Reconstructie politieoptreden tijdens corona protest in Amsterdam op 2 januari 2022
Laatste update: 8 januari 2022
Op zondag 2 januari 2022 was in Amsterdam een protest georganiseerd door “Samen voor Nederland ” tegen de corona maatregelen. Doordat de burgemeester geen toestemming had gegeven werd het protest door de politie afgebroken. De aftocht van de demonstranten werd door de politie geblokkeerd in de Van Baerlestraat waardoor de situatie escaleerde. Een van de demonstranten werd door een politiehond gebeten. Andere mensen werden geslagen met de wapenstok.
In het aanwijzingsbesluit is te lezen waarom de burgemeester het gebied rond het Museumplein heeft aangewezen als veiligheidsrisicogebied. Dat geeft de politie het recht om te fouilleren. Zo was de angst dat enkele tientallen leden van de harde kern voetbalsupporters zich zouden aansluiten. Tevens beschikte de politie over informatie dat de aangekondigde demonstratie een grote aanzuigende werking zou hebben op verschillende groepen (circa 70), waarbij een fors anti-overheid en anti-politie sentiment heerst.
Dit bleek allemaal achteraf niet te kloppen. De vraag is op welke informatie de driehoek zich baseerde.
Zondag 2 januari
De organisatie besloot vanwege het verbod tot ‘koffie drinken’, wat officieel geen demonstratie is. Deze bijeenkomsten liepen vorig jaar geregeld uit op rellen.
De demonstratie verloopt rustig. Ongeveer 10.000 mensen verzamelen zich op het Museumplein. Er is geen podium en geen sprekers.
Dan geeft de burgemeester aan noodbevel af. Waarom is nog onduidelijk. Er waren geen rellen, mensen stonden op het museumplein met elkaar te praten, er was geen geweld.
Rond 12:00 stelt de politie zich op in een cirkel rond het Museumplein. Straten worden afgesloten. Om 12:45 roept de politie de mensen op om het plein in de richting van de Van Baerlestraat te verlaten. Deze oproep werd gedaan via een luidspreker op een politiebusje. Er zou ook sprake zijn van een drone waar een mededeling aan het publiek mee werd gedaan. Volgens WNL was de tekst:
Vanuit een drone van de politie die boven het Museumplein hangt worden mensen opgeroepen te vertrekken. “Hier spreekt de politie. U dient zich te verwijderen van het Museumplein, want deze demonstratie is verboden”, zo klinkt het.
Daar is echter de straat afgesloten door een groot aantal ME-busjes. ME-ers staan in een linie opgesteld zodat mensen niet verder kunnen lopen. Aan de stoepkant staan leden van Team Parate Eenheid uit oa Rotterdam (agenten van arrestatieteams) met de wapenstok mensen tegen te houden. Dit zijn de mannen met sportschoenen, spijkerbroek, jas met groot ‘politie’ erop, helm en gezichtsbedekking. Deze worden ingezet voor Ondersteuning Openbare Orde ME/AE , Complexe/risicovolle aanhoudingen (OG) en High Impact en Ondermijning. De OG is een afkorting voor Ondersteuningsgroep
Onduidelijk is waarom de politie de demonstranten tegenhield. De woordvoerder Sara Tillart van de politie zegt het volgende tegen NHnieuws.
“Ik kan me goed voorstellen dat er bepaalde demonstranten en personen tussen waren die dachten dat ze geen kant op konden. Maar in eerste instantie was er wel de mogelijkheid om gewoon rustig De Lairessestraat in te gaan en hun weg te vervolgen.”
Mogelijk sloot de politie de Van Baerlestraat af om te voorkomen dat demonstranten naar het Westerpark konden lopen. Dat was namelijk de kortste route.
Verklaring van de woordvoerder politie Amsterdam
Op 7 januari sprak ik de woordvoerder van de politie Amsterdam. Deze gaf aan dat er geen intentie was om een fuik te plaatsen. De gehele Van Baerlestraat was bewust afgezet. Dat wordt bij iedere demonstratie op het Museumplein gedaan om o.a. de winkels in de nabijgelegen PC Hooftstraat te beschermen. De Lairessestraat en de andere straat naast het Concertgebouw, de JW Brouwerstraat , waren open om het publiek de gelegenheid te geven het Museumplein te verlaten.
De politie heeft een aantal redenen om een blokkade op te werpen maar kan daar uit veiligheidsoverwegingen geen uitspraken over doen.
De woordvoerder benadrukte dat het een door de burgemeester verboden demonstratie was. Of er fouten zijn gemaakt door de politie kon de woordvoerder niet zeggen. Dat zal moeten blijken uit een evaluatie.
Bronnen
In deze reconstructie zijn diverse video’s opgenomen. Daarbij is niet een beoordeling gedaan van de reputatie, bedoeling of mening van de persoon die de Tweet heeft geplaatst. Het gaat om de video.
