Is AfD nu extreem rechts, populistisch rechts of radicaal rechts?

In de Nederlandse media wordt de Duitse politieke partij Alternative für Deutschland (AfD) verschillend beschreven. De een vindt het een extreem rechtse partij, de andere een radicaal rechtse en recent noemde Wierd Duk , journalist van de Telegraaf, het een populistisch rechtse partij en vond AfD zeker geen radicaal rechtse partij. Wat is de definitie en waaronder valt AfD?

Populisme is vooral de opvatting dat er een kloof is tussen het volk en de ‘elite’, een groep met macht en invloed die de zorgen van gewone mensen niet serieus neemt. Populisme is een manier van politiek bedrijven die door zowel linkse als rechtse partijen wordt gedaan. Een goede uitleg is hier te vinden.

Radiaal rechts zijn opvattingen die binnen de grenzen van de rechtstaat blijven. De opvattingen zijn kritisch over het bestaande immigratie beleid, spreken vaak over de elite als het om bestaande macht gaat. Radiaal rechts heeft weinig sympathie met de EU. De opvattingen vallen onder nativisme. Dat is het idee dat de eigen groep, de natie, wordt bedreigd door mensen of elementen van buitenaf.” Of het daarbij gaat om migranten, of bijvoorbeeld om mensen met een bepaald geloof of een bepaalde huidskleur, verschilt per radicaal-rechtse partij. De PVV is een voorbeeld van een radicaal rechtse partij.

Extreem rechts gaat een stap verder. De opvattingen steunen autocratische of dictoriale regimes. Aanhangers zijn bereid om geweld te gebruiken om hun doelen te bereiken.  Extreemrechts wil het democratisch bestel omver werpen. Aanhangers propaganderen neonazisme en fascisme. Deze stroming gaat uit van de opvatting dat een volk geen eigen leiders mag kiezen maar geleid moet worden door één autoritaire persoon.
De Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) en de Nederlandse Volks-Unie (NVU) waren voorbeelden van extreemrechtse partijen in Nederland. Het fascistische Studiegenootschap Erkenbrand is een voorbeeld van een extreemrechtse organisatie.

De Duitse rechter oordeelde in mei 2024 dat de Duitse veiligheidsdienst Bundesverfassungsschutz de regionale takken van de partij als rechts-extremistische organisaties. De rechtbank zegt ook bewijs te hebben dat in ieder geval een deel van de partij Duitsers met een migratieachtergrond wil aanmerken als tweederangsburger. In januari 2025 brak de AfD met haar jongerenafdeling.

De AfD heeft mensen in haar kring met extreemrechtse opvattingen. Voorbeelden zijn Matthias Helferich, Jean-Pascal Hohm en Benedikt Kaiser. De BBC heeft een artikel over deze drie gepubliceerd. De leider van de rechts-populistische partij Alternative für Deutschland (AfD) in de Oost-Duitse deelstaat Thüringen, Björn Höcke, heeft extreemrechtse opvattingen. In april 2024 stond hij voor een uitspraak voor de rechter.

De NOS beschrijft AfD als een rechts radicale partij. Dat doet ook NRC , de Telegraaf , de Volkskrant en het ANP.

AfD wordt sporadisch door de nederlandse media als extreemrechts gekwalificeerd. Zoals door EenVandaag in juni 2024. Waarschijnlijk betrof het een fout. Niet iedere redactie beschikt over informatie voor redacteuren hoe een partij moet worden benoemd.
Het extreemlinkse Joop beschrijft AfD als ‘Neonazipartij’ en ‘ extreemrechts’. Nu.nl is er nog niet helemaal over uit. Op 11 januari 2025 schrijft Nu.nl over rechts-radicaal. Op 13 januari 2025 wordt AfD als ‘ extreemrechts‘ getypeerd.

In het programma Nieuws van de Dag werd aandacht besteed aan een gesprek tussen Elon Musk en de partijleider van AfD. Het item werd geintroduceerd door AfD te beschijven als rechts radicaal. Net zoals vrijwel alle media in Nederland AfD beschrijven. Dat was tegen het zere been van Telegraaf journalist Wierd Duk. Duk was het er niet mee eens dat AfD door Rooijakkers als ‘ rechtsradicaal’ werd omschreven. Zelf noemt Duk AfD populistisch rechts.

Wierd Duk is duidelijk niet goed op de hoogte van de definities van populistisch rechts, radicaal rechts en extreem rechts. AfD is zowel populistisch als zeker ook radicaal rechts. Vermoedelijk dacht Duk dat met radicaal rechts juist extreem rechts werd bedoeld.