Waarom een analyse van hoe statushouders wonen zo ingewikkeld is

Om een schatting te kunnen maken van hoeveel woningen worden toegewezen aan statushouders en hoe dat aantal in verhouding staat tot toewijzingen aan jonge starters moet enorm veel cijfers worden geanalyseerd. Daarbij zijn enorm veel uitdagingen.

Ten eerste geven instantaties van elkaar afwijkende data. Er is data over statushouders in databases van het CBS, AEDES, Eurostat en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Daarnaast zijn er cijfers te vinden in sommige jaarrapportages van woningcorporaties.

Daarbij zijn de definities van termen als starter niet bij iedere instantie hetzelfde. Een starter bij het CBS is iets anders dan een starter bij een bepaalde woningcorporatie. Verder lijken termen soms hetzelfde maar is het niet. CBS geeft cijfers over huisvesting van statushouders in woningen eigendom van woningcorporaties maar ook cijfers over statushouders in woningen eigendom van particulieren en in COA-opvang. En dan zijn er ook nog verschillende aandachtsgroepen waar een statushouder toe kan behoren.

Eerste probleem is dat deze data op het oog niet consistent is. Zelfs de data van het CBS over het aantal statushouders per woning is verschillend. Laten we een voorbeeld nemen:

Deze pagina van het CBS geeft cijfers over de volkshuisvesting van aandachtsgroepen. Een van de groepen is statushouders. Die groep kan worden opgedeeld in statushouders die nog in COA-locatie wonen en statushouders die ergens anders wonen.

Deel je het totaal aantal statushouders per januari 2022 (111.855) door het aantal woonruimten (55.560) dan kom je op 2,01 personen per woonruimte. Dat wijkt behoorlijk af van de 1,8 persoon per sociale huurwoning die bijvoorbeeld het COA en de regering geeft.

Dat is verklaarbaar doordat er dus 8.515 statushouders worden meegeteld die niet in een huurwoning wonen maar nog bij het COA.

Halen we deze 8.515 van 111.855 dan is de uitkomst 103.340 statushouders die in verschillende woonvormen kunnen wonen maar niet in een COA-locatie. Het COA heeft meer dan 300 opvanglocaties in Nederland. Trekken we die van de 55.560 woonruimtes af (blijft over 55.260) dan wordt het aantal personen per woonlocatie 1,87. Dat getal komt goed overeen met het cijfer van COA. Het verschil tussen 1.87 en 1,8 is mogelijk verklaarbaar dat een klein deel van de statushouders in woningen woont die worden verhuurd door particulieren.

Echter is dat nog niet alles. CBS publiceert namelijk ook cijfers over Vrijgekomen corporatiewoningen 2018-2022

<tekst gaat door na onderstaande screenshot>

Bij dit artikel is een URL naar een Excel sheet met cijfers. Als we er die bijpakken dan zien we het volgende in het tabblad genaamd Tabel 3:

We zien daar dat in 2022 twee verschillende cijfers die aangeven hoeveel personen per huishouden leven in een vrijgekomen corporatiewoning.

Huishoudens met statushouders die langer dan 1 jaar een verblijfsvergunning hebben en niet in een COA-opvanglocatie woonden op 1 janauri bestonden gemiddeld uit 1,8 personen. Dat is gelijk aan het cijfer dat we eerder zagen en ook COA aangeeft.

Echter kijken we naar de groep huishoudens met statushouders die minder dan 1 jaar een verblijfsvergunning hebben of in een COA-opvanglocatie woonden op 1 januari dan bestonden die huishoudens gemiddeld uit 3,2 personen. Dat is fors meer dan de 1.8.

Als naar de huisvesting van alle huishoudens met statushouders wordt gekeken en dit wordt gedeeld door aantal vrijgekomen corporatiewoningen dan is het gemiddelde 2,5 personen per huishouden.

Dat grote verschil is waarschijnlijk verklaarbaar doordat gemeenten moeite hebben met het vinden van woningen voor grote gezinnen. In februari 2023 schreef de Volkskrant over dit probleem.

Wat je dus ziet is dat wanneer statushouders die op 1 januari nog wonen in een COA-opvanglocatie worden meegeteld in huishoudens per 31 december het gemiddelde aantal personen per huishouden een stuk hoger is.