Mijn evaluatie
De politie heeft fouten gemaakt. Die inzet bestond uit veel diverse groepen. ME-ers, politieagenten uit Amsterdam, de Kmar, aanhoudingseenheden (Romeo’s), bereden politie en Teams Parate Eenheid uit oa Rotterdam.
Er had moeten worden omgeroepen ” verlaat het Museumplein via de twee straten aan weerszijde van het Concertgebouw”. Doordat er in plaats daarvan werd omgeroepen verlaat via de Van Baerlestraat” dachten veel mensen dat die straat moest worden ingelopen.
Er was ten minste 1 demonstrant die aangaf middels een megafoon dat de politie in de Van Baerlestraat wel zou wijken voor de menigte. Er werd door mensen geroepen “lopen lopen”. De politie had de linie veel dichter bij het Museumplein moeten opstellen. Bijvoorbeeld ter hoogte van de ingang van de Q-park parkeergarage. Het publiek had in dat geval geen gelegenheid om de mars te starten en de Van Baerlestraat in te lopen.
Tevens is er veel te veel geweld gebruikt tegen de demonstranten. Deze waren voordat zij het museumplein op konden gecontroleerd op wapens. De demonstratie op het Museumplein verliep in een goede sfeer. De politie in de Van Baerlestraat had middels oproepen duidelijk moeten maken dat er een blokkade was en dat publiek de andere richting had moeten oplopen.
De man die werd gebeten door een politiehond
Veel ophef ontstond op Twitter over een man die werd gebeten door een politiehond. Met de vele beelden die gemaakt zijn is een reconstructie gemaakt. Duidelijk wordt dat Werner Wallenburg (62) niet een toevallige passant is die per ongeluk wordt gebeten.
Zijn kant van het verhaal vertelt hij voor Omroep ON. De man lijkt gezien de posters die op het raam van zijn woning zijn geplakt nogal kritisch op het corona beleid. Hij zegt dat hij schreeuwde tegen de politie omdat deze mensen aan het slaan was. Toen draaide de politieman zich om, gaf een klap, kwam naar Werner toe en gaf hem een zet. Daardoor struikelde hij over een poot van een dranghek.
Dat verhaal klopt niet blijkt uit de beelden.
Deze kaart toont de situatie. De blokkade door de politie stond in de Van Baerlestraat ter hoogte van nummer 56 (Floris van Bommel) en het Small Talk eating house. Dat is het makkelijk te herkennen rode pand op de hoek Van Baerlestraat met Willemsparkweg.
Video 1 is gemaakt vanaf de hoek Paulus Potterstraat/Van Baerlestraat. De filmer kijkt in de richting van het Museumplein waar de demonstranten vandaan komen. Op een gegeven moment zien we de kale man in beeld komen. Deze zou Werner heten.
Deze video van PNN Pieters Nieuws Net maakt veel duidelijk. Vanaf 0:53 komt Werner in beeld. Hij loopt dan aan de noord-oost kant van de Van Baerlestraat, ongeveer bij de punt van de blauwe pijl op de kaart. Hij lijkt de demonstranten op te jutten door zijn handen in de lucht te doen.
Vanaf 03:00 is hij weer duidelijk in beeld. Hij schreeuwt tegen een agent en maakt wilde armgebaren. Even later maakt hij een soort blokkade voor de politie door zijn linkerarm te sluiten aan de rechterarm van een omstander. Hij gaat duidelijk niet weg.
Een aantal minuten blijft hij vlak voor de politie staan waarna hij wordt teruggedrongen.
Op 5:41 is te zien dat Werner naar de andere kant van de Van Baerlestraat loopt. Hij is dan al door de politie de andere kant op gedreven maar loopt dus terug in de richting van het Museumplein.
De situatie kaart is hieronder aangegeven.
Hier zien we Werner op ongeveer hetzelfde tijdstip. Hij staat dan in een gebied waar geen demonstranten vandaan komen.
We zien hier Werner een paar seconden voordat hij door de politiehond wordt gegrepen. Werner is op dit moment aan het schreeuwen tegen een andere agent met hond. Hij stapt naar achteren en struikelt over een onderdeel van een dranghek. Hij valt op de grond, staat op en direct daarna wordt hij gegrepen door de hond. Hieronder video 2.
Vervolgens zien we de beelden die veel zijn gedeeld op Twitter. De video begint met de agent die zijn hond oppakt en richting Werner loopt. Op de kaart hierboven weergegeven als video 3.
Wat er daarna met Werner gebeurt is niet duidelijk. De man wordt door twee agenten weggevoerd en wordt in ieder geval naar het ziekenhuis gebracht waar hij wordt geholpen aan zijn verwondingen.
Start van leegvegen van het Museumplein.
