Jaap van Dissel maakt onzinnige vergelijking met ebola als argument dat vliegen veilig is

In een interview met de NOS gepubliceerd op 7 juni geeft Jaap van Dissel van het RIVM aan dat de kans dat een heel vliegtuig besmet raakt door een persoon met corona buitengewoon  klein is. Een paar weken later blijkt uit een brief aan de Kamer dat het RIVM schrijft dat het effect van de ventilatiesystemen in vliegtuigen op de overdracht van COVID-19 niet wetenschappelijk is onderzocht. 

Van Dissel zei voor de NOS:

Dat heeft zich nog nooit voorgedaan. Terwijl mensen brakend met ebola in toestellen hebben gezeten, bij wijze van spreken. En vaak heeft dat überhaupt geen besmettingen opgeleverd.”

De vergelijking met ebola is opmerkelijk. Als iemand in een vliegtuig naast een patient met ebola zit kan deze alleen besmet raken door direct contact met lichaamsvocht zoals urine, bloed of zweet. Besmetting met ebola kan niet via kleine deeltjes die uit de mond komen bij bijvoorbeeld niezen. (bron). In dit interview met CNN legt een Amerikaanse expert uit dat de kans op besmet raken met ebola in een vliegtuig heel klein is.

De kans op besmetting met een virus zoals corona lijkt een stuk groter. De onderzoekers van de Purdue Universiteit deden een onderzoek naar de verspreiding van SARS in een vleigtuig. Ze vonden dat passagiers die in een toestel zitten met een SARS-patient in een Boeing 767 een kans hebben van 1 op 3 om besmet te worden tijdens een vlucht van 5 uur. De Washington Post bracht dit nieuws.

Jaap van Dissel stelde ook dat mocht iemand besmet zijn dat “contactonderzoek beperkt kan blijven tot de personen die rond die persoon in het vliegtuig hebben gezeten. Dat blijkt niet uit onderzoek.

In de literatuur zijn diverse voorbeelden te vinden van transmissie tijdens een vlucht, waaronder cholera, influenza, mazelen, meningokokken, norovirus, SARS en tuberculose. Beschreven in dit artikel met de titel Transmission of the Severe Acute Respiratory Syndrome on Aircraft. Dit is een rapport met de titel ‘Risk assessment guidelines for infectious diseases transmitted on aircraft (RAGIDA)‘.

Vaak is het lastig om de bron van de besmetting met zekerheid vast te stellen. Mensen die vliegen kunnen ook op bijvoorbeeld de luchthaven zijn besmet.  Besmetting in een vliegtuig vindt vaak plaats bij mensen die in zelfde rij zitten of in de buurt. Dit vanwege de verschillende comparimenten in een vliegtuig.

Echter uit dit onderzoek blijkt dat ook mensen met SARS besmet raakten die een stuk verder weg in het toestel zaten. Dit is nog een onderzoek.  Veel is nog onbekend wat betreft verspreiding.

Dank aan Peter Slagter voor de informatie via Twitter.

5/ De tweerijenregel is o.a. gebaseerd op de luchtstroom in een vliegtuigcabine. Je neemt wellicht aan dat de lucht door de hele cabine circuleert, maar dat is niet zo. Iedere 2 á 3 rijen heeft z’n eigen circulatiezone met voldoende verse lucht die van bovenaf aangevoerd wordt. pic.twitter.com/PQBNgfTCL3

— Peter Slagter (@pesla) June 7, 2020

Nog geen week later stuurt de minister van VWS een brief naar de Kamer over Covid-19 en luchtvaart. Daarin staat letterlijk “Het RIVM geeft aan dat hoewel het effect van de ventilatiesystemen in vliegtuigen op de overdracht van COVID-19 niet wetenschappelijk is onderzocht, het plausibel is dat het unieke ventilatiesysteem aan boord een beperking geeft van het risico op eventuele overdracht van COVID-19 tussen passagiers.”