OMT-leden zagen in 2010 nog wel het nut van mondkapjes. Meerdere belangen spelen rol in besluit.

Ondanks dat twee leden van het huidige Outbreak Management Team (OMT) in 2010 in een studie adviseerden dat het dragen van mondkapjes door publiek de verspreiding van een griepvirus kan vertragen adviseert het OMT nu aan het kabinet om het publiek geen mondkapjes te laten dragen. Niet alleen wetenschap speelt een rol in de vorming van adviezen. 

Het OMT ziet weinig nut in het dragen van mondkapjes door het publiek. En zelfs dragen van mondkapjes door bepaalde zorgverleners werd niet geadviseerd. De richtlijn van het RIVM was op een gegeven moment zo dat een mondkapje niet nodig was als de zorgverlener een contactmoment minder dan 5 minuten had met een patient. Opvallend want het virus houdt geen rekening met tijd.

In veel landen om ons heen zijn mondkapjes in het openbaar vervoer en in winkels verplicht. Rutte gaf in zijn wekelijkse persconferentie op 1 mei aan dat dragen van kapjes voor publiek complex is vanwege mogelijke risico’s. Zelfs voorlichting zou niet zo makkelijk zijn, aldus Rutte.

Het kabinet heeft het OMT gevraagd een advies te geven over het dragen van mondkapjes in het openbaar vervoer en voor de contactberoepen.

Opvallend genoeg deden twee van de huidige leden van het OMT , Aura Timen en Jacco Wallinga, in 2010 onderzoek naar het effect van mondkapjes dor het publiek tijdens een pandemie. De titel van het onderzoek is ‘The Effect of Mask Use on the Spread of Influenza During a Pandemic’ en is gratis te downloaden.

Het onderzoek beantwoordt de onderstaande vragen.:

• What is the efficacy of mask use by healthy uninfected persons in protecting themselves against infection with influenza?
• What might be the effect of population-wide mask use on the total impact of an influenza pandemic? Does it contain infection, delay spread, and/or reduce the total numbers of people infected?

De conclusie van het onderzoek was dat mondkapjes een waardevolle strategie zijn om een griep pandemie te vertragen of stoppen. De onderzoekers raden het gebruik van mondkapjes sterk aan!

In conclusion, the population-wide use of face masks can be a valuable strategy to delay or contain
an influenza pandemic, or at least decrease the infection attack rate. We therefore strongly recommend including the use of face masks within pandemic control guidelines.

Hoe kan het dan dat in 2020 het OMT vooralsnog zeer terughoudend is in het adviseren van mondkapjes voor het publiek? De vraag wordt mogelijk beantwoord door Ann Vossen. Zij is arts-microbioloog en viroloog in Leiden en vast lid van het OMT namens de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie waarvan zij voorzitter is.

In een uitzending van Jinek geeft zij een reactie op de opmerking van  schrijver en columnist Özcan Akyol dat  het OMT geremd wordt in haar adviezen door het tekort aan mondkapjes.

Vossen zegt:

Ja, uh, eigenlijk ons doel is om een medisch advies te geven dus daar moeten we eigenlijk die zorgen om tekorten niet laten meewegen. Maar we zijn ook medici, dus we zien ook wat er in ziekenhuizen speelt. En we zouden het wel heel erg vinden als iemand op een IC een patient moet behandelen zonder mondmasker.

Uit het antwoord wordt heel duidelijk dat het OMT niet puur wetenschappelijke adviezen geeft. En mogelijk is de verdeling van mondkapjes waarbij de ziekenhuizen prioriteit kregen te verklaren door de opstelling van het OMT. In veel verpleeghuizen zijn mensen gestorven doordat personeel geen mondkapjes ter beschikking had.

Dezelfde schaarste kan meespelen om het publiek of contactberoepen vooralsnog te adviseren om geen mondkapjes te laten gebruiken.

In Belgie verzweeg de overheid bewust het nut van dragen van mondkapjes vanwege de schaarste. In HLN is te lezen,

Het dragen van mondmaskers is wekenlang afgeraden in ons land, terwijl ze in werkelijkheid wel nut kunnen hebben. Viroloog Marc Van Ranst, die eerder verklaarde dat het “volstrekt zinloos” is om massaal maskers te dragen, komt daar nu deels op terug. “Het kan zinvol zijn voor wie ziek is.” Hij geeft toe dat het een bewuste strategie was om maskers af te raden, omdat we te weinig voorraad hadden én hebben in ons land.

 

Dank Bas van de Beek voor het vinden van het onderzoek en de uitspraak van Ann Vossen!