Korpsleiding zet politiemedewerkers in kwaad daglicht met voorbarige melding over ‘neuzen’ in dossier Lisa
Diverse media, waaronder RTL Nieuws, berichtten op 3 maart dat 1.700 politiemensen het dossier over de moord op de 17-jarige Lisa hebben ingezien, terwijl daar in veel gevallen waarschijnlijk ‘geen functionele noodzaak’ voor was. Dit ligt echter veel genuanceerder blijkt uit onderzoek van deze website.
De melding van inzage blijkt uit een brief die de minister van Justitie en Veiligheid naar de Tweede Kamer stuurde. De politie heeft deze ongeoorloofde inzage aangemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens omdat het een datalek zou betreffen. “Alle betrokken medewerkers krijgen een brief met een uitnodiging voor een gesprek met hun leidinggevende, waar zij kunnen toelichten waarom zij in de systemen hebben gezocht.”
Minister van Justitie David van Weel noemde het incident “onacceptabel”, omdat burgers erop moeten kunnen vertrouwen dat politie zorgvuldig met vertrouwelijke informatie omgaat.
Door de berichtgeving ontstaat bij veel lezers het beeld dat politiemedewerkers massaal uit nieuwsgierigheid hebben zitten neuzen in privé-informatie over Lisa. Echter, de zaak lijkt veel genuanceerder in elkaar te zitten.
De Nederlandse Politiebond vindt dat agenten te snel zijn bekritiseerd voor het zoeken in de interne systemen naar informatie over de dood van de 17-jarige Lisa uit Abcoude. Voorzitter Nine Kooiman zegt van meerdere agenten te hebben gehoord dat ze dat hebben gedaan om te kunnen meedenken en het signalement van de dader te kunnen weten. Volgens haar is dat in principe gewoon ‘goed politiewerk’. Kooiman laat weten dat zij informatie heeft gekregen dat het merendeel van de betrokken medewerkers uit Amsterdam of omliggende regio komt. In dat geval is het volgens haar helemaal niet vreemd dat ze die informatie hebben ingezien.
De vraag die gesteld moet worden is of de korpsleiding niet eerst een gedegen onderzoek had moeten instellen door medewerkers te vragen waarom ze in het systeem keken, in plaats van direct een melding te doen bij de minister en de Autoriteit Persoonsgegevens. Nu zijn de nabestaanden geschokt, krijgt de reputatie van de politie een knauw en zullen agenten nog wel twee keer nadenken om bij een volgend incident in de melding te kijken om mee te helpen met de opsporing.
Een rechercheur van de politie schrijft op X zijn verhaal.
Volgens deze rechercheur beschikt de politie over meerdere computersystemen die verschillende functies hebben. Ten eerste is er GMS. Het Geïntegreerd Meldkamer Systeem (GMS) is het centrale ICT-systeem dat wordt gebruikt op de meldkamers van politie, brandweer, ambulance en soms de Koninklijke Marechaussee. Het systeem ondersteunt de afhandeling van noodmeldingen zoals 112-oproepen en andere meldingen.
Elke politieagent kan dit systeem inzien. Je ziet de melding, de ingeschakelde diensten en de aanwijzingen om verdachten op te sporen bij een manhunt. Het is volgens de Wet politiegegevens ook niet verboden om in meldingen te kijken, mits deze te relateren zijn aan de politietaak. Dat is op afstand echter lastig te beoordelen. De politieleiding dacht waarschijnlijk dat het onbestaanbaar is dat 1.700 politiemedewerkers vanwege hun rol in het onderzoek inzage moesten hebben.
In dit systeem staan uitsluitend de gebeurtenissen rondom de melding. Zoals wanneer de melding werd gedaan, wat voor incident het betreft, hoe de verdachte eruitziet en wat de kleur van de vluchtwagen is — operationele zaken die vooral belangrijk zijn direct na de melding vanwege de coördinatie van de inzet van hulpdiensten en de opsporing. Hoe Lisa is gedood en allerlei technische en tactische informatie staat niet in GMS.
Dan is er nog het Incident Response Dashboard (voorheen GMS-RTIC) is een operationeel dashboard dat real-time meldkamerinformatie en intelligence combineert, zodat politie en andere hulpdiensten incidenten sneller kunnen volgen, analyseren en aansturen. Op X schrijft iemand:
Een ander systeem is BVH. BVH is het primaire registratiesysteem van de politie waarin agenten informatie vastleggen over incidenten, aangiftes, onderzoeken en handhavingsactiviteiten. Het is dus een administratief en opsporingsregistratiesysteem, niet een meldkamersysteem zoals GMS.
Tenslotte is er Summ-IT (Summarised Investigation Tool). Dit is het dossier- en onderzoeksmanagementsysteem dat vooral door rechercheurs en opsporingsteams wordt gebruikt om strafrechtelijke onderzoeken te organiseren en vast te leggen. De toegang tot Summ-IT is zeer beperkt.
De rechercheur geeft op X aan dat er verschillende redenen kunnen zijn voor politiemedewerkers om de melding in GMS te bekijken. Dat is ter lering en nut van meedenken. Hoe meer agenten meekijken in de melding en bijvoorbeeld lezen wat het signalement van een dader of een auto is, hoe groter de kans dat een agent de dader, auto of iets anders opmerkt.
Als de politieleiding niet meer toestaat dat agenten uit bijvoorbeeld een andere regio dan waar het delict is gepleegd meekijken, dan wordt de pakkans een stuk kleiner en neemt ook de betrokkenheid af.
Ook verzoeken van andere korpsen en het Openbaar Ministerie om bijvoorbeeld buiten diensttijd te kijken in het GMS zullen hierdoor door politiemedewerkers worden afgewezen. De kans is groot dat er gedonder van komt.
Intussen slaat journalist Marcel Vink van De Telegraaf volgens critici de plank volledig mis in zijn artikel. Zo schrijft Vink: “Dinsdag werd bekend dat ongeveer 1.700 politiemedewerkers in de interne systemen informatie opzochten over de gewelddadige dood van de 17-jarige Lisa uit Abcoude, zonder goede reden.”
https://archive.is/fcDeH#selection-363.0-363.181
Het is echter nog helemaal niet vastgesteld of die ongeveer 1.700 medewerkers zonder goede reden in het GMS-systeem hebben gekeken. Dat moet namelijk nog blijken uit onder meer de gesprekken met de medewerkers, zo blijkt ook uit het bericht van RTL Nieuws.
Alle betrokken medewerkers krijgen een brief met een uitnodiging voor een gesprek met hun leidinggevende, waar zij kunnen toelichten waarom zij in de systemen hebben gezocht. Als de inzage inderdaad ongeoorloofd blijkt, worden er passende maatregelen genomen.
