Analyse: SchipholWatch trekt onjuiste conclusies uit ecologische quickscans Schiphol
SchipholWatch publiceerde op 26 juli het artikel “Schiphol verdubbelt rijbaan zonder natuurvergunning – en probeert het weg te moffelen”. Het stuk is gebaseerd op twee ecologische quickscans die via een verzoek op grond van de Wet open overheid (Woo) zijn verkregen. De documenten dateren van november 2022 en januari 2023. Ruim drie jaar geleden dus.
De documenten zijn onderdeel van een project van de luchthaven Schiphol genaamd ‘Voltooiing Dubbele Rijbaanstelsel’, afgekort VDR. Het project heeft tot doel om de taxibaan genaamd Quebec dubbel uit te voeren. Quebec is de taxibaan over de snelweg Amsterdam-Den Haag(A4). In een presentatie van de luchthaven staat het volgende over het doel :
De publicatie bevat echter een groot aantal feitelijke onjuistheden en trekt conclusies die niet uit de vrijgegeven documenten kunnen worden afgeleid.
Het activistische clubje SchipholWatch dat strijdt tegen geluidsoverlast door vliegtuigen schrijft zeer regelmatig stukken met feitelijke onjuistheden. Blijkbaar is de stijd niet te voeren met feiten en maakt men ophef op basis van het schrijven van feitelijke onjuistheden. Mensen die kritiek geven op SchipholWatch worden geintimimeerd.
Opvallend is bovendien dat SchipholWatch niet vermeldt waar de quickscans precies zijn aangetroffen. Deze zijn namelijk onderdeel van vrijgeven stukken na een WOO-verzoek. Door dit niet te vermelden ontbreekt voor de lezer de context van de Woo-documenten en blijft onduidelijk welke andere onderzoeken onderdeel uitmaakten van hetzelfde vergunningstraject.
Quickscan is geen natuurvergunning
De kern van het artikel is gebaseerd op een misvatting over de functie van een ecologische quickscan.
Een ecologische quickscan is een verkennend onderzoek naar de aanwezigheid van beschermde planten- en diersoorten en de mogelijke gevolgen voor natuurgebieden. Het onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en een veldonderzoek en vormt bij veel bouw- en infrastructurele projecten een eerste stap in het vergunningstraject.
Een dergelijke quickscan is echter geen Natura 2000-beoordeling en ook geen natuurvergunning. Evenmin vervangt zij een voortoets of een passende beoordeling. Het doel van de quickscan is uitsluitend vast te stellen welke vervolgonderzoeken eventueel noodzakelijk zijn.
Dat onderscheid ontbreekt volledig in het artikel van SchipholWatch.
Project inmiddels afgerond
SchipholWatch schrijft over de verdubbeling van een rijbaan alsof het project nog in uitvoering is. In werkelijkheid is het project inmiddels voltooid. In het rode kader is op onderstaande satellietfoto van juni 2026 te zien dat er twee viaduct over de A4 is plus een aansluitende taxibaan.
Het kantoorpand dat werd beschreven in een van de twee stukken waar SchipholWatch over schrijft is al gesloopt.
Daarnaast gebruikt de publicatie het begrip airsite. De juiste luchtvaartterm is airside: het beveiligde deel van een luchthaven waar vliegtuigen worden afgehandeld en waarvoor een speciale toegangspas is vereist. Dat SchipholWatch deze term verkeerd schrijft geeft de gebrekkige kennis van de redactie aan.
Opmerkelijk genoeg staat de foutieve spelling overigens ook in één van de quickscans zelf.
Onjuiste weergave natuurvergunning
In het artikel staat:
“Wat in de quickscans nergens wordt genoemd, maar allesbepalend is: Schiphol heeft helemaal geen natuurvergunning.”
Dat is onjuist.
Schiphol kreeg op 26 september 2023 wel degelijk een natuurvergunning. Dat deze vergunning later onderwerp werd van een juridische procedure verandert niets aan het feit dat zij is verleend. De documenten waar SchipholWatch over schreef waren van kort voordat de vergunning werd verstrekt.
Vervolgens schrijft SchipholWatch:
“De vergunning die de luchthaven gebruikte, is door de Raad van State vernietigd.”
Ook dat klopt niet.
Het besluit waarbij de natuurvergunning werd verleend, is vernietigd door de rechtbank Den Haag. Schiphol stelde daartegen hoger beroep in bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Een verzoek van Schiphol om de uitspraak van de rechtbank te schorsen, waardoor de vergunning tijdelijk weer zou gelden, werd door de Raad van State afgewezen.
Verwijzing naar vervallen wetgeving
Verder schrijft SchipholWatch:
“Sindsdien opereert Schiphol volledig buiten de Wet natuurbescherming.”
Ook deze formulering is onjuist.
Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. De voormalige Wet natuurbescherming is daarin opgegaan. Het verwijzen naar de Wet natuurbescherming als geldend wettelijk kader is daarom juridisch achterhaald.
Dat de quickscans geen toetsing aan de Wet natuurbescherming bevatten is dan ook niet opmerkelijk. Een ecologische quickscan heeft immers een ander doel dan een Natura 2000-beoordeling.
Geen stikstofberekening in een quickscan
SchipholWatch stelt vervolgens dat in de quickscans geen AERIUS-berekening, passende beoordeling of cumulatieve effectbeoordeling voorkomt en presenteert dat als een ernstige omissie.
Ook die conclusie is onjuist.
Een AERIUS-berekening maakt normaal gesproken geen onderdeel uit van een ecologische quickscan. Een dergelijke berekening wordt uitgevoerd in het kader van een Natura 2000-voortoets of een passende beoordeling wanneer stikstofdepositie relevant kan zijn.
Dat dergelijke berekeningen ontbreken in een quickscan zegt daarom niets over de vraag of zij later wel of niet zijn uitgevoerd.
In de quickscan staat het volgende over de AERIUS- berekening.
Omdat uitsluitend twee quickscans via de Woo openbaar zijn gemaakt, kan uit het ontbreken van andere documenten niet worden geconcludeerd dat deze nooit hebben bestaan. SchipholWatch levert daarvoor geen enkel bewijs.
Opknippen van onderzoek is niet uitzonderlijk
Volgens SchipholWatch heeft Schiphol het onderzoek “kunstmatig opgeknipt” door afzonderlijke quickscans voor het openbare gebied en het airsidegebied te laten uitvoeren.
Daarvoor wordt echter geen onderbouwing gegeven.
Het is gebruikelijk om ecologische onderzoeken voor verschillende deelgebieden afzonderlijk uit te voeren wanneer de terreinen een verschillend karakter hebben. Het airsidegebied bestaat grotendeels uit taxibanen, platformen en andere intensief gebruikte luchtvaartinfrastructuur, waar de aanwezigheid van beschermde soorten doorgaans beperkt is. Een afzonderlijke beoordeling van verschillende projectdelen is daarom niet ongebruikelijk.
Stikstof tijdens gebruiksfase
SchipholWatch schrijft verder:
“Een rijbaanverdubbeling is een activiteit die zowel in aanleg als in gebruik stikstof veroorzaakt.”
Dat is slechts gedeeltelijk juist.
Tijdens de aanleg van infrastructuur ontstaat inderdaad stikstofuitstoot door bouwmaterieel en transport.
Voor de gebruiksfase ligt dat genuanceerder. De verdubbeling van de taxibaan is gerealiseerd om de veiligheid en de doorstroming op de luchthaven te verbeteren, niet om de capaciteit van Schiphol te vergroten. Er worden na ingebruikname dus niet meer vliegtuigbewegingen uitgevoerd uitsluitend als gevolg van deze infrastructuur.
Sterker nog: doordat vliegtuigen efficiënter kunnen taxiën en minder lang hoeven te wachten, is het aannemelijk dat de uitstoot tijdens het taxiën juist afneemt. Ook in de officiële projectdocumentatie wordt de maatregel primair gemotiveerd vanuit veiligheid en operationele efficiëntie, niet vanuit capaciteitsuitbreiding.
Conclusie
De twee vrijgegeven ecologische quickscans vormen slechts een beperkt onderdeel van een veel uitgebreider vergunningstraject. SchipholWatch presenteert het ontbreken van onder meer een AERIUS-berekening en een passende beoordeling als bewijs dat deze onderzoeken nooit zijn uitgevoerd. Uit de openbaar gemaakte documenten valt die conclusie echter niet te trekken.
Daarnaast bevat het artikel meerdere feitelijke onjuistheden over de natuurvergunning van Schiphol, de rol van de Raad van State, de toepasselijke wetgeving en de functie van een ecologische quickscan.
Daardoor ontstaat bij de lezer een onvolledig en op meerdere punten onjuist beeld van zowel de vergunningprocedure als de inhoud van de vrijgegeven documenten.
Update
Als reactie op bovenstaande artikel publiceerde SchipholWatch dit artikel. Niet op de eigen website maar op Medium.
In het artikel zet SchipholWatch de lijn voort die het al had ingezet in het bekritiseerde artikel. Er wordt vanalles bijgesleept. Dat Schiphol geen natuurvergunning heeft. Dat is echter helemaal niet relevant voor de twee quickscans die SchipholWatch beschrijft. Die zijn gedateerd voordat Schiphol enige tijd later wel een natuurvergunning kreeg. De verdubbeling van de rijbaan is al gereed. Wederom heeft SchipholWatch lak aan de lezer en denkt de redactie weg te komen met misleiding van haar publiek.
Nergens gaat SchipholWatch in op de kritiek die in het artikel van Feitoffake staat.
De redactie van SchipholWatch verzint allerlei dingen. Zoals dit: De blogger probeert de lezer wijs te maken dat de quickscans zorgvuldig zijn, dat de ecologen hun werk hebben gedaan, dat de conclusies genuanceerd zijn.
Wie het stuk wel goed leest ziet vooral de kritiek op het artikel van SchipholWatch.
Volgens SchipholWatch staat in het artikel dat “ Van den Berg verwijt SchipholWatch dat het “te hard oordeelt”. Dat is echter nergens te lezen. Wat wel is te lezen is dat SchipholWatch allerlei onzin opschrijft.
SchipholWatch schrijft zelfs: “De rijbaanverdubbeling is illegaal”. Dat is lachwekkend. Het is een mening die verder helemaal nergens op gebaseerd is. SchipholWatch maakt zich nog meer belachelijk dan het al deed.