Om 13:00 werd een linie gevormd door politie en Kmar, samen met paarden en het waterkanon om het Museumplein leeg te vegen. Deze beelden zijn gemaakt vanaf de Honthorststraat ten noordwesten van het Museumplein
Blokkade door politie van de Van Baerlestraat
De politie roept op het museumplein te verlaten. Letterlijk wordt er gezegd: “u dient zich te verwijderen in de richting van de Van Baerlestraat of geweld kan worden gebruikt ”
Op beelden van Video in verzet is goed te zien hoe de demonstranten reageren en wat de positie van de politie was ter hoogte van de Van Baerlestraat. Op een gegeven moment verlaten vier ME-busjes de Jan Willem Brouwerstraat in de zuidoostelijke richting van de Van Baerlestraat. Mogelijk om het publiek de ruimte te geven het Museumplein te verlaten via de Jan Willem Brouwerstraat. Een deel gaat deze straat in. Echter het grootste deel start met lopen in de Van Baerlestraat. En dan gaat het mis. De politie staat hier de demonstranten op de te wachten. Overigens gaat niemand De Lareissestraat in. Iemand met een megafoon roept : de politie gaat wel opzij we zijn met veel .
Tegelijkertijd start de ME vanaf de kant van het Rijksmuseum met het leegvegen van het plein.
Deze video toont duidelijk de blokkade door de politie in de Van Baerlestraat. Het publiek is dan al zeker 5 minuten geleden opgeroepen het Museumplein te verlaten. Echter de politie houdt hen tegen. Mensen die toch doorlopen worden geslagen.
Deze beelden tonen duidelijk dat de politie demonstranten die vanaf het Museumplein kwamen tegenhielden.
En ook deze beelden tonen duidelijk de blokkade. Deze beelden zijn gemaakt van de positie aangeduid met video 2 en 3. Dat is de zuidwestelijke zijde van de Van Baerlestraat ter hoogte van het Small Talk restaurant. We zien duidelijk dat leden van een arrestatieteam van de politie mensen met geweld tegenhouden. Deze mensen komen juist van het Museumplein en werden door de politie gevorderd het plein via de Van Baerlestraat te verlaten
Op een gegeven moment wordt het bij de politie duidelijk dat de mensen niet meer kunnen worden tegengehouden. Iemand geeft het commando “ME ME in de voertuigen”. Direct daarna lopen agenten terug en kan het publiek langs het voetpad doorlopen. Vanaf 6:55 te horen . Daarna worden nog flinke klappen uitgedeeld.
Deze video toont de situatie aan de kant van de Van Baerlestraat met de kruising Concertgebouwplein. De ME blokkeert de Van Baerlestraat. De Kmar de Gabriel Metsustraat.
Geweld tegen politie
Ik heb op de beelden die ik heb gezien geen geweld tegen de politie gezien op twee situaties na. Een man trapte tegen het schild van een ME-er. Deze kreeg via snelrecht op dinsdag drie weken celstraf van de rechter. En deze man sloeg een ME-er.
Geweld door de politie
Op de diverse beelden is te zien dat ME en andere leden van de politie flink met de wapenstok tekeer gaan. Het probleem met vele van deze video’s is dat niet altijd duidelijk wordt wat er precies voorafging aan het geweld. In een geval van geweld is duidelijk te zien dat een demonstrant eerst een ME-er slaat.
Slaan met de wapenstok op het hoofd is niet toegestaan. Dat zien we hier wel op de beelden
Arrestatie van oud-militairen
Mensen met een militaire jas en baret waren actief met het doel om demonstranten te beschermen tegen de politie. Deze zijn georganiseerd in In het gelid voor vrijheid. Speciale teams van de politie hebben diverse pogingen gedaan om deze oud militairen te arresteren. Waarom is nog niet duidelijk.
Dit zijn twee voorbeelden.
Arrestatie Raf Jansen
Raf Jansen is de woordvoerder van de groep veteranen genaamd ‘In Het Gelid Voor de Vrijheid’. Na twee eerdere pogingen hem te arresteren lukt het de derde keer. Dit vindt plaats nadat de groep in het Westerpark is geweest om de manifestatie va FvD bij te wonen. Het eigen verhaal van Jansen is hier te zien en te horen.
De eerste poging was al direct in de Van Baerlestraat.
Later op de dag vond de arrestatie plaats die wel lukte.
en deze beelden tonen ook duidelijk dat demonstranten die vanuit de richting Museumplein worden tegengehouden door de politie waarbij onnodig geweld wordt gebruikt.
De cameraman staan met zijn rug richting de kruispunt Van Baerlestraat/Paulus Potterstraat. En kijkt dus in de richting van het Museumplein waar de demonstranten was verzocht het plein te verlaten via de Van Baerlestraat. Het gebouw met de rode kozijnen is een bloemenkiosk ter hoogte van het Small Talk restaurant
Potkaars had een live uitzending waar de situatie op de grond goed te volgen was. Op een gegeven moment slaat een ME-er uit het niets op iemand. Dit is rond 27:42 te zien.
Communicatie middelen politie
De politie had een drone, tekstkarren en luidsprekers tot de beschikking om met de demonstranten te communceren . Op deze foto is een tekstkar te zien. Blijkbaar kon de tekst door de politie snel worden aangepast wanneer dat nodig was..
