Waarom testen op corona besmetting in Nederland zo moeilijk is

Er is sinds de eerste besmetting met corona in Nederland een discussie over het testen. Terwijl de WHO als advies geeft ’testen testen testen’ worden er in Nederland relatief ten opzichte van andere landen zoals Duitsland maar weinig testen uitgevoerd.

De oorzaak daarvan was lang onduidelijk. Het RIVM gaf in richtlijnen aan dat slechts in bepaalde gevallen getest mocht worden. Het UMCG in Groningen hield zich niet aan de richtlijnen en test veel meer, vooral zorgpersoneel.

Er blijkt een tekort aan testmateriaal te zijn. Daardoor is het beleid van RIVM er op gericht om beperkt te testen. Minister de Jonge was het niet eens met het UMCG. ‘Ieder voor zich is niet de manier waarop je een crisis te lijf gaat.’ Drie dagen later bleek minister de Jonge niet goed geinformeerd en trok hij zijn woorden terug.

Het lijkt er ook op dat er te weinig laboratoria zijn aangewezen door het RIVM.  De testcapaciteit van Nederland is, in vol bedrijf, zo’n 9.000 testen per dag, verdeeld over 34 laboratoria

Pas na onderzoek van Follow the Money (archief) werd meer duidelijk. Het blijkt dat het UMCG beschikt over testmachines van verschillende fabrikanten.  Echter een groot deel van de laboratoria in Nederland maakt gebruik van testapparatuur van de Zwisterse fabrikant Roche. Om testen te kunnen uitvoeren is naast een machine ook nog materiaal zoals buisjes , pipetjes en rekjes nodig die aangepast zijn op de machine. Iedere fabrikant gebruikt eigen materialen en die zijn niet te gebruiken in machines van andere fabrikanten.

Toen laboratoria overstapten naar een andere leverancier,  Qiagen, ontstond daar ook prompt een tekort aan toebehoren.

Een ander belangrijk middel voor kunnen uitvoeren van tests is een speciale vloeistof (reagentia) : de zogeheten lysisbuffer. Deze vloeistof breekt de celwand van te testen materiaal af, bijvoorbeeld een virus, om zodoende het DNA te kunnen testen.

Roche heeft het alleenrecht voor het leveren van lysisbuffer aan laboratoria die testmachines van Roche gebruiken. En omdat wereldwijd de vraag enorm hoog is kan Roche maar beperkt leveren. Hoewel lysisbuffer eenvoudig is te maken door laboratoria wil Roche niet de exacte receptuur bekend maken. Dat kan komen omdat het business model van Roche deels bestaat uit de verkoop van lysisbuffer. Net als bij printers wordt de printer relatief goedkoop aangeboden maar zit er een forse marge op andere benodigdheden.

De leveringsproblemen zijn niet in alle landen gelijk. De Volkskrant schrijft:

Zo heeft fabrikant Roche een eigen verdeling van de voorraden gemaakt over verschillende landen. Sommige landen kopen slim in, hebben meer voorraad of hebben het geluk dat ze toevallig een fabriek van testbenodigdheden op hun grondgebied hebben.

Roche heeft ook problemen met het leveren van de cassettes (MagNA Pure 96 Processing Cartridge). Die worden in de testapparatuur geplaatst en kosten zo’n 350 Euro per stuk.

Er is gekeken om deze middels 3D-printing te maken maar de productie op die wijze duurt te lang. Er wordt in Nederland nu gekeken om dit middels spuitgieten te produceren. De firma Bioplastics in Landgraaf is dit aan het onderzoeken.

Intussen is er tijdens een debat in de Tweede Kamer gesproken over het vergroten van de testcapaciteit. Partijen willen desnoods Roche dwingen de receptuur vrij te geven. RTL Nieuws schrijft:

Met een zogenoemde dwanglicentie kan het kabinet farmaceuten met een beroep op het algemeen belang dwingen de formule van geneesmiddelen tijdelijk te delen, zodat ook andere partijen die kunnen maken.

Minister Hugo de Jonge trok in het debat zijn beschuldiging naar het UMCG in. Hij gaf aan in gesprek te gaan met Roche over de problemen met leveren van testvloeistof. De Jonge sluit een dwingende hand niet uit, maar wil eerst kijken of hij Roche ertoe kan bewegen met het recept over de brug te komen. “Ik schuw geen enkele mogelijkheid, maar de snelste weg is denk ik via de telefoon.”

Op 26 maart is een speciaal gezant aangesteld. Deze gaat zich in eerste instantie richten op de opties die Nederland heeft ten behoeve van coronatests en de beschikbaarheid ervan.