Factcheck: Jaap van Dissel doet onjuiste uitspraak over gebruik mondkapjes in China
In de NRC van 8 mei staat een opmerkelijke uitspraak van Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding (CIb) van het RIVM. De adviezen van Van Dissel en het Ooutbreak Management Team (OMT) waar hij voorzittter van is zijn voor het kabinet “heilig“.
Van Dissel zegt tegen NRC dat ondanks het feit dat mensen in China mondkapjes dragen de coronavirus epidemie daar is begonnen. Maar klopt die bewering?
NRC; U zegt: een ziek mens hoort niet buiten te zijn. Maar als mensen niet weten dat ze ziek zijn of gewoon eigenwijs zijn, zou een mondkapjesplicht de risico’s toch kunnen verlagen?
Van Dissel: „Dat zijn aannames. Dan moet je daar bewijzen voor hebben. Je kunt het ook omdraaien. Kijk naar een land als China. Daar zie ik mensen al heel lang mondkapjes dragen. Is dat een garantie geweest? Daar is de epidemie begonnen. Ik wil het niet omdraaien, maar daaruit blijkt dat mondkapjes ook niet alles zijn.”
Om de bewering te controleren maken we gebruik van verschillende bronnen. Ten eerste de correspondent van de Volkskrant in China, bronnen die in China wonen of gewoond hebben en van beeldmateriaal gemaakt voordat in Wuhan de pandemie startte.
China Volkskrant correspondent Leen Vervaele schrijft op Twitter in reactie op de bewering van Jaap van Dissel ;
Wat een kromme redenering v Van Dissel over mondkapjes in China. Chinezen zijn massaal maskers beginnen dragen NA uitbraak epidemie, niet VOOR. Ja, sommige Chinezen dragen ‘t als ze verkouden zijn maar lang niet allemaal. En er is presymptomatische besmetting. Respect vr feiten?
Ook diverse bronnen schrijven mij dat Chinezen in Wuhan voor de uitbraak nauwelijks mondkapjes droegen. Reden om wel een mondkapje te dragen waren voor de uitbraak zelf ziek zijn, écht even zelf niet ziek moeten worden (eindexamen, belangrijke business deal, etc), als de PM2.5 meting boven de 100 zit (luchtvervuiling) en bij het bereiden van voedsel.
Een ook foto’s en video’s gemaakt in Wuhan voor de start van de uitbraak in december 2019 tonen dat maar heel weinig mensen op straat een mondkapje op hadden. Deze video is gepubliceerd in 2018. Het toont het straatbeeld van Hubu Alley in Wuhan. Een straat waar veel inwoners dagelijk hun eten inkopen. Er zijn vrijwel geen mensen te zien met mondkapjes op. Ook in deze video van 2019 is vrijwel niemand op straat te zien met een mondkapje. Via deze Google link zijn vele straatfoto’s te zien van Wuhan. Nauwelijks mondkapjes te zien. Een ook in deze video die goed het straatbeeld van Wuhan laat zien in 2016 geen mondkapjes te bekenen.
Conclusie
De uitspraak van Jaap van Dissel dat de suggestie geeft dat ondanks dragen van mondkapjes door Chinezen er toch een epidemie was is onjuist. Van Dissel neemt ten onrechte aan dat veel mensen in Wuhan voor de uitbraak een mondkapje droegen.
