Update: Maandag kort geding luchtvaartmaatschappijen tegen de Staat en Schiphol vanwege krimp Schiphol

Minister Madlener liet tijdens een commissievergadering de Tweede Kamer weten dat maandag 14 april een kort geding zal plaatsvinden tegen de Staat vanwege de voorgenomen krimp. Het kort geding dient om 10:00 bij de rechtbank Noord-Holland te Haarlem. Ook de luchthaven Schiphol wordt gedaagd.

Vanwege de verwachte belangstelling zal er een livestream beschikbaar zijn.

Het kort geding dient bij de civiele rechter en dus niet bij de bestuursrechter. Dat komt omdat de Nederlandse Staat als rechtspersoon wordt aangesproken door de eisers. De eis richt zich tegen het handelen of nalaten van de Staat. Het is dus geen beroep tegen een wet zoals de Wet Luchtvaart en het LVB. Bovendien wordt ook de civiele partij Schiphol gedagvaard.

Het kort geding is aangespannen door Air Cargo Netherlands (brancheorganisatie voor de luchtvracht industrie in Nederland), IATA, Airlines for America, Delta Air Lines , TUI fly, Martinair, KLM, Transavia en BARIN (koepelorganisatie Board of Airline Representatives In the Netherlands). Het doel van het kort geding is de Nederlandse Staat te dwingen om te stoppen met het aanpassen van het Luchthavenverkeerbesluit (LVB) . Op 8 mei wordt het aangepaste LVB de vigerende wetgeving. Daarin staat dat er over het etmaal het maximumaantal vluchten per jaar naar 478.000 gaat (waarvan 27.000 in de nacht).

Een van de bezwaren van de eisers is : “Het kabinet moet eerst de tekortkomingen die Brussel heeft geconstateerd, aanpakken. Zo moeten de complete vlootverstilling, tariefdifferentiatie en operationele maatregelen worden meegenomen in de plannen van geluidreductie, alvorens het maximaal aantal vluchten omlaag te kunnen brengen”, aldus Marnix Fruitema van BARIN.
Wat Fruitema hier stelt is overigens onzin.

KLM stelt: “De kritiekpunten uit het besluit van de Europese Commissie op de Nederlandse balanced approach worden naast zich neergelegd. Dat is niet acceptabel en daarom spannen we met diverse andere partijen in de luchtvaartsector een kort geding aan. Ook KLM kan nu niets anders doen voor haar toekomstperspectief dan juridische stappen nemen tegen het besluit van de minister.”

De sector vindt dat Madlener geen rekening houdt met de opmerkingen van de Europese Commissie over de uitvoering van de Balanced Approach. Het gaat dan met name over het aantal nieuwe toestellen in de vloot en hoeveel daarvan meetellen in de berekeningen.

Om de capaciteit van Schiphol te reduceren moest vanwege Europese wetgeving de Balanced Approach worden doorlopen. De EC heeft op 5 maart een besluit genomen en had wat vragen aan Madlener. Die zijn inmiddels beantwoord.

8 mei is de deadline voor het nieuwe LVB. Dat is de deadline van IATA voor opgave van slots voor het seizoen NorthernWinter 25/26. Met ingang van de winterdienstregeling (op 26 oktober 2025) moet het pakket van maatregelen van Madlener ingaan.

Journalist René Lukassen van RTL Nieuws schrijft op X meer details over de dagvaarding van airlines.

KLM cs wil met het kort geding van maandag ‘voorkomen’ dat de staat het maximum aantal vluchten ‘beperkt’ tot 478.000, waarvan 27.000 in de nacht, en dat Schiphol deze aantallen opneemt in de capaciteitsdeclaratie. Een dergelijke beperking is volgens KLM cs ‘onmiskenbaar onverbindend wegens strijd met hoger recht’.

Dit hoger recht zou de Europese geluidsverordening zijn, het verdrag van Chicago en het EU-VS Open Skies verdrag, omdat niet alle vereisten uit de balanced approach zijn gevolgd.

KLM cs schermen er mee dat de Europese commissie heeft vastgesteld dat een vliegplafond van 478.000 vluchten per gebruiksjaar in strijd is met hoger recht. De staat heeft weliswaar de Europese balanced approach procedure doorlopen, maar ‘heeft nagelaten alle daarvoor geldende vereisten te volgen’. Zo heeft de staat niet alle alternatieve maatregelen voor een capaciteitsbeperking ‘volledig onderzocht of meegewogen’, waardoor een vluchtenbeperking tot 478.000 per jaar niet ‘proportioneel’ of ‘noodzakelijk’ is.

KLM en cs stellen verder dat een vluchtenplafond niet kan vanwege de Wet luchtvaart. In die wet ligt een grenswaarde voor geluid vast. Maar dat is iets anders dan een maximum aantal vluchten. Om een vluchtenplafond te introduceren zou de Wet luchtvaart dus gewijzigd moeten worden. Als Schiphol aan het voornemen van de staat meewerkt via capaciteitsdeclaraties, dan is dat een onrechtmatige daad jegens KLM cs, aldus KLM cs.

Volgens KLM cs dreigt door een vluchtenplafond ‘aanzienlijke schade’ voor luchtvaartmaatschappijen en derden, zoals reizigers. Vluchtschema’s die gewijzigd moeten worden, geplande vluchten die moeten worden geannuleerd, historische start- en landingsrechten die vervallen, bestemmingen die verdwijnen, de mainportstrategie en het vestigingsklimaat die bedreigd worden, een verslechtering van de concurrentiepositie van KLM cs.

KLM cs wijzen er nog op dat er 484.000 historische start- en landingsrechten zijn en mogelijk maar 478.000 vluchten per jaar. 6.000 slots krijgen een code T. en van deze slots is onduidelijk wanneer ze vrijkomen. Daar kun je niet op reisschemaën.

KLM cs stellen ook nog dat ‘omwonenden niet gebaat zijn bij afwijzing van de vordering’ van KLM cs.