. Het heeft te maken met het registratie systeem Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Het BAG is een register met daarin alle gebouwen van Nederland. Het register wordt onderhouden door het Kadaster.

In het Bronhouders en Afnemersoverleg (BAG BAO) is op 16 oktober 2013 besloten dat onzelfstandige studentenkamers in studentenflats niet langer als verblijfsobject met eigen adres opgenomen worden in de  BAG.  Gevolg hiervan is dat gemeenten de registratie van studentencomplexen vóór 31 december 2016 moesten aanpassen aan de nieuwe voorschriften.

De reden van dit  besluit is dat zodoende een consistente en kwalitatieve registratie van adressen wordt bewerkstelligd.

Uilenstede wel of niet meetellen

De kamers/woningen in Uilenstede werden in eerste instantie niet meegenomen in de tellingen.

Zo stelt de toenmalige minister Eurlings in de Nieuwsbrief Schipholbeleid van oktober 2007 het volgende:

In de oude cijfers zijn de studentenflats op Uilenstede niet meegerekend, omdat onduidelijk was of tien studenten op één gang als één woning of als tien woningen moesten gelden. Maar wie er woont, heeft wel degelijk last van vliegtuiggeluid. Daarom wordt Uilenstede in de nieuwe criteria wel meegeteld;

In de regelgeving tot 2007 is het woningbestand uit 1990 (ADECS) gebruikt. Daar telden de studentenkamers niet mee.

In het woningenbestand 2005, opgesteld door RIVM, tellen alle «woningen» en «wooneenheden» op
Uilenstede mee bij het bepalen van de criteria voor gelijkwaardigheid.

In mei 2007 schrijft de minister:

Wooneenheden op Uilenstede voldoen niet geheel aan de definitie die het CBS hanteert voor woningen. Door het meetellen van Uilenstede (3391 woningen en wooneenheden met in totaal 4205 bewoners) wordt echter een beter inzicht verkregen in de overlast en risico’s door het luchtverkeer.

Effect afname aantal woningen op maximaal toegestane vliegbewegingen op Schiphol

Terug naar de MER.

Schiphol heeft in november 2018 een concept MER gepubliceerd. Deze MER beschrijft de effecten van vliegverkeer voor de geluidshinder, CO2 uitstoot en veiligheid. De uitstoot van ultrafijn stof is niet beschreven.

Voor het berekenen van de geluidshinder wordt gebruikt gemaakt van de informatie in de BAG voor de woningsituatie op 1 januari 2018. Daaruit blijkt dus een plotselinge afname van het aantal woningen in Amstelveen.

Deze  afname is zichtbaar in onderstaande tabel die is overgenomen uit de concept MER.

Opvallend genoeg heeft een verminderd totaal aantal woningen binnen een contour als resultaat een verminderd aantal maximaal toegestane vliegbewegingen per jaar. Dat heeft met het de gelijkwaardigheidscriteria te maken.

In de concept MER staat het als volgt beschreven:

De gelijkwaardigheidscriteria worden aangepast om te voorkomen dat een wijziging in de aantallen woningen en inwoners van invloed is op het beschermingsniveau. Een afname van het aantal woningen vertaalt zich in een lagere norm en vice versa.

Gelijkwaardigheidscriteria is gebaseerd op het begrip gelijkwaardigheid. Dat houdt in dat  ieder Luchthavenverkeerbesluit (LVB) de omgeving een bescherming moet bieden die per saldo gelijkwaardig is aan, of beter is dan, de bescherming die geboden wordt door het éérste besluit namelijk het Luchthavenverkeerbesluit dat in 2004 wettelijk effectief werd.

In dat LVB stond een maximaal aantal woningen (de norm) dat mag vallen binnen een bepaalde geluidscontour. Er is afgesproken met Schiphol dat wanneer gemeenten huizen in een contour bij laat bouwen, de norm wordt verhoogd. Dat heeft dan tot resultaat dat het maximaal toegestane vliegbewegingen per jaar ook omhoog gaat. Zonder deze afspraak, dus bijbouwen zonder extra vliegbewegingen, zou er op een gegeven moment voor Schiphol geen groei meer mogelijk zijn.

Hoeveel vliegbewegingen Schiphol extra mag maken bij toename van de norm is mij nog niet duidelijk.

Effect afname woningen op bescherming bewoners

De aanpassing in het BAG heeft geen nadelige gevolgen voor de bescherming van bewoners tegen vliegtuiglawaai. In de huidige MER wordt uitgegaan van 2,2 bewoners per woning. In Uilenstede zijn er ongeveer 3 (slaap)kamers per wooneenheid. In de huidige MER staat dit dus voor 6,6 personen. In de concept MER staat het voor 2,2 bewoners per wooneenheid. Dat komt het dichtst overeen met de werkelijkheid van 3 bewoners per wooneenheid.

Conclusie

In Amstelveen zijn plotsklaps  binnen de 58 dB(A) Lden-contour ruim 2000 woningen per 1 januari 2018 verdwenen door een administratieve aanpassing in het register (BAG) dat gebouwen registreert. Een daling van het aantal woningen rond Schiphol is nadelig voor het aantal toegestane vliegbewegingen. Voor de bescherming van de bewoners heeft dit geen nadelig effect